Kamran Əsədov: “Qəbul imtahanlarının formatında müəyyən dəyişikliklərə doğrudan da ehtiyac var” Məlahət Mürşüdlü: “Test üsulunun ləğvi üçün lazımı alternativ üsul nəinki Azərbaycan təhsil sistemində, eləcə də dünya təhsil sistemində mövcud deyil”
Xəbər verildiyi kimi, Azərbaycanda test imtahanı ləğv edilir. Dövlət İmtahan Mərkəzinin sədri Məleykə Abbaszadə iki il sonra buraxılış və qəbul imtahanlarında yeni modelin tətbiq ediləcəyini bildirib.
O, “ASAN Radio”ya müsahibəsində deyib ki, gələnilki abituriyentlər axırıncı dəfə test formasında imtahan verəcəklər: “Gələnilki imtahanlarda abituriyentlərdən daha da məsuliyyətli olmalarını gözləyirik. Çünki onlar sonuncu dəfə 26 ildir aparılan test şəklində imtahan verəcəklər. Bu il kurikulum əsasında təhsil alan şagirdlər 2 ildən sonra XI sinifdə təhsil alacaq və onların biliyinin qiymətləndirilməsi fərqli formada keçirilməlidir. İki il sonra keçiriləcək buraxılış və qəbul imtahanlarında dəyişikliklər edilməsi nəzərdə tutulub”.
M.Abbaszadə bildirib ki, hazırda Təhsil Nazirliyi və Dövlət İmtahan Mərkəzi yeni imtahan modelləri üzərində müzakirələr aparır: “Yeni modellər düşünmüşük. Dəyişiklikləri, qərarlaşdırdığımız modeli sentyabr ayında ictimaiyyətə təqdim etməyi düşünürük. Hazırda ekspert və mütəxəssislər bu istiqamətdə işləri davam etdirir”.
26 ildir istifadə olunan və hər kəs tərəfindən qəbul olunan test sisteminin ləğvi və imtahan formasının hansı qaydada aparılacağı sual doğurur.
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Kamran Əsədov qeyd etdi ki, 1992-ci ildən bu günə kimi Azərbaycanda ali məktəblərə qəbul imtahanları eyni formatda həyata keçirilib. İmtahan iştirakçılarına qapalı test tapşırıqlarından ibarət olan suallar qoyulur: “26 ilə yaxındır eyni sistemdə aparılan qəbul imtahanları 500-600 bal toplamış abituriyentlərin hələ yüksək savad və bilik bacarığına malik olması demək deyil. Burada bir az şans da mühüm rol oynayır. Test tapşırığının altında verilən müvafiq cavab variantları abituriyentin zehni fəaliyyətinin, müqayisə, çətin situasiyadan çıxış, sualın həll üsulu və s. kimi nüansların passivləşməsinə gətirib çıxarır. Bəllidir ki, 2008-2009-cu tədris ilindən etibarən orta ümumtəhsil məktəbləri kurikulum standartlarına keçib. Bu standartlar isə qapalı test üsulundan istifadə olunaraq keçirilən imtahan iştirakçılarının yeni üsul ilə bilik və bacarıqlarının qiymətləndirilməsinə imkan vermir. Bu səbəbdən də qəbul imtahanlarının formatında müəyyən dəyişikliklərə doğrudan da ehtiyac var. Bu artıq zamanın tələbidir. Bu o demək deyil ki, test üsulu ləğv olunur. Xeyr, sadəcə ənənəvi üsullarla, yəni cavabları öncədən bilinən qapalı test tapşırıqlarından istifadə formaları dəyişdirilir.Yəni qəbul imtahanında iştirak edəcək şəxs ixtisasına uyğun olaraq qabiliyyət imtahanı verməlidir. Həqiqətən də seçdiyi sahəyə uyğun potensialının olub-olmadığını təsdiq etməlidir. Necə ki, jurnalistikaya qəbul zamanı qabiliyyət imtahanı kimi inşa, esse yazılması tələb olunur. Təbii ki, sözügedən sistemə birdən-birə keçid ciddi şəkildə problem yaradacaq”.
Azad Müəllimlər Birliyinin sədri Məlahət Mürşüdlünün sözlərinə görə, sözügedən dəyişikliklər 2019-cu ilin buraxılış və qəbul imtahanlarına şamil olunur: “Bu dəyişikliyi sıra test üsulunun ləğv olunması kimi başa düşmək olmaz. Məleykə xanımın dediyi kimi, Təhsil Nazirliyi və Dövlət İmtahan Mərkəzinün birgə fəaliyyəti əsasında 2019-cu tədris ili üçün buraxılış və ali məktəblərə qəbul imtahanlarında test üsulunun tərtib şəkli dəyişdiriləcək. Çünki köhnə metodla testlərin tərtibi orta məktəb proqramı ilə ali məktəbə qəbul imtahanlarının metodları arasında tərs mütənasiblik yaradır. Bu, imtahan iştirakçılarının bilik və bacarıqlarının obyektiv qiymətləndirilməsinə mane olur. Zənnimcə, test üsulunun ləğvi üçün lazımı alternativ üsul nəinki Azərbaycan təhsil sistemində, eləcə də dünya təhsil sistemində mövcud deyil. Hazırda nizamnamə əlimizdə olmadığı üçün, dəqiq şəkildə dəyişikliklərin hansı istiqamətdə olmasını demək olmur. Amma yeniliklərin məzmun etibarilə özünü göstərəcəyi ehtimal olunur”.
Günel CƏLİLOVA
