OPEK-in baş katibi Məhəmməd Sanusi Barkindo Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin təşkil etdiyi postpandemiya dövründə energetika məsələləri üzrə vebinar zamanı deyib ki, dünya beynəlxalq enerji əməkdaşlığına yardıma və neft bazarının davamlı sabitliyinin təmin edilməsi üzrə göstərilən səylərin ilk sıralarında olduğuna görə Azərbaycana çox borcludur.
M.Barkindo bildirib: "OPEK Azərbaycanın neft hasilatının azaldılması üzrə razılaşmada iştirak etməsindən qürur duyur və yüksək səviyyədə dəstəyə görə Azərbaycana minnətdardır. Bu il təşkilatımızın 60 yaşı tamam olacaq və biz Azərbaycanı OPEK ailəsinin üzvü kimi məmnuniyyətlə qarşılayardıq".
OPEK-in baş katibi qeyd edib ki, Azərbaycan, həmçinin Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunda (GECF) müşahidəçidir:
"Azərbaycanın GECF-də iştirakı bu ölkənin bir çox OPEK-ə üzv ölkələr və neft hasilatının azaldılmasına dair razılaşmada iştirak edən ölkələrlə qlobal əməkdaşlığının daha da genişlənməsini təmin edir. COVID-19 ilə əlaqəli bazar risqlərinə qarşı mübarizə sahəsində təcrübəmiz yüksək səviyyədə çoxtərəfli əməkdaşlığın vacibliyini göstərir. Biz bu sahənin və nəticədə bütün dünyanın xeyrinə olan daha geniş və konsensusa əsaslanan həllər üzərində işləmək fürsətini əldən verməməliyik. Bizim qapımız dəyərlərimizi, qayğılarımızı və daha yaxşı gələcəyə ümidlərimizi bölüşənlər üçün həmişə açıqdır".
Göründüyü kimi, Azərbaycan OPEK-dən bərabərhüquqlu üzvlüyə dəvət alıb. Bizi OPEK üçün cəzbedici edən nədir və bundan Azərbaycan hansı dividendləri əldə edə bilər?
İqtisadçı Elşən Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, dünyanın nüfuzlu ekspertləri OPEK-in bundan sonra neft bazarı və oradakı qiymətləri təkbaşına tənzimləyə bilməyəcəyindən belə qənaətə gəlib:“Azərbaycan da uzun illər iqtisadiyyatı neftdən asılı olan ölkə kimi bu təşkilatın qərarları ilə bəzi razılaşmalara gedib. OPEK-ə üzv olan və kartelə daxil olmayan ölkələrin neft hasilatının azaldılması ilə bağlı Vyana razılaşmasına (2016) uyğun olaraq Azərbaycan da neft hasilatını azaldıb. Hazırda dünyada təqribən 70 ölkədə neft çıxarılır. 70 ölkədən 45-i neft ixrac edir. İllər boyu OPEK-ə üzv olan ölkələrin sayı 11-13 arasında dəyişib. Uzun müddət əvvəl yaranmasına baxmayaraq, heç bir ölkə OPEK-ə üzv olmağa cəhd göstərməyib. Təşkilata elə ölkələr üzv olub ki, Azərbaycandan qat-qat az neft istehsal ediblər. İstər Latın Amerikası, istər Afrika, istərsə də Uzaq Şərq ölkələri olsun. Bu təşkilata üzv oldunsa, hasilatla bağlı onun nizamnaməsinə, öhdəliklərinə riayət etməlisən. İkinci məsələ ixracatla bağlıdır. Yəni artıq bütün bunlarla bağlı monitorinq edilirsən. Ümumiyyətlə, OPEK ölkələrində uzun onilliklər boyu, əsasən də 1990-cı ildən sonra nizam-intizam heç də yaxşı olmayıb. Neft qiymətlərinin aşağı düşməsilə bağlı təkcə ötən ildən hasilatın tənzimlənməsi yönümündə mütəmadi görüşlər və razılaşmalar əldə olundu. Biz şahidi olmuşuq ki, bəzən OPEK üzvü olan ölkələr hasilatın azaldılması ilə bağlı qərarı hamılıqla dəstəkləməyib. Əslində təşkilatın yaradılmasında da məqsəd məhz təsir mexanizmlərindən yararlanmağa xidmət edir. OPEK Azərbaycanın təşkilata üzvlüyə qəbuluna baxmağa hazır olduğunu bir neçə il əvvəl də bəyan edib. Çünki intizamlı və potensialı yüksək ölkə kimi biz onları cəlb edirik. Ancaq görünən budur ki, Azərbaycan OPEK-ə üzv olmağa hələ tələsmir. Çünki özünün neft siyasətini məhdudlaşdırmaq istəmir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
