Azərbaycan ədəbi dilinin tələblərini pozanlara qarşı inzibati qaydada cəza tədbirlərinin görülməsi məqsədəuyğun olardı. Trend-in məlumatına görə, bunu Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin iclasında çıxış edən AMEA Dilçilik İnstitutunun direktor əvəzi Möhsün Nağısoylu deyib.
M.Nağısoylu bildirib ki, institut tərəfindən ədəbi dil normalarının qorunub saxlanılması üçün bir sıra tədbirlər görülüb.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan dilinin etimoloji lüğətinin hazırlanması istiqamətində elmi tədqiqat işlərinin aparılması nəzərdə tutulur.
M.Nağısoylu deyib ki, bir sıra türkdilli xalqlarda belə lüğət olsa da, Azərbaycan dilinin etimoloji lüğəti yoxdur: "Etimoloji lüğətin hazırlanması dilin tarixinin, onun əski dil əlaqələrinin öyrənilməsi üçün lazımdır. Bu mənada dilin etimoloji lüğətinin hazırlanması strateji baxımdan da əhəmiyyətlidir".
O bildirib ki, 2020-ci ilədək Azərbaycan dilinin yeni izahlı lüğətinin hazırlanması nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, Azərbaycan dilinin təkmilləşdirilmiş orfoqrafiya lüğətinin, yeni, təkmilləşdirilmiş elmi qrammatikasının hazırlanması qarşıya qoyulan məqsədlərdəndir.
Azərbaycan dilinin elmi qrammatikasının sonuncu dəfə 1981-ci ildə hazırlandığını deyən M.Nağısoylu türk dilləri üzrə ortaq qrammatikanın da hazırlanmasını vacib sayıb.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi qorunub saxlanılması üçün bir çox işlər gördüyünü deyən M.Nağısoylu hər il 2 avqust tarixinin ölkədə "Ana Dili Günü" kimi qeyd edildiyini söyləyib.
Onun sözlərinə görə, institutda 4 yeni şöbənin yaradılması dilçiliyin inkişafına xidmət edir.
AMEA-nın prezidenti, akademik Akif Əlizadə isə deyib ki, AMEA-da və respublikanın ali təhsil müəssisələrində doktorluq təhsil sisteminin dünya standartlarına uyğunlaşdırılması üçün yeni modelin hazırlanması nəzərdə tutulub.
Onun sözlərinə görə, beynəlxalq elmi əlaqələrin dinamik inkişafı və dünya elmi nailiyyətlərinin öyrənilməsi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həyata keçirdiyi elm siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir.
Ölkədə təhsil sahəsində aparılan islahatların bakalavr və magistratura pillələrində əhəmiyyətli nəticələr verdiyini söyləyən akademik beynəlxalq elm aləminə tam inteqrasiya üçün elmi dərəcələr üzrə də islahatlara ehtiyac yarandığını qeyd edib. Bildirib ki, bu istiqamətdə 2015-ci ilin dekabr ayından etibarən Avropa Komissiyasının Erasmus+ Proqramı çərçivəsində "Azərbaycanda doktorantura təhsilinin Avropa ali təhsil tələblərinə uyğun yenidən qurulması və inkişafı - Nizami" layihəsi fəaliyyətə başlayıb. Layihənin baş koordinatoru Fransa Respublikasının Monpelye Universitetidir.
Akademik onu da əlavə edib ki, layihə çərçivəsində AMEA-da və respublikanın ali təhsil müəssisələrində doktorluq təhsil sisteminin dünya standartlarına uyğunlaşdırılması üçün yeni modelin hazırlanması nəzərdə tutulub. Bu da öz növbəsində AMEA qarşısında doktorantura təhsilində islahatlar istiqamətində öhdəliklər yaradır.
İclasda AMEA-nın elmi qurumlarına Azərbaycanda doktorantura təhsilinə dair təkliflərin hazırlanması tapşırılıb. Həmçinin layihə çərçivəsində cari işlərin həyata keçirilməsi, təkliflərin toplanması və sistemləşdirilməsi üçün AMEA-da işçi qrupun yaradılması qərara alınıb. Bundan başqa, Rəyasət Heyəti aparatının müvafiq idarələrinə layihə çərçivəsində beynəlxalq öhdəlik və əsas vəzifələrin həyata keçirilməsi, eləcə də layihə ilə bağlı ictimaiyyətin məlumatlandırılması və onun populyarlaşdırılmasının təmin edilməsinə dair tapşırıqlar verilib.
"Azərbaycanda 5-ci sinif dərslikləri akademik səviyyədə yazıldığından orta məktəb şagirdləri başa düşmürlər. Bu sahə üzrə təcrübəli mütəxəssis kimi deyə bilərəm ki, orta məktəb dərslikləri şagirdlərin qavrama qabiliyyəti nəzərə alınmadan yazılır. Dərsliklərində dilin ədəbi normalarının qorunması baxımından müəyyən problemlər var". Bunu da Möhsün Nağısoylu deyib (APA). Onun sözlərinə görə, küçələrdəki afişalarda bəzi obyektlərin adlarında dilin normalarının pozulması hallarına tez-tez rast gəlinir. Bu problemin həlli istiqamətində bəzi rayonların İcra hakimiyyətləri ilə razılığa gəlinib və hansısa müəssisənin adının seçilməsində institutun da rəyi nəzərə alınır: "Məsələn, "supermarket" sözü bəzən ayrı və ya defislə yazılır. Bunun vahid formada yazılışını müəyyənləşdirmək lazımdır. Bəzi şadlıq evləri, supermarketlər hətta bizim mentalitetə uyğun gəlməyən formada adlandırılır. Bu istiqamətdə də müəyyən maarifləndirmə işləri həyata keçirilir. Dilçilik İnstitutu belə halların qarşısını almaq üçün monitorinqlər keçirir və "Qaynar xətt" vasitəsilə onların vaxtında aşkarlanaraq qarşısının alınmasına calışır".
