Moody’s beynəlxalq reytinq agentliyinin proqnozuna görə, Azərbaycanın real ümumdaxili məhsulunun (ÜDM) artımı 2026–2027-ci illərdə 2,5–3 faiz səviyyəsində olacaq. Bu göstərici ölkə iqtisadiyyatında sabit, lakin sürətli olmayan artım tempini ifadə edir və əsasən qeyri-neft sektorunun genişlənməsi ilə əlaqələndirilir. Bu yanaşma kəskin sıçrayışdan daha çox balanslaşdırılmış və davamlı inkişaf modelinə əsaslanır.
Region ölkələri ilə müqayisədə Azərbaycan orta mövqedə qərarlaşır. Gürcüstan üzrə Moody’s konkret rəqəm açıqlamasa da, digər beynəlxalq qurumların, xüsusilə Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankının proqnozlarına görə, Gürcüstan iqtisadiyyatı 2026-cı ildə təxminən 5-5,5 faiz artım göstərə bilər. Bu, Azərbaycanın gözlənilən artım tempindən xeyli yüksəkdir və Gürcüstanın daha dinamik iqtisadi genişlənmə mərhələsində olduğunu göstərir.
Ermənistan üzrə Moody’s ayrıca konkret 2026 rəqəmi açıqlamasa da, agentliyin son qiymətləndirmələrində ölkə iqtisadiyyatının yaxın illərdə təxminən 4-5 faiz civarında artım tempini qoruyacağı qeyd olunur. Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozlarında da 2026-cı ildə Ermənistan üçün 4-5 faiz aralığında artım gözlənilir. Bu baxımdan, artım tempinə görə Ermənistanın Azərbaycanın proqnozlaşdırılan göstəricisindən daha yüksək dinamika nümayiş etdirməsi ehtimal edilir.
İran üzrə vəziyyət fərqlidir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozuna əsasən, İranın real ÜDM artımı 2026-cı ildə təxminən 1,1 faiz olacaq. Dünya Bankının bəzi qiymətləndirmələrində isə iqtisadi azalma ehtimalı da qeyd olunur. Bu baxımdan Azərbaycan İranla müqayisədə daha yüksək və daha sabit artım trayektoriyasına malik görünür.
Rusiya üzrə Moody’sin ayrıca 2026 proqnozu açıqlanmayıb, lakin Beynəlxalq Valyuta Fondu Rusiyada artımın təxminən 0,8 faiz civarında olacağını gözləyir. Bu göstərici də Azərbaycanın 2,5-3 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılan artım tempindən aşağıdır və regional müqayisədə Azərbaycanın daha dayanıqlı mövqedə olduğunu göstərir.
Türkiyə ilə müqayisədə mənzərə bir qədər fərqlidir. Moody’sin Türkiyə üzrə son qiymətləndirmələrində 2026-cı ildə iqtisadi artımın təxminən 3-4 faiz aralığında olacağı qeyd olunur. Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozları da Türkiyə üçün 3 faizdən bir qədər yüksək artım tempinə işarə edir. Bu isə artım tempinə görə Türkiyənin Azərbaycanın göstəricisindən müəyyən qədər yüksək səviyyədə qərarlaşa biləcəyini göstərir. Lakin Türkiyə iqtisadiyyatı daha böyük və daha dəyişkən struktura malikdir və inflyasiya ilə pul siyasəti faktorları artımın dayanıqlılığına təsir göstərir. Azərbaycan isə daha aşağı, lakin nisbətən sabit artım modeli ilə seçilir.
Qazaxıstan üzrə Moody’sin qiymətləndirmələrində 2026-cı ildə iqtisadi artımın təxminən 4 faiz civarında olacağı gözlənilir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozları da Qazaxıstan üçün 4-4,5 faiz aralığında artım ehtimalını göstərir. Bu, Azərbaycanın proqnozlaşdırılan 2,5-3 faiz göstəricisindən yüksəkdir və Qazaxıstanın daha sürətli iqtisadi dinamika nümayiş etdirə biləcəyini göstərir. Bu artım əsasən iri enerji və xammal layihələri, investisiya axını və daxili tələbin genişlənməsi ilə əlaqələndirilir.
Türkmənistan Moody’s tərəfindən reytinqləndirilmədiyi üçün agentlik ölkə üzrə geniş makroiqtisadi proqnoz yaymır. Lakin Beynəlxalq Valyuta Fondunun qiymətləndirmələrinə görə, Türkmənistan iqtisadiyyatının 2026-cı ildə təxminən 2-2,5 faiz artacağı gözlənilir. Bu, Azərbaycanla müqayisədə oxşar və ya bir qədər aşağı səviyyədir. Hər iki ölkə enerji ixracatçısı olsa da, Azərbaycanın iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi və qeyri-neft sektorunun payının artması artımın dayanıqlılığını nisbətən gücləndirir.
Ümumi müqayisə göstərir ki, Azərbaycan regionda nə ən yüksək, nə də ən aşağı artım tempinə malikdir. Gürcüstan, Ermənistan və Qazaxıstan daha yüksək artım perspektivi nümayiş etdirir, Türkiyə müəyyən qədər üstün dinamika göstərə bilər, Rusiya və İran isə daha zəif artım trayektoriyasına malikdir. Azərbaycan isə orta səviyyəli, lakin makroiqtisadi sabitliyə əsaslanan və uzunmüddətli dayanıqlılığa yönəlmiş inkişaf modeli ilə fərqlənir.
Akif NƏSİRLİ
