Neft bahalaşdıqca Azərbaycanın büdcəsi ətrafında müzakirələr yenidən canlanır

Tarix: 18.05.2016 / 02:21
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında son bir ildə neftin qiymətində müşahidə olunan dəyişikliklər əksər ölkələrin büdcəsində bu məhsulun qiymətində ciddi korrektələr etməsi ilə müşayiət olundu. Məsələn, Rusiya əvvəlcə bu il üçn neftin qiymətini büdcəsində 96 dollardan götürmüşdü. Ancaq neft bazarlarında baş verənlərdən sonra qiymət 50 dollardan götürüldü. Eyni addımı Qətər və digər neft hasilatçılarının böyük əksəriyyəti atdı.
Ölkəmizdə isə hələ 2015-ci il büdcəsində neftin qiyməti 90 dollardan götürülmüşdü. Cari il üçün isə büdcədə neftin qiyməti ilk olaraq 50 dollar səviyyəsində götürüldü. Amma neftin qiyməti 2015-ci ilin 4-cü rübündə daha sürətlə enməyə başladıqdan sonra 2016-cı ilin yenilənmiş dövlət büdcəsində neftin baza qiyməti 25 dollardan hesablandı. Bu, mühafizəkar bir yanaşma sayıldı və hökumətdə bildirildi ki, neftin qiymətinin 25 dollardan aşağı düşməsi iqtisadi məntiqə ziddir. Həqiqətən də baş verənlər hökumətin yanılmadığını göstərdi və neft yenidən 50 dollarlıq həddi keçib bu fonda gündəmə gələn məsələlərdən biri isə büdcədə neftin qiymətinə yenidən baxılmasıdır. Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vahid Əhmədov da bildirir ki, dünya bazarında Azərbaycan neftinin qiymətinin 50 dolları keçməsi Azərbaycanın 2016-ci il üzrə dövlət büdcəsinə yenidən baxılmasını zəruri edə bilər.
Komitə üzvü mətbuata açıqlamasında xatırladıb ki, neftin qiyməti dövlət büdcəsində 25 dollardan götürülüb: "Hazırda isə neftin qiyməti 50 dolları keçib. Qiymətin təxminən iki dəfə artması dövlət büdcəsinə əlavə vəsaitin daxil olması ilə nəticələnəcək. Məsləhət olsa, may-iyun aylarında büdcəyə yenidən baxıla bilər. Ancaq baxılmaya da bilər, çünki əlavə vəsait ola bilsin ki, Dövlət Neft Fonduna yığılsın və oradan transfert edilsin. Büdcəyə yenidən baxılsa belə, burada qanuna zidd heç nə yoxdur". Qeyd edək ki, Azərbaycanın Supsa, Batumi və Ceyhan limanları vasitəsilə dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin bir barrelinin qiyməti son məlumata görə 1,2 dollar və yaxud 2,44% bahalaşıb. Belə ki, "Azeri LT CIF" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 50,3 dollara bərabər olub. Bu da neftdən gələn gəlirlərin yenidən artması deməkdir.
Digər tərəfdən əksər proqnozlar neftin qiymətinin bundan sonra da artacağını deməyə əsas verir. Hesab edilir ki, 2014-cü illə müqayisədə neft sahəsinə yatırılan investisiyalarda 35% azalma gələcəkdə bazara çıxarılacaq neftin həcminə də təsir göstərəcək. Bu isə neftin qiymətinin artmasını təmin edəcək.
Enerji bazarında əhəmiyyətli mövqeyə malik Səudiyyə Ərəbistanında iqtisadiyyatın transformasiyası prosesləri də neftin qiymətinə təsir edir. Energetika naziri Natiq Əliyev neft hasilatını artırmaq iqtidarında olan ölkələrin Səudiyyə Ərəbistanı, İran və Liviya ilə məhdudlaşdığını deyərək bildirir ki, aşağı qiymətlərlə istehsal bu ölkələr üçün də müəyyən müddətdən sonra arzulanan olmayacaq: "Bununla belə, çox güman ki, neftin bir barrelinin qiyməti təxminən 50 dollar həcmində qərarlaşacaq. Qiymətin əvvəlki kimi 100 dollara çatmasını yaxın gələcəkdə gözləmək mümkün deyil". Hər halda, baş verənlər Azərbaycanın neft gəlirlərinin yenidən aratacağıın deməyə əsas verir. Bununla yanaşı, hesab olunur ki, neft bazarında dəyişikliklər qaz bazarında da qiymətləri yüksəldəcək. Məsələn, BP-nin proqnozlarına görə, qaz bazarında vəziyyət növbəti illər ərzində tələbatın və qiymətin artması ilə müşayiət olunacaq.
Dünyanın bir çox ölkələrinin daş kömürü qazla əvəzləməyə çalışması və Avropada qaz hasilatının azalması onun qaz idxalından asılılığının 75%-ə çatacağını deməyə əsas verir. Bu isə Avropaya böyük həcmdə qaz çıxarmağa çalışan Azərbaycanın daha çox vəsait əldə etməsini şərtləndirir. Bu arada isə Avropa Komissiyası Azərbaycan qazını Qərbə daşıyacaq TAP-ın Yunanıstandan keçərək tikintisinə dair sazişi təsdiqləyib. Layihənin həyata keçirilməsi Avropa bazarı çərçivəsində rəqabətə xələl gətirmədən enerji resurslarının tədarükünün təhlükəsizliyini və müxtəlifliyini artırmaq imkanı yaradacaq. Xatırladaq ki, TAP "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsinin tərkib hissəsidir. Layihə qazın Xəzər regionundan Avropaya tədarükünü nəzərdə tutur. SOCAR da TAP-ı "Şahdəniz" yatağından qazı Avropa istehlakçılarına çatdırmaq üçün istifadə etməyi planlaşdırır. Qaz ilkin olaraq TANAP-la Gürcüstan vasitəsilə Türkiyəyə, daha sonra isə TAP vasitəsilə Avropaya - Yunanıstandan, Albaniyadan keçməklə İtaliyanın cənubuna tədarük ediləcək.
Nahid SALAYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...