Ermənistan Azərbaycanın qərb bölgələri ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat əlaqəsinin təhlükəsizliyi üçün üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirəcək. Belə bir açıqlama ilə Ermənistanın müdafiə naziri Vaqarşak Arutyunyan çıxış edib.
Erməni nazir nəqliyyat dəhlizinin təhlükəsizliyini Ermənistan ordusunun deyil, Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin təmin edəcəyini bildirib. Bu arada xatırladaq ki, İrəvan və Moskva Gümrüdəki 102-ci hərbi bazanın müəyyən birləşmələrini Ermənistanın şərqinə dislokasiya etmək imkanlarını nəzərdən keçirir. Vaqarşak Arutyunyan “RİA Novosti” agentliyinə müsahibəsində bu xüsusda bildirib: “Rusiya hərbi bazasının tərkibindən hansısa birləşmələrin Ermənistanın şərq istiqamətində yerləşdirilməsi imkanları barədə danışmaq düzgün olardı. Və bu kontekstdə məsələnin birgə araşdırılması davam etdirilir”. Arutyunyan qeyd edib ki, Ermənistanın sərhədlərini qoruyan Rusiya sərhədçilərinin üzərinə əlavə funksiyalar qoyulub. Bura Ermənistanın Azərbaycanla sərhədlərinin təhlükəsizliyinin və mühafizəsinin təmin edilməsi də daxildir. Onu da qeyd edək ki, 102-ci Rusiya hərbi bazasının qüvvələrindən bir hissəsini ölkənin şərqində, yəni Zəngəzurda, Azərbaycanın Qubadlı və Zəngilan rayonları ilə həmsərhəd bölgədə yerləşdirmək planları İrəvanda etirazla qarşılanıb. Politoloq Stepan Qriqoryan bunu Ermənistanın suverenliyini məhdudlaşdıracaq addım kimi dəyərləndirib. O hesab edir ki, Rusiya hərbi bazasının qüvvələrindən bir hissəsinin yerinin dəyişdirilməsi zamanı şərtlərin dəqiqləşdirilməsi mühümdür: “Lakin narahatlıq var ki, bu proseslər Ermənistanın suverenliyindən güzəştə gedilməsinə gətirib çıxaracaq. Rusiya müharibə vaxtı bizə kömək elədi? Eləmədi, siz bilirsiniz. Deməli, nazirin öz mövqeyini bildirmək haqqı var, amma erməni xalqının suverenliyinə, dövlətçiliyinə aid məsələləri bir və ya beş nəfər həll edə bilməz”. Politoloq əlavə edib ki, 102-ci baza haqda mövcud müqavilə qoşunların yerləşdirilməsinin şərtlərini dəqiq müəyyən edir və onların dəyişdirilməsi üçün yeni müqavilə lazımdır. Belə müqavilə isə parlamentin müzakirəsinə təsdiq edilməli, Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən təsdiqlənməlidir: “Bilirsiniz ki, Rusiya hərbi bazası Ermənistanda üç yerdə yerləşib: əsas hissəsi Gümrüdə, qərargahı İrəvanda, təyyarələri isə Erebuni aeroportunda. Dəyişiklik edilirsə və Rusiya qoşunları həm də Sünikdə (Zəngəzur) yerləşdirilməlidirsə, o zaman müqavilədə belə bənd olmalıdır. Onlar bu müqaviləni nə vaxt imzalamağı planlaşdırırlar, bu müqavilə ictimaiyyətə təqdim olunacaq, ya yox? Çoxlu suallar var. Rusiya qoşunlarının bizə sərfəli olduğu haqda ideyaya gəldikdə isə, biz müharibə vaxtı baş verənlərə baxmalıyıq. Azərbaycan, məsələn, Vardenisə də zərbə endirdi, lakin Rusiya bizə kömək etmədi”.
Ekspertlər qeyd edir ki, Ermənistanda rus qoşunlarının Zəngəzura gətirilməsi bəzi parametrlər baxımından olduqca mühümdür. Bu, ilk növbədə Mehridən keçməklə Naxçıvana uzanacaq dəhlizin yaradılması və işləkliyi baxımından vacib əhəmiyyət kəsb edir. Həmin dəhlizin təhlükəsizliyi rus ordusu tərəfindən təmin edilərsə, onda o, davamlı şəkildə işlək ola bilər. Bu, Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İlk növbədə o baxımdan ki, ölkəmizin qərb rayonları və Naxçıvan arasında əvvəllər nəzərdə tutulmayan nəqliyyat əlaqəsi yaradılacaq. Bununla da Naxçıvan həm mühasirədən çıxarılır, həm də yeni nəqliyyat marşrutu yaradılır. Azərbaycan öz ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvanla, həmçinin Türkiyə ilə birləşir. Rusiya, Azərbaycan, Türkiyə, İran və əgər istəsə Ermənistan da bu dəhlizə qoşula bilər. Beləliklə, bölgədə yeni əməkdaşlıq platforması yaradıla bilər. Ekspetlər onu da xüsusi olaraq vurğulayır ki, Naxçıvana quru dəhlizin açılması Azərbaycan iqtisadiyyatının vahid milli təsərrüfat sistemi kimi fəaliyyət göstərməsi istiqamətində olduqca zəruri addımdır. Həm işğaldan azad olunmuş torpaqların, həm də Naxçıvan ərazisinin tam formatlı şəkildə Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə təsərrüfat inteqrasiyasının təmini olduqca mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu fonda logistik əlaqənin Naxçıvanla quru yolu vasitəsilə formalaşması Azərbaycana əlavə üstünlüklər verir. Bu, yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütövlükdə bölgə üçün olduqca önəmlidir. Çünki nəticədə, faktiki olaraq, Azərbaycanla həm Rusiya, həm Türkiyə, həm də İran arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı yeni mərhələyə daxil olacaq. Naxçıvanla dəhlizin açılması həm də Rusiyanın Türkiyə ilə faktiki olaraq Azərbaycan vasitəsilə əlaqələrinin qurulmasının mümkünlüyü deməkdir. Eyni zamanda, Naxçıvanla dəhlizin açılması bir istiqamət üzrə də Azərbaycan üzərindən Rusiya ilə İran əlaqələrinin açılması deməkdir və bu, bütövlükdə bölgənin iqtisadi inkişafına xidmət edən bir məsələdir. Hesab edilir ki, Naxçıvanla dəhlizin açılması uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycan iqtisadiyyatında investisiyaların xüsusi çəkisinin artımına səbəb olacaq. Şübhəsiz ki, investisiyaların artımı isə bütövlükdə dayanıqlı iqtisadi artımın Azərbaycanda artan xətt üzrə inkişaf etməsinə şərait yaradacaq. Bundan başqa nəzərə alınmalıdır ki, perspektivli regional iqtisadi inteqrasiya layihələri mövcuddur. Məhz inteqrasiya layihələri hesabına bölgədə sülhün, əminamanlığın da etibarlı şəkildə qorunması mümkündür. Bunu Rusiyada da nəzərə alırlar. Elə bu səbəbdən Mehridən keçən dəhlizin təhlükəsizliyi rus ordusuna həvalə edilir. Ermənistanda buna etiraz edən qüvvələrin mövqeyi isə əhəmiyyətsiz hesab olunur. Azərbaycan bu məsələdə istəyinə nail olmaqdadır və bu prosesdə Rusiya, Türkiyə kimi mühüm oyunçular da Azərbaycanın yanında yer alır.
Ramil QULİYEV
