Peyvəndin tapılmasına baxmayaraq, koronavirus pandemiyası hələ də dünya üçün ciddi təhdid mənbəyi olaraq qalmaqda davam edir. Hətta Avropada bir çox ölkələr, məsələn, Fransa yaranmış vəziyyətdə yenidən sərt karantin rejiminə qayıtmağa hazırlaşır. Ölkədə koronavirusun yeni ştammlarına çox rast gəlinir. Peyvəndin virusun yayılmasına təsirinin bilinmədiyi qeyd edilib. Eyni vəziyyət digər Avropa ölkələrində də hökm sürür.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da bu halda xəbərdarlıq edir ki, koronavirus pandemiyasının ikinci ili bəşəriyyət üçün birincisindən daha təhlükəli ola bilər. Qurumun fövqəladə hallar proqramının icraçı direktoru Maykl Rayan qeyd edir: “Biz pandemiyanın ikinci ilinə qədəm qoyuruq və bu il, koronavirusun yayılma dinamikasını nəzərə alsaq, daha çətin ola bilər”. ÜST rəsmisi əlavə edib ki, son iki həftə ərzində quruma daxil olan məlumatlar yoluxmanın yenidən pikə qalxdığını göstərir. Peyvəndlər isə koronavirusun yeni ştammlarına qarşı təsirsiz sayıla bilər. Bu halda, ÜST ekspertlərinin sözlərinə görə, artıq məlum olan təhlükəsizlik tədbirlərinə yenə ciddi şəkildə riayət etmək lazımdır. Rayanın sözlərinə görə, bu gün koronavirusun yeni variantlarının xəstəliyin daha ağır gedişatına gətirib çıxardığına dair sübutlar yoxdur. Bəzi məlumatlar onların daha asan ötürüldüyü və daha sürətli yayıldığından bəhs edir. Lakin Rayan hesab edir ki, bu, yeni xüsusi tədbirlərin görülməsi zərurəti demək deyil və o, vəziyyəti futbol matçı ilə müqayisə edib: “İkinci hissədə əvəzləmə tətbiq edildikdə oyunun qaydaları dəyişmir və futbolçular da eyni şəkildə oynayır. Sadəcə rəqib – indiki halda virus – onun oyununa əlavə enerji, stimul verən yeni bir oyunçu əldə edir və bu, əlbəttə ki, məsələni çətinləşdirir. Lakin bu, oyun qaydalarını heç bir şəkildə dəyişmir və biz, həmçinin qalib gəlmək üçün nə etmək lazım olduğunu dəqiq bilirik. Sadəcə olaraq, rəqibimiz daha güclü oldu və buna görə də səylərimizi ikiqat artırmalıyıq”. ÜST-ün baş texniki mütəxəssisi Mariya Van Kerkhov virusun mutasiyalarının vəziyyəti çətinləşdirdiyini, lakin onun hələ də nəzarətdə olduğunu etiraf edir: “Bir sıra ölkələrdə COVID-19-un daha fəal yayılması hələ yeni ştammların meydana gəlməsindən əvvəl qeyd edilmişdi və bunun səbəbi insanların daha sıx ünsiyyəti idi. Yayda bir çox ölkədə virusun ötürülməsi ciddi şəkildə azaldı, lakin indi biz yenə də "virusa uduzuruq", çünki insanlar, xüsusilə Yeni il zamanı daha sıx ünsiyyət saxlamağa başlayıblar. Bayram günlərində insanlar arasında təmasların sayı artdı və bu, bir çox ölkələrdə yeni yoluxma hallarının kəskin artmasına gətirib çıxardı. “İndi edə biləcəyimiz ən vacib şey ətrafdakılardan uzaq durmaqdır. Bilirəm ki, bu çox çətindir, amma belədir. Aydın məsələdir ki, virusun yeni variantlarının dolaşdığı və digər ölkələrdə də aşkar edildiyi yerdə vəziyyət çətinləşir, amma virusun ötürülmə zəncirini dayandırmaq üçün bütün lazımi vasitələrimiz var və biz bunu təkrar-təkrar söyləyəcəyik”.
Bunların hansı vasitələr olmasına gəlincə, ÜST-ün baş direktoru Tedros Qebreyesusun sözlərinə görə, hazırda həmişə olduğundan daha vacib olan həmin hamıya məlum təhlükəsizlik tədbirləridir: ətrafdakılardan mümkün qədər uzaq durmaq, otaqları yaxşı havalandırmaq, maska taxmaq, tez-tez əlləri yumaq və öskürərkən dirsəyin iç tərəfi ilə ağzı örtmək. “Əlbəttə, yeni möcüzəyə ümid bəsləmək, bizə kömək edəcək sehrli eleksiri axtarmaq olar. Amma nəticədə hər şey epidemioloji və sosial tədbirlərə gətirir. Vaksinasiya inanılmaz güclü bir vasitədir və biz bu barədə hər zaman danışırıq. Özü də bizdə artıq bir yox, bir neçə təhlükəsiz və effektiv vaksin var. Amma onların kütləvi istehsalı üçün vaxt lazımdır”- o deyib.
Problem həm də bundadır ki, dünyanın bir çox ölkəsində koronavirus əleyhinə vaksinasiya kampaniyasına start verilməsinə baxmayaraq, bu il hər hansısa bir ölkədə virusa qarşı kollektiv immunitetin formalaşması və bu yolla əhalinin əsas etibarilə yoluxmaya qarşı qorunması mümkün olmayacaq. Bunu ÜST-ün elmi tədqiqatlar üzrə əsas səlahiyyətli nümayəndəsi Soumya Svaminatan da xüsusi olaraq vurğulayır. O, bu il ərzində əhali immuniteti və ya kollektiv immunitetin hansısa bir mərhələsinə nail olmağı qeyri-mümkün hesab edib. Svaminatan öz açıqlamasında COVID-19-a qarşı bir neçə etibarlı və təhlükəsiz peyvənd maddəsinin hazırlanması və kütləvi istehsalına başlanmasını inanılmaz tərəqqi kimi təqdir edib. Lakin eyni zamanda qeyd edilib ki, bütün dünyada tələb olunan milyardlarla doza peyvəndin istehsalı və çatdırılması üçün zamana ehtiyac var. Buna görə də insanlar qarşıdakı dövrdə səbrli olmalı və təhlükəsizlik qaydalarına ciddi riayət etməlidirlər. Bütün bunlar o deməkdir ki, virusa qarşı hələ də ən effektiv vasitə adi təhlükəsizlik qaydaları və onlara riayət edilməsidir.
Ramil QULİYEV
