Son bir ayda Azərbaycanda bağlanan bankların sayı 4-ə çatdı. Məlumat üçün bildirək ki, Mərkəzi Bank mayın 12-də rəsmi məlumat yayıb. Açıqlamada qeyd olunur ki, Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin 27 aprel 2020-ci il qərarları ilə “AGBank”, “AtaBank”, “Amrah Bank” və “NBC Bank”a müvəqqəti inzibatçılar təyin olunub, aprelin 28-də isə “AtaBank”la “Amrah Bank”ın lisenziyaları ləğv edilib.
12 may məlumatına əsasən, kapitallarını tam itirdiklərinə, kreditorları qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədiklərinə, habelə cari fəaliyyətini etibarlı və prudensial qaydada həyata keçirmədiklərinə görə “AGBank”la “NBC Bank”ın da lisenziyaları alınıb və hər iki bankın müflisləşmə yolu ilə ləğvi barədə məhkəməyə müraciət olunub: “Lisenziyası geri alınmış 4 bankda əhalinin qorunan əmanətlərinin ümumi məbləği 686 milyon manat olmaqla, ümumilikdə, 215 min əmanətçini əhatə edir. Bu banklarda ümumi əmanət portfelinin 99%-dən çoxu qorunan əmanətlərdir və onlar tam kompensasiya olunur.
Qanuna görə, illik faiz dərəcəsi milli valyutada 10 faizdən, xarici valyutada 2,5 faizdən yüksək olmayan əmanətlər tam sığortalanıb. Əmanətlərin Sığortalanması Fondu 1 iyun 2020-ci ildən milli valyutada olan qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsini 12 faizə qaldıracaq.
Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov keçirdiyi son mətbuat konfransında bildirib ki, bağlanan 4 bankda (“AGBank”, “Amrah Bank”, “AtaBank”, “NBC Bank”) əhalinin 690 milyon manata yaxın vəsaiti var idi. Bununla yanaşı, problemli kreditlərin həcmi 73 faizə yaxın idi. Ona görə də bu banklar əmanətləri qaytarmaq iqtidarında deyildi: “Prezident İlham Əliyev tərəfindən “Əmanətlərin sığortalanması haqqında” Qanunun müddətinin uzadılması və bu qanunun mövcudluğu bu gün imkan verir ki, bağlanan banklardakı əhalinin əmanətləri qaytarılsın. Həmin banklarla müzakirələr bu ilin yanvarından aparılıb, auditor hesabatı müvafiq olaraq 24 və 167 milyon manat həcmində mənfi kapital aşkar edib. Lisenziyaları ləğv olunan banklarda olan ipoteka kreditlərinin ümumi məbləği təxminən 211 milyon manat təşkil edir. Qeyd olunan kreditlərin taleyi, yəni hansı mövcud banklara yönləndiriləcəyi Azərbaycan İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu tərəfindən həll olunacaq. Banklarda olan əmanətlərin böyük hissəsi sığortalanıb, sığortalanmayan əmanətlərin məbləği 3 milyon manatdan çox deyil”.
Maraqlıdır, bağlanan banklarda qorunmayan əmanətlərin taleyi necə olacaq? Məlum sığortalanan əmanətlər Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən əmanətçilərə geri qaytarılacaq.
“Əsas risq vətəndaşların qorunmayan əmanətləri və sahibkarların pullarıdır, çünki əvvəlki bağlanan bankların təcrübəsi...”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən bank sahəsi üzrə mütəxəssis Əkrəm Həsənov qeyd etdi ki, banklarda yalnız əhalinin əmanətləri yox, sahibkarların da pulları var: “Məsələn “AGBank”da sahibkarların 90 milyon manat pulu var. Digər 3 bankda sahibkarların cəmi 25 milyona yaxın pulu var. Burada yenə də fərq qoymaq lazımdır. Bəzi banklar, təbii ki, əmanətləri oğurlayıb. Bəzi banklar isə kredit veriblər və o kreditlər qayıtmayıb. Buna görə də işləri məhkəməyə düşüb və məhkəmə də illərlə uzanır. Amma bu heç də o demək deyil ki, həmin pullar qayıtmayacaq. Məsələn “AtaBank” kimi bankda əmanətlərin başına daş salıblar, amma bu, “AGBank”da belə deyil. Yəni “AGBank” həmin pulları ya kredit verib, indi də yığa bilmir, ya da həmin kreditlərlə bağlı məhkəmə prosesi gedir.
Məlum məsələdir ki, qorunan, sığortalanmış əmanətləri Əmanətlərin Sığortalanması Fondu qaytarmalıdır. Əmanətlərin Sığortalanması Fondunda da indi bu qədər pul yoxdur. Buna görə də Mərkəzi Bank Fonda kredit verəcək. Sonra da Əmanətlərin Sığortalanması Fondu bağlanan bankların əmlakını satmaqla, verdiyi krediti qaytarmaqla Mərkəzi Bankın pulunu qaytaracaq.
Burada əsas risq vətəndaşların qorunmayan əmanətləri və sahibkarların pullarıdır. Çünki əvvəlki bağlanan bankların təcrübəsi onu göstərir ki, o pullar böyük ehtimalla batır. Eyni zamanda, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun qeyri-şəffaf fəaliyyəti nəticəsində də əmanətlərin çoxu batır. Buna görə də əmanətləri qorunmayan əhali və sahibkarlar mütləq kreditorlar komitəsi təşkil etməlidirlər. Həmçinin, onlar fondun fəaliyyətinə nəzarət etməlidirlər ki, fond hər şeyi düzgün etsin”.
Günel CƏLİLOVA
