Məhərrəm Zülfüqarlı: “Bu kimi məsələlər elmin inkişafına çox böyük maneədir”
Nazirlər Kabineti “Ali təhsilin doktorantura səviyyəsi üzrə ixtisasların təsnifatı”nda dəyişiklik edib.
Bununla bağlı Baş nazir Əli Əsədov müvafiq qərar imzalayıb.
Qərara əsasən, 2012-ci il 15 mart tarixli 65 nömrəli qərarla təsdiqlənmiş “Ali təhsilin doktorantura səviyyəsi üzrə ixtisasların Təsnifatı”nın “56. Hüquq elmləri” bölməsinə yeni ixtisaslar əlavə olunub.
Dəyişikliyə əsasən, doktorantura səviyyəsində aşağıdakı yeni hüquq ixtisasları yaradılıb:
Ədalət mühakiməsi hüququ;
Hava hüququ və hava məkanının təhlükəsizliyi;
Mədəniyyət hüququ.
Qərar 30 iyul 2026-cı il tarixində imzalanıb və hüquq elmləri üzrə doktorantura ixtisaslarının əhatə dairəsinin genişləndirilməsini nəzərdə tutur.
Doktorantura səviyyəsində yeni hüquq ixtisaslarının yaradılmasına nə ehtiyac var? Mədəniyyət hüquqşünaslığı ixtisasın yaradılması zəruri idimi? Halbuki, bu bizim ölkədə elə də cəlb edici sahə deyil. Buna kimin ehtiyacı var ki?
Tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, elmin bütün sahələrində ixtisaslar var. “Yəni hər bir elmin daxilində kiçik-kiçik ixtisaslar mövcuddur. Məsələn, mən tarixçiyəm, mənim ixtisasım tarixşünaslıqdır.Bu ixtisaslara yer ayrılması məsələsi Sovet dövründə də olub. Tutalım, biri müdafiə edəndə Vətən tarixindən müdafiə edirsə, o mənim dövrümdürsə deyirlər ki, siz orada opponent ola bilməzsiniz, çünki bu Vətən tarixidir, sizdə isə tarixşünaslıqdır. Yəni burada məntiq yoxdur. Mən əgər Vətən tarixinin tarixşünaslığından yazmışamsa, buna qadağa qoyurlar. Bu elmin inkişafında böyük maneədir. İndi isə hüquq elmi sahəsində bu cür ixtisaslaşmalara gedilir. Hətta yeni sahələr açırlar. Burada iki məqamı qeyd etmək istəyirəm. Birincisi, burada Azərbaycan xalqının Sovet dövründən qalma psixologiyası rol oynayır. Bu nədir? Əgər sosioloji sorğu keçirilsə idi, valideynlərin mütləq əksəriyyəti oğlanlarının hüquq fakültəsinə daxil olmasını istəyərdilər, qızlarının isə Tibb Universitetinə. Bu da heç də o ixtisaslara məhəbbətdən irəli gəlmirdi. Valideynləri istəyidirdi ki, oğlanları hüquqşünas olub inzibati orqanlarda işləsin, səlahiyyətləri oldun. Bu Sovet dövründən qalma psixologiyadır, təəssüf ki, bundan hələ də xilas olmaq mümkün olmayıb.
İndi də elm və təhsil, ali məktəbə qəbul sahəsinə rəhbərlik edənlər baxırlar ki, insanların bu sahəyə meyli çoxdur, ona görə də özlərindən yeni ixtisaslar yaradırlar. Doktoranturada ayrıca mədəniyyət hüququ ixtisası yaratmağa ehtiyac yox idi, onsuz da hüquq fakultəsində qazanılan hüquqşünaslıq ixtisası bütün sahələri əhatə edir. Amma bunu etməklə hüquqşünaslığı kiçik ixtisasa salırlar. Bunun da elm üçün elə də ciddi əhəmiyyəti yoxdur. Hətta sizə deyərdim ki, son illərə də qədər beynəlxalq hüquq ixtisasını bitirənlərə hüquqşünaslıq ixtisası vermirdilər, onlar prokurorluq, məhkəmə, polis orqanlarında işləmələrinə imkan yaratmırdılar ki, bu beynəlxalq hüquqdur. Sonradan icazə verdilər”.
M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, mədəniyyət hüququ ixtisası açırlarsa o sahə üzrə müdafiə edənlərə icazə verəcəklər ki, gedib sabah haradasa prokuror, hakim işləsin. M.Zülfüqarlının fikrincə, bu sahələrə ciddi ehtiyac olmasa da, sadəcə insanların hüquq ixtisasına meylli olması bu kimi ixtisasların açılmasına şərait yaradıb. “Bəzi səlahiyyətli qurumları əsasən maddiyyat maraqlandırır ki, insanlar bu ixtisaslar üzrə doktoranturaya qəbul olsunlar və pul köçürüb orada oxuyub sonradan müdafiə etsinlər. Bilirsiz ki, hüquq ixtisasına vəzifədə işləyənlər və onların yaxınları daha çox meyl edirlər. Mədəniyyət sahəsində işləyən hansısa bir şəxs fərq imtahanı verməklə mədəniyyət üzrə hüquqşünas olacaq. Bu kimi məsələlər elmin inkişafına çox böyük maneədir. Çünki fərq imtahanı formal xarakter daşıyır. Yəni başqa bir ixtisas üzrə 4-5 il təhsil alan şəxsin bir imtahan verməklə birdən-birə ixtisasını dəyişməsi tamamilə məntiqsizdir. Bu da elmin zəifləməsinə gətirib çıxarır. Ona görə də, mənə belə gəlir, bu yeniliyi tətbiq edənləri elmdən çox maddiyyat maraqlandırır ki, bura daha çox meyl olsun, daha çox doktorant gəlsin, pul ödəsin və bundan da aidiyyəti qurumlar, universitetlər, AMEA-nın müvafiq institutları qazansın. Fikrimcə, məsələ budur”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
