Azərbaycanda dollarlaşma prosesi kəskin azalır...

Tarix: 17.05.2016 / 01:30
Bölmə: İqtisadiyyat

Cari ilin ötən dövrü ərzində maliyyə bazarlarında real vəziyyətin təhlili dollara tələbin ölkədə əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşdüyünü təsdiqləyir. Belə görünür ki, əhalinin ABŞ valyutasına marağı kəskin azalıb. Açıqlanan rəsmi məlumatlardan bəlli olur ki, insanlar ehtiyatlarını artıq dollar yox, manatla yığmağa daha çox maraq göstərməyə başlayıb. Bunun nəticəsidir ki, cari ilin ilk rübündə Azərbaycanda dollarlaşma səviyyəsi aşağı düşüb.
Mərkəzi Bankın yaydığı məlumata görə, ölkədə xarici valyutada əmanət və depozitlərin xüsusi çəkisi ilin əvvəlində 59,2% olduğu halda, birinci rübün yekunu üzrə 56,7% təşkil edib. Mərkəzi Bankdan bildirilib ki, xarici valyutada depozitlərin cəmi əmanət və depozitlərdə ilin əvvəlində 76,4% təşkil etdiyi halda, ilk rübün sonuna 74,9% olub. Bundan başqa, birinci rübdə fiziki şəxslərin manatla əmanətləri ilin əvvəli ilə müqayisədə 6,4% artdığı halda, xarici valyutada əmanətləri 20,8% azalıb. Fiziki şəxslərin depozitlərinin dollarlaşması səviyyəsi ilin əvvəlindəki 85%-dən 81%-ə enib. Bütün bunlara görədir ki, ilk rübdə valyuta bazarının həcmi də ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən kəskin azalıb.
Hesabat dövründə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ABŞ dolları ilə valyuta əməliyyatlarının həcmi 2,8 dəfə, avro ilə əməliyyatların həcmi isə 2,7 dəfə azalıb. İlin ötən dövründə valyuta bazarında əməliyyatların 82%-i ABŞ dollarında, 18%-i digər valyutalarda aparılıb. Valyuta bazarının həcminin azalması nağd xarici valyuta bazarı seqmentində də müşahidə edilib. 2016-cı ilin yanvar-mart aylarında banklar tərəfindən satılan xalis nağd ABŞ dolları ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 55 dəfə azalaraq 79 milyon dollar, avro ilə əməliyyatlar isə 3,5 dəfə azalaraq 69 milyon avro təşkil edib.
Mərkəzi Bankdan bildirilib ki, nağd xarici valyutaya tələbin azalması şəraitində rüb ərzində banklar tərəfindən gətirilən nağd dollar ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 6.2 dəfə azalıb: "Hesabat dövrü ərzində valyuta bazarının həcminin azalması həm tələb, həm də təklif amilləri ilə əlaqədar olub. Xarici valyutaya tələbin azalmasının əsas amillərindən biri mal və xidmət idxalının azalması olub. Bundan başqa, ötən dövrdə müşahidə olunan dollarlaşma prosesinin səngiməsi də xarici valyutaya tələbin azalmasında rol oynayıb".
Valyuta təklifinin aşağı düşməsi əsasən Dövlət Neft Fondu tərəfindən (ARDNF) valyuta satışlarının azalması ilə əlaqədar olub. Belə ki, ARDNF-in xarici valyuta satışları ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 41% azalıb. Ekspertlərə görə də, bu gün ölkədə valyuta bazarında təklif tələbdən qat-qat çoxdur. Bunun da konkret səbəbi var. Əvvəla, qeyd olunduğu kimi, əsas səbəb ölkədə dollarlaşma prosesinin səngiməyə başlamasıdır. Digər bir tərəfdən, ölkədə manat bazası son dövrlərə qədər azalıb. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, son bir ildə bu sahədə düz 2 dəfə azalma müşahidə edilib. Bu da prosesə təsirsiz ötüşməyib. Bununla yanaşı, bütövlükdə, dollar təklifinin artdığı müşahidə edilir. Dollara tələbin azalması vətəndaşların əvvəlki aylarda dəyişdirdikləri xarici valyutaları cari xərclər üçün yenidən milli valyutaya çevirməsi ilə bağlıdır. Doğrudur, risqləri sığortalamaq üçün vətəndaşlar yenə də yalnız cari xərclər üçün az məbləğdə valyuta dəyişməyə imkan verirlər. Ekspertlər bildirir ki, Azərbaycan neftinin dünya bazar qiymətinin son zamanlar stabilləşməsi də Mərkəzi Banka müəyyən manevr imkanları verə bilib. Digər tərəfdən, əsas ticarət tərəfdaşlarımızda milli valyutalarının stabilləşməsi də manata təzyiqi azaldıb. Eləcə də, kommersiya banklarının kreditləri, demək olar, yalnız dollarla təklif etməsi də bu xidmətdən yararlanan vətəndaşların xarici valyuta təklifini artırıb.
Hesab olunur ki, neftin dünya bazar qiyməti hər barrel üçün 50 dollarlıq psixoloji həddi keçib stabilləşərsə, o zaman tədiyyə balansındakı profisit pul dövriyyəsində dollar kütləsini artıracaq ki, bu da manat təklifini azaldacaq. Nəticədə manat daha da möhkəmlənəcək. Çünki belə vəziyyətdə, ehtiyac olarsa, ARDNF bazara daha çox dollar çıxara biləcək. Qeyd edək ki, ilk rüb ərzində ümumilikdə 33 hərrac keçirilib. Tələb 12 hərracda təklifi üstələyib. 21 hərracda isə tam qarşılanıb. Hərraclarda orta günlük tələbin 132 milyon, təklifin isə 148 milyon dollar olduğu açıqlanır. Mərkəzi Bankın təşkil etdiyi valyuta hərracları çərçivəsində Neft Fondunun ümumilikdə 1 milyard 253 milyon dollar satdığı bildirilir.
Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...