Eyyub Hüseynov: "Quru südün tərkibində baytarlıq dərmanın qalıqları, yəni antibiotiklər olur, ondan da qida hazırlayanda..."
Adil Qeybulla: "Süni yolla hazırlanmış istər süd, istərsə də digər məhsullar orqanizm üçün zərərlidir"
Market və mağazalarda süd məhsulları adı altında satılan ərzaqların əksəriyyəti təbii süddən deyil, quru süddən hazırlanır. Mütəxəssislər qeyd edir ki, quru süddən hazırlanan məhsullar daha uzunömürlü olur. Ancaq o məhsulların keyfiyyəti suallar doğurur.
Elə bu səbəbdən bir sıra ölkələrdə, o cümlədən, Gürcüstanda quru süddən hazırlanmış məhsulların süd məhsulu adı altında satılması qanunla qadağan edilib. Tələb qoyulub ki, quru süddən hazırlanmış məhsulların üzərində analoji qeyd öz əksini tapsın.
Məlumat üçün bildirək ki, iyulun 1-dən etibarən Gürcüstanın Milli Qida Agentliyi süd və süd məhsulları ilə bağlı yeni qaydalar tətbiq edib və həmin qaydalara görə, yalnız maye süddən hazırlanmış süd məhsullarına pendir və yağ kimi adlar vermək olar. Quru süddən hazırlanmış məhsulun pendir adlandırılması qadağan edilib. Yağ sözü də yalnız təbii süddən hazırlanmış yağlara aid ediləcək. Kərə yağı yalnız o məhsula deyiləcək ki, tərkibinin ən azı 39, ən çoxu 79 faizə qədəri təbii süddən hazırlansın. Bu qanunu pozanları isə təxminən 500 dollar həcmində cərimə gözləyir.
Belə bir qaydanın Azərbaycanda da tətbiq olunması təklif edilir.
Milli Məclisin deputatı Musa Quliyev media nümayəndələrinə açıqlamasında bildirib ki, Gürcüstanda qanunvericiliyə edilən yeni dəyişikliyə əsasən, ölkədə təbii süd tərkibli olmayan məhsulların süd məhsulu kimi, başqa sözlə, quru süddən hazırlanmış məhsulların yağ, pendir və s. adla satılmasına qadağa qoyulub: "Azərbaycanda da belə bir qadağanın qoyulması vacibdir. Bu gün ölkədə 70-80 faiz halda süd məhsullarının üzərində onun quru, yaxud təbii süddən hazırlanması barədə məlumat qeyd edilmir. Azərbaycanda süd məhsullarının - pendir, süzmə, şor, kəsmik və sairin keyfiyyəti xeyli aşağıdır. Prezidentin sərəncamı ilə Nazirlər Kabinetinə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yaradılması barədə göstəriş verilib. Hesab edirəm ki, bizdə də bu məsələyə baxılmalı və təbii süddən hazırlanan məhsullarla quru süddən hazırlanan məhsulların arasında ciddi fərq qoyulmalıdır. Məhsulların üzərində mütləq yazılmalıdır ki, quru və yaxud təbii süddən hazırlanıb".
Ekspertlər belə bir təklifi müsbət qiymətləndirir.
Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynovun sözlərinə görə, ölkə başçısı İlham Əliyev bu ilin fevral ayında Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yaradılması ilə bağlı sərəncam imzaladı. Həmin agentlik bu kimi məsələlərə baxır. Quru südün tərkibində baytarlıq dərmanın qalıqları, yəni antibiotiklər olur. Ondan da qida hazırlayanda həmin antibiotiklər insanın orqanizminə daxil olur: "Mən düşünürəm ki, buna qadağa qoyularsa, çox yaxşı olar. Üstəlik, quru süddən hazırlanmış məhsulların təbii süddən hazırlanmış kimi reklam olunmasına da qadağa qoyulması müsbət hal olar. Düşünürəm ki, bu kimi hallara son qoyulmalıdır. Çünki bu, istehlakçının aldadılması deməkdir. Quru südlə təbii süd rəqabətdədir. Quru süd təbii süd istehsalını, fermer təsərrüfatlarını çökdürür. Ona görə düşünürəm ki, dövlət quru süd idxalına yüksək vergilər qoymalıdır ki, maya dəyəri yuxarı olsun və ondan istifadə edənlərin sayı azalsın. Qanunla onun istifadəsini qadağan etmək düzgün deyil. Sadəcə olaraq, malın üzərində yazılmalıdır ki, bu məhsul quru süddən hazırlanıb. Bu zaman istehlakçı düzgün seçim etmiş olar və aldadılmaz".
Tibb sahəsi üzrə ekspert, professor Adil Qeybullanın bildirdiyinə görə, süni yolla hazırlanmış istər süd, istərsə də digər məhsullar orqanizm üçün zərərlidir: "Quru süd, sözsüz ki, müəyyən texnologiyalardan keçir. Hətta təbii süd adı ilə marketdə satılan südlər də təbii deyil. Rayonda yaşayan və ya heyvandarlıqla məşğul olanlar yaxşı bilir ki, heyvanlardan sağılmış süd tez xarab olur, çürüyür. Mağazadan alınan hansı süd qaldıqda çürüyür? Təbii süd isə qab bir balaca çirkli olanda, ya da soyuducuda saxlamayanda, bir qədər vaxtını keçirib sonra qaynatmaq istədikdə görürsən ki, çürüdü. Marketdən alınan südlərdən bəs hansı çürüyüb və kim bu südləri çürüdə bilər? Marketdə olan südlərə müəyyən qarışıqlar əlavə edirlər ki, süd çürüməsin. Bu südlərin bəzisinin altı aya qədər istifadəyə yararlılıq müddəti olur. Həyətlərə maşınla süd gətirən insanlar arasında təbii, qarışıqsız süd gətirənlər ola bilər. Süd içənlər südün dadından, iyindən təbii olduğunu anlayır. Kəndlilər təbii südün dadının necə olduğunu yaxşı bilir. Südü qaynatdıqda qazanın dibinə süd yapışırsa, təbii deyil. Bayaq dediyim kimi, çürümürsə, spesifik iyi yoxdursa, qarışıqları olan, süni yolla alınmış süddür.
Quru süd sintetik yolla hazırlanır və guya ki, süddən alınır. Çox ziyandır. Süni qida məhsullarının zərəri dərhal bilinmir, sonradan üzə çıxır. Məsələn, nədənsə zəhərlənmisənsə, vəziyyətin ağırlaşır. Amma süni qidalarla qidalanmaq zərərini o dəqiqə göstərmir, bunun zərəri tədricən müxtəlif xəstəliklərin yaranması, hətta ölümlə nəticələnir".
Günel CƏLİLOVA
