Kitab insanlardan gələcək nəsillərə qalan ən qiymətli proqram nümunələridir. Möhtəşəm tarixi abidələri kitab kimi qəbul etmək olar. Elmi, dini, tarixi, ədəbi, mədəni, ıqtisadi, siyasi, sofistik, fəlsəfi fikirlərin hamısı kitablarda informasiya şəklində toplanmış və bəşəriyyətin ortaq intellektual mülkiyyətinə çevrilib.
Bu kitablara dərindən nəzər salsaq görərik ki, kainatda baş verən proseslərin müəyyən hissəsini həqiqət kimi əks etdirərək və ya həqiqətləri təhrif edərək insan idrakına sözlər vasitəsi ilə nəql edirlər. Sözlər hərflərdən, cümlələr sözlərdən, təşkil olunub. Cümlələrdən fəsillər, fəsillərdən kitab tərtib olunur. Deməli, hər hansı həqiqəti olduğu kimi və ya təhrif olunmuş formada yazılı və şifahi nitqə çevirmək üçün hərflərdən istifadə olunmalıdır. Tutumundan, həcmindən, çəkisindən asılı olmayaraq insan beyninin məhsulu olan bu kitablar qeyd olunmuş qaydalara əsasən yazılıb. Kainat adlanan tək, mükəmməl və bütöv bir kitab isə insan idrakından asılı olmayaraq mövcuddur. İnsan və cəmiyyət onu oxumağa və dərk etməyə çalışmaqdadır. Bu yolda uğurlar və uğursuzluqlar olsa da, bəşəriyyətin qarşısında duran əbədi və 1 nömrəli problemdir. Kainat bütün mövcudluqları öz ehtiyacına görə zaman və məkan daxilində yaradır, idarə edir və təkmilləşdirir. Kainat adlanan kitabın hərfləri kimyəvi elementlər, sözləri proqramlaşdırdığı canlı varlıqlar, cümlələri Günəş sistemləri, fəsilləri isə qalaktikalardır. Bu kitab milyard illərdir ki, yazılıb və onu duyma və qavrama limitinə görə hər kəs oxumaq istəyir, müxtəlif nəticələrə gəlir. İndiyədək ən dəqiq məlumatlar kitabın hərflərinə aiddir desək yanılmarıq. Günümüzdə 118 hərf, yəni kimyəvi element aşkar olunub ki, bunların vasitəsilə ucsuz-bucaqsız kainat adlanan ən böyük kitab yazılıb. Bizə elə gələ bilər ki, 118 hərflə bu kitabı yazmaq mümkünsüzdür. Amma dərindən baxsaq görərik ki, insanın kitab yazmaq üçün istifadə etdiyi hərflər 118-dən 4-5 dəfə azdır. Kombinasyon formulundan istifadə edərək 2,3,4,5,6 və sair kimyəvi elementlər kombinasiyasından - kainatın hərflərindən milyardlarla sözlər yazıla bildiyini görə bilərik. Kainat adlı kitabın yazılma üsulları haqqında müxtəlif fərziyyələr olsa da, hələ də heç biri intellektual sferada tam qəbul edilməyib. Həmin fərziyyələrdən biri Partlayış və ya Böyük partlayış nəzəriyyəsidir. Böyük partlayış nəzəriyyəsinin tərəfdarları güman edirlər ki, birdən-birə, qəflətən ilkin materiyanın partlaması nəticəsində qısa zaman kəsiyində müxtəlif subatom və atom hissəcikləri sintez olunub, bundan sonra müxtəlif göy cisimləri, günəş sistemləri, qalaktikalar və kainat differensləşib. Böyük partlayış nəzəriyyəsi, bu gün qəbul edilən digər nəzəriyyə və qanunlar kimi, limitləşdirilmiş insan zəkasının natamam, yarımçıq versiyalarına aid olan modellər variantlarına aiddir. Əlbəttə, insan zəkası limitindən kənarda yerləşən hər bir mövcudluq və onların arasındakı ortaq münasibətlərin araşdırılması, ANALİZ VƏ SİNTEZ EDİLƏRƏK İNFORMASİYA MƏHSULUNA ÇEVRİLMƏSİ yalnız və yalnız üstün zəkaların tədqiqat predmeti olmalıdır. Əfsuslar olsun ki, bu günə qədər üstün zəkaların mövcudluğuna və fəaliyyət göstərməsinə Dini və Dünyəvi hakimiyyət həmişə əngəl olub və öz çirkin damğasını vurub. Bugünkü fizika və onun qanunları qeyri düzgün olması ilə və hakimiyyətlərin mənafeyinə xidmət etməsi ilə hakimiyyətlərin sifarişi ilə modelləşdirildiyindən, həqiqəti həmişə təhrif edib və etməkdədir. Fizika qanunlarına istinad edən digər "qanunlar" DA EYNİ MƏQSƏDLƏR DAŞIMAQDADIR. Ona görə də bu günə qədər heç bir sahədə optimal və həqiqi qanun modeli mövcud deyil. Kainatda mövcudluğun və idarə olunmanın əbədi, əzəli, ümumi, universal və tək qanunu olan Ortaqlıq Qanunu qəbul edilmədiyi zaman kəsiyində hər hansı bir mövcudluğa və onların qarşilıqlı əlaqəsinə qiymət vermək mümkünsüzdür. Ortaqlıq qanunu kainatı əbədi, əzəli, tək və bütöv qəbul edir. Ortaqlıqları aşağıdakı kimi təsnif edir: 1.enerji ortaqlığı. 2.Cazibə ortaqlığı. 3.İnformasiya ortaqlığı. 4.Törəmə ortaqlığı. 5.Hüquqi ortaqlıq. Mövcud olan nə varsa enerjidir aksiomundan çıxış etsək görərik ki, mövcud olan nə varsa proqramdır, proqramlaşmışdır,proqramlaşdırılmışdır və proqramlar arasındakı münasibətlər də proqramlaşdırılmışdır, proqramlaşmışdır iddiasına ekvivalentdir. Proqramlar, proqramlararası münasibətlər enerjinin ayrılmaz xassəsi olan cazibə qüvvəsi vasitəsilə optimallaşır və optimallaşdırılır. Bu zaman məhdud məkan və məhdud zaman daxilində optimal ortaqlığa verilən sifarişlər başlıca rol oynamış olur. Hansı ilkin proqramdan proton və neytrondan nə qədər və hansı kombinasiyada sintez olunması və nəyə inteqrasiya olunması əsas meyar kimi çıxış edir. Böyük potensial enerji daşıyıcıları bu və ya digər sifariş nəticəsində kinetik enerjiyə çevrildikdə başqa ortaqlarının sifarişilə kinetik enerjini təkrar potensial enerjiyə çevirir. Bu zaman müxtəlif kimyəvi elementlər sintez olunaraq sifarişçilərə paylaşdırılır. Nəticədə subatom hissəciklərinin və müxtəlif ölçülü dalğaların sintezi də baş vermiş olur. Beləliklə, ilkin proqramlardan (proton və neytron) daha mürəkkəb proqramlar (kimyəvi elementlər) yaranmış olur. Deməli, ilkin proqramlardan daha mürəkkəb törəmə proqramlar əmələ gəlməsi prosesində kainatın digər törəmə proqramlarının əmələ gəlməsi ən böyük kitabın yazılması üçün hərflərin meydana gəlməsilə nəticələnmiş olur. Kimyəvi elementlərdən daha mürəkkəb törəmə proqramlar molekullar, molekullardan maddələr, maddələrdən müxtəlif adlı göy cisimləri sifarişlə formalaşır. Bununla da kainat kitabının sözləri yazılmış olur. Göy cisimləri sözlər olduğundan, onlar sərbəst fikir ifadəçisi ola bilmədiyindən uzunömürlü ola bilməzdilər. Buna görə də onların cümlə qurub, kainata inteqrasiya etmə zərurəti meydana gəlir. Bunun üçün cümlə üzvlərinə ehtiyac yaranmış olur. Cümlənin mübtədası, tamamlıqları, zərfi, xəbəri, bağlayıcı və sair üzvlərə ehtiyacı olduğundan, mübtədanın hökmünə (potensialına) görə formalaşır və kainata inteqrasiya edir. Beləliklə günəş sistemi, yəni bitmiş fikri ifadə edən cümlə yaranmış olur. Günəş sistemlərindən kainat öz fəsillərini- qalaktikaları yazır. Qalaktikalar öz növbəsində fəsillər kimi birləşərək kainat adlı ən böyük kitabı əmələ gətirir. Dərindən fikir versək görərik ki, ilkin proqramlardan kiçik ya böyük törəmə proqramların formalaşması klonlaşma və ya cinsi çoxalmanı xatırladır. Yəni hər hansı proqramın uzunömürlü olması üçün ailə modeli zəruri və vacib şərt sayılmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, kainat xammal və proqram şəklində olan bütöv enerjidən ibarətdir, həm də 14 milyard günəş ili zamanında xammalın çox az hissəsi, təxminən 10%-i proqramlaşıb, o zaman qəbul etməliyik ki, kainatın proqram şəklində genişlənməsi üçün çox böyük potensialı var. Ortaqlıq qanununa görə, hər bir proqramın proqramdaxili və proqramlararası ortaqlığı var və fasiləsiz olaraq optimallaşır ki, bu da zamanı əmələ gətirir. Zaman kateqoriyası ayrıca mövcud deyil. Hər bir proqramın öz ölmürü, yəni öz zamanı var, proqramlararası münasibətlərin də öz ölmürü və öz zamanı var. Bu zamanların başlanğıcı və sonu var. Abstrakt məkan və abstrakt zaman anlayışı yanlış və yolverilməz qəbul olunmalıdır. Məkan-proqram varsa, optimallaşma prosesi fasiləsiz davam edirsə zaman mövcud ola bilər, bunun əksi qəbuledilməzdir. Proqramdaxili və proqramlararası optimallıq pozulduqda həmin proqramın zamanının tükənməsi ehtimalı artır və onun ölümü yaxınlaşır. Bu proses potensialından, bəsit və mürəkkəbliyindən asılı olmayaraq bütün proqramlara aiddir. Ortaqlıq qanunu bütün gerçəkliklərə aid olduğu kimi, elmə də aiddir.
Ortaqlıq qanununun riyaziyyata tətbiqi: Riyaziyyat elm ola bilməz, çünki onun qanunları və qanunauyğunluqları yoxdur! Riyaziyyat-təqribi və ya xəyali hesablama üsulları ilə hesablama aparmaq qaydaları ilə məşğul olan bilgilər sistemidir. Riyaziyyat həqiqətən nə ilə məşğul olmalıdır? Gəlin bu məsələni ortaqlıq qanunu əsasında təhlil edək. Kainatda mövcud olan nə varsa proqramdır, proqramlaşdırılmışdır, proqramlaşmışdır, proqramlar arasında olan ortaqlıq münasibətləri də proqramlaşmışdır. Kainatda baş verən dəyişikliklər ortaqlıq münasibətlərinin optimallaşması nəticəsində əmələ gəlir. Ortaq proqramların optimallaşması potensiallar fərqi daxilində baş verir. Deməli, riyaziyyat proqramların efir formasının, proqramdaxili komponentlərinin və proqramlararası münasibətlərinin ölçüləri (ölçülməsi) ilə məşğul olmalıdır. Riyaziyyat rəqəmləri ədədləşdirərək toplama, çıxma, vurma, bölmə əməlləri ilə məşğul olur və nəticə alır. Diqqətlə fikir versək görərik ki, toplama və çıxma bir-birinə əks olan, vurma və bölmə isə bir-birinə tərs olan əməliyyatlardır. Vurma eyni toplananların (ədədlərin) cəmlənmə, bölmə isə bərabər ədədlərin çıxılma əməliyyatlarıdır. Burada toplama və çıxma əməliyyatları ilkin, vurma və bölmə isə törəmə əməliyyatlardır. Riyaziyyatın əhatə etdiyi sahələrə nəzər salaq: hesab, cəbr, həndəsə, ali riyaziyyat. Hesab məlum ədədlər üzərində aparılan toplama, çıxma, vurma və bölmə əməliyyatları ilə məşğul olur və insanların həyat proseslərində rastlaşdığı vasitələrin - məhsulların (proqramların və proqramlararası münasibətlərin) əmsallaşdırılmasını həyata keçirir. Ədəd tanrı (turan) dilində həd-həd deməkdir. Çünki natural sıra ədədlərinin hər birinin həddi var, belə ki, 0-1,1-2,2-3...kimi dərk edilməlidir. Lakin qeyd etməliyik ki,(0-2),(0-1)+(0-1) deməkdir. Ədədlər rəqəmlər və onların kombinasiyası vasitəsilə ifadə olunur. Müxtəlif etnosların fərqli rəqəmləri və say sistemləri olub. Lakin onlar əlverişsiz olduğuna görə hazırkı dövrdə ərəb rəqəmlərindən (1,2,3,4,5,6,7,8,9,0) istifadə edilir. Göründüyü kimi, 10 rəqəmdən sonsuz sayda ədədlər yığmaq mümkündür. Lakin reallıqda sonsuz sayda ədədlərə ehtiyac olmur, çünki hər bir ədəd hər hansı bir proqramın və ya proqramlararası münasibətlərin əmsalı olmalıdır. Ən kiçik proqram proton modeli hesab edilsə belə, onun da sayı sonsuz ola bilməz. Rəqəmlərin hədhədləşdirilməsi, onlar üzərində ilkin və törəmə əməliyyatlar aparılması ilə müxtəlif nəticələr əldə etmək olar, lakin mənaca onların heç bir əhəmiyyəti ola bilməz, çünki onlar proqramdaxili və proqramlararası münasibətlərin ölçüsü və ya ədəd ifadəsi deyil. Müxtəlif zamanlarda riyaziyyatçı adlanan şəxslər rəqəmlər və ya hədhədlər üzərində əməliyyatlar apararaq stabil nəticələr alıb və bəzi insanları heyrətləndirməyə nail olublar. Ədədlərin bölgüsünə baxaq:natural ədədlər, tam ədədlər, rasional ədədlər, irrasional ədədlər, həqiqi ədədlər, xəyali ədədlər və kompleks ədədlər. Hər bir "riyaziyyat çı"və ya hesabdar bu təsnifatların tamamilə mənasız olduğunu isbatlaya bilər. Ədədlərin mənasını aydınlaşdıraq:0(sıfır heç və yox mənasını verə bilməz. Yazılışından göründüyü kimi, 0 nöqtənin böyüdülmüş şəklidir, deməli 0(sıfır) və.(nöqtə) başlanğıcdır, biz bunu koordinat sisteminin 0 nöqtəsində görürük. 0-1 həddi hər hansı bir proqramdır. (0-1)+(0-1) yəni 2 iki adlandırdığımız ədəd törəmə ortağı, (0-1)+(0-1)+(0-1), yəni 3 üç adlandırdığımız ədəd törəmə funksiyasını daşıyır. 4,5,6,7,8,9 rəqəm və ya ədədləri də törəmə funksiyasını daşımaqdadır. Real aləmdə rəqəm və ədədlər abstrakt və mənasız ola bilməz. Onlar adı olan hər hansı proqramın əmsalı ola bilər və olmalıdır. Həqiqi ədədlərə baxsaq görərik ki, 0-dan sağda olan müsbət, solda yerləşən isə mənfi ədədlərdir. Qeyd etmək lazımdır ki, kainatda mövcud olan enerji, formasından asılı olmayaraq, mənfi ola bilməz, çünki var olan vardır və mənfi ola bilməz. Mənfi, müsbət ədədlər və onların üzərində aparılan əməliyyatlar həqiqəti, yəni reallığı əks etdirə bilməz. Onlar dini və dünyəvi hakimiyyətlərin sifarişi ilə qəbul edilmiş anlayışlar olub, xalqların-vətəndaşların sərvətini talamağı qanunlaşdırmağa xidmət etməyə hesablanıb. İrrasional, həqiqi, xəyali və kompleks ədədlər mənasızdır və və reallığa uyğun gəlmir. Bu yazıda mən riyaziyyatın hesab bölməsinin həqiqətə uyğun olmadığını və reallığı əks etdirmədiyini göstərmək istədim, gələn məqalələrdə isə ali riyaziyyatın reallıqdan nə qədər uzaq olduğunu göstərmək fikrindəyəm.
Rafiq ƏLİYEV Superekspert
