Bazar ertəsi günü, 16 noyabr 2026
     

40 il «Gürcüstan» qəzetinə rəhbərlik edən Süleyman Əfəndinin vəfatının bir ili tamam olur

Image


O, 1992-ci ildə yaradılan Gürcüstan Azərbaycanlıları Birliyinə rəhbərlik edib

Ayrı-ayrı şəhərlərdə yaşayan yad insanları bir-birinə tanıdan, fikirləri qovuşduran, əlləri və duyğuları birləşdirən doğma insanlar çox olmasa da, yox da olmayıb. Bəzən o doğma insanı heç sənin özün də şəxsən tanımamısan, ancaq əməllərini, fikirlərini, düşüncə və ideyalarını bəyənmisən. O doğma adamlardan birinin adını uşaqlıqdan tez-tez eşitmişəm. Atam Kövrək Murad da, Borçalı ziyalıları da, söz-fikir adamları da hər zaman onun adını hörmətlə çəkib.
Nə gizlədim, çoxları həm də ona bir ümid, güman yeri kimi baxıb. Adı türk dünyası ilə bir olan, 79 yaşında dünyadan köç edən, Borçalının ünlü oğlu, ustad jurnalist, görkəmli ictimai xadim, müqtədir qələm adamı, «Sovet Gürcüstanı», sonradan «Gürcüstan» kimi nəşr edilən qəzetə 40 il rəhbərlik edən Süleyman Süleymanovun-Süleyman Əfəndinin vəfatının 1 ili tamam olur.
Süleyman Əfəndini şəxsən görməmişəm, amma demək olar ki, adını hər gün eşitmişəm, baş redaktoru olduğu qəzeti oxumuşam. Atamın ustadı Hüseyn Saraclı ilə bərk dost olduğunu da hələ uşaqlıqdan eşitmişəm. Süleyman Əfəndi Borçalının ağırtaxta, sanballı, sözü ötkün ziyalı kişilərindən olub. Dövrün ən populyar rəsmi qəzetinin baş redaktoru olmasına baxmayaraq, hər zaman xalqın içində olub. Vəzifə bu kişini xalqdan qopara bilməyib. Ona görə də adı həmişə əziz tutulub, urvatlı kişilər cərgəsində öndə gedənlərdən olub.
Süleyman Əfəndinin vəfatını eşidəndə çox üzüldüm. Bu ancaq bir ziyalının, yazarın ölümünün yaratdığı sarsıntı deyildi, bu, Borçalını göz bəbəyi kimi qoruyan qarapapaq kişilərindən birinin itkisinin yaşatdığı təlatüm idi. Bilirik ki, keçən əsrin 80-ci illərinin sonundan 90-cı illərinin əvvəllərinə qədər Borçalıdan Qırmızı Körpüyə qədər böyük bir köç karvanı uzanırdı, borçalılar öz dədə-baba yurdlarını tərk edirdilər. Onların arasında ziyalılar da, sözü ötkün olan adamlar da vardı... Amma nə yaxşı ki, o karvanda Süleyman Əfəndi olmadı. O, ömrünün sonuna qədər doğma vətənindən ayrılmadı. Biz də burada ürəklənirdik ki, Süleyman Əfəndi var və sözümüzü, mədəniyyətimizi, folklorumuzu ayaqda saxlayır, onları yayır, təbli? edir. Süleyman Əfəndinin rəhbərlik etdiyi «Sovet Gürcüstanı»-»Gürcüstan» qəzeti böyük bir ocaq idi. O ocağın istisinə nə qədər istedadlı qələm, fikir adamları toplanardı. Borçalının gənc şairlərinin ilk şeirləri, yazıçıların nübar hekayələri, publisistik məqalələri, müsahibələri Süleyman Əfəndinin ağsaqqallıq etdiyi «Gürcüstan» qəzeti vasitəsilə oxuculara təqdim edilirdi. Uşaq və yeniyetməlik illərimdə o şeirləri, yazıları hava kimi ciyərlərimə çəkirdim. Əslində, mənim özümün jurnalistikaya könül verməyimin səbəbkarlarından biri «Gürcüstan» qəzeti olub. Dediyim kimi, hər gün bu qəzeti alır və oxuyurduq. «Gürcüstan» qəzetində ən çox sevdiyim bir rubrika vardı -»Telli saz». Yəqin bu rubrika çoxlarının yadındadır. Burada Borçalı folklorunun bütün janrları əks olunurdu. Heç yadımdan çıxmır, uşaq folkloru nümunələri də çap olunurdu. Bütün bunlar xalqın yaddaşının mətbuata daşınması baxımından çox qiymətli bir örnəkdir. Dil içində dil, din içində din bəsləyib borçalılar həmişə. Sözsüz ki, Süleyman Əfəndi kimi işıqlı şəxsiyyətlər xalqa arxa-dayaq olduğu üçün xalq belə ürəkli, təpərli olub. Süleyman Əfəndi Borçalı türklərinin mədəniyyətini, folklorunu, aşıq sənətini, ictimai həyatını olduğu kimi, qədirşünaslıqla rəhbərlik etdiyi mətbu orqanda əks etdirib.
Onu da qeyd edim ki, keçən ilin iyun ayının 26-da 79 yaşında həyatla vidalaşan Süleyman Əfəndi 1992-ci ildə yaradılan Gürcüstan Azərbaycanlıları Birliyinə rəhbərlik edib. S.Əfəndi (Süleymanov) 1935-ci il mayın 5-də Gürcüstanın Marneuli rayonunda anadan olub. 1960-cı ildə Tiflis Pedaqoji Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı və tarixi fakültəsini bitirib. 1972-ci ildə S.Süleymanov Azərbaycan dilində nəşr olunan «Sovet Gürcüstanı» qəzetinə, 1990-cı ildən isə «Gürcüstan» nəşrinə rəhbərlik edib. 93 illik tarixi olan bu qəzet Gürcüstanda azərbaycanlıların maarifləndirmə, onlarda milli özünüdərkin və mədəniyyətin inkişafı mərkəzinə çevrilib. Onu da bildirim ki, S.Əfəndinin redaktəsi ilə qəzet Gürcü-Azərbaycan lüğətini nəşr edib. Bu da faktdır ki, onun rəhbərliyi ilə Gürcüstanın tarixi və coğrafiyası Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, müxtəlif danışıq kitabçaları, bukletlər, məktəblilər üçün dərs vəsaitləri nəşr edilib. Onu da vurğulayım ki, Süleyman Əfəndi 1990-2000-ci illərdə BBC radiostansiyasının Azərbaycan xidməti üçün Gürcüstandakı azərbaycanlıların həyatı haqqında reportajlar hazırlayıb. O, Gürcüstan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib, 1981-ci ildə «Şərəf nişanı» ordeni, 1997-ci ildə müstəqil Gürcüstanın «Şərəf» ordeni ilə təltif edilib, əməkdar mədəniyyət işçisi adına layiq görülüb.
Belə böyük bir şəxsiyyəti xatırlamaq nə qədər xoşdursa, onun fiziki yoxluğu barədə düşünmək o qədər ağırdır. Elə ağırdır ki, adam onu bütün varlığı ilə çiyinlərində, ürəyində hiss edir. 2009-cu ildə «Qarapapaqlar» jurnalında Süleyman Əfəndinin ömür-gün yazısına çevrilən maraqlı bioqrafiyası çap olunub. Müəllif yazısına ustad özü «Ləyaqət» adı verib. Bu ona tam yaraşan, xarakterini, şəxsiyyətini ehtiva edən ifadədir. «Ləyaqət» məqaləsində yazır: «Babam daşyonan olub. Onun üzünü görməmişəm. Atam deyərdi ki, o özünü bu sənətə həsr etmişdi. Əlindən çıxan iş təmiz, səliqəli, göz oxşayardı. O, daşa nəfəs verməkdən zövq alarmış. Deyərmiş ki, ocaq daşı da yaraşıqlı olmalıdır. İşini bitirəndə üstünün tozunu çırpıb ürəyincə iş yaratdığından, razılıqla əlini halal çörəyinə uzadıb, məmnunluqla gülümsəyərmiş. Onun sözüdür: hər insan oğlu öz ləyaqətini, qədir-qiymətini bilməlidir, bununla öyünməli və heç kəsin qarşısında əyilməməlidir, - babam belə deyərmiş. Mən onun üzünü görməmişəm, atamdan eşitmişəm.
Günümüzdə özünü dərk edən, özünə hörmət etməyi bacaran hər kəs, təbii olaraq, ailə, vətən və ictimaiyyət - insanlıq qarşısında məsuliyyətini də hiss etməlidir. Hansı müdriksə deyib ki, insan olmaq, birinci növbədə başqa insanlar qarşısında məsuliyyət hiss etmək, öz ləyaqətini dərk etmək deməkdir...».
Süleyman Əfəndinin qızı Leyla Süleymanova atasının 80 illiyinə, ustadın ölümünün 10-cu ayının tamamında yetişən 80 yaşına ürəkləri titrədən kiçik bir yazı həsr edib iki ay əvvəl: «Dünyasını dəyişməsindən 10 ay keçməsinə baxmayaraq, bu gün də dünyanın müxtəlif bölgələrindən Süleyman Əfəndinin dostları zəng edərək onun dünyasını dəyişdiyinə inanmaq istəmirlər. Onun haqqında xoş xatirələr danışırlar. Dünyada ən əziz varlıq kimi, mehriban, səmimi bir ata olub dədəm. Süleyman Əfəndi! O, bütövlükdə ailəsinə, övladlarına, nəvələrinə qarşı çox mehriban idi. Nəvələri hər gün «dədəm niyə gəlmirğ»-deyə soruşurlar. Bu suala cavab vermək çox çətindir. O, özü gördüyü əhəmiyyətli işlər haqqında danışmazdı. Təvazökarlıq mənəvi meyarı idi. İnsanlar arasında mehribanlığı sevirdi, kin-küdurət ona yad idi.
Dünyanın əşrəfi olan insanda mənəvi dəyərlərin ucalığını görmək istəyirdi. Dədəm bizim hər gün, hər saat, hər dəqiqə qəlbimizdədir. Ay dədə, yoxluğuna inana bilmirəm, istəmirəm inanmaq...».
Süleyman Əfəndinin ölümünə heç kəs inanmır, əziz Leyla xanım. O bu dünyadan yalnız sizin atanız, nəvələrinin babası kimi köçməyib, elin oğlu, minlərin, milyonların əzizi, babası, dədəsi kimi köçüb. Süleyman Əfəndinin vəfatı aman vermədi ki, ustad ömrünün 80-nini də yaşasın. Hələ neçə bahar, neçə qış yaşamaq ümidi vardı ustadın. Çünki bir dəqiqə də olsa əlini işdən, ürəyini sözdən ayırmırdı. Bakı-Tiflis arasında uzanan yolların hərdən zəvvarı olardı Süleyman Əfəndi. Onda vaxt tapan kimi yetirmələrini, köhnə dostlarını başına yığardı. Biz ona əzəmətli bir dağ kimi baxmışıq həmişə. Həmişə ucalıqda dayanıb Süleyman Əfəndi. O ucalıq onun əlçatmayan sadəliyi olub.
Hələ çox zaman keçəcək, hələ neçə-neçə fəsillər, nəsillər dəyişəcək, çox şey unudulsa da, xalqının yolunda ürəyini çıraq edən Süleyman Əfəndi kimi dəyərli şəxsiyyətlər unudulmayacaq. Bu pafosla deyilən söz deyil, bir həqiqətdir. Qızılı qara torpaq udsa da, onu məhv etmir, əritmir, yenidən insanlara qaytarır. Ləyaqətlə ömür sürən insanlar da belədir. Onlar unudulmur, itmir, hər zaman yeni nəsillərin yaddaşından göyərir, pöhrələnir, şaxəli bir ağaca çevrilib insanları kölgəsinə alır... Allah sizə rəhmət eləsin, doğma adam - Süleyman Əfəndi!






VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

16.11.2026 / 14:01
Azərbaycan 2030-cu ildə 27-ci Ümumdünya Enerji Konqresinə ev sahibliyi edəcək...

16.11.2026 / 13:57
Moskvanın sülh üçün maksimalist tələblərinə Aİ-dən maksimalist qarşılıq - Rusiya qoşunları bütün ölkələrdən çıxarılsın…

16.11.2026 / 13:52
Hesablama Palatası cari xərclərin artım tempinə limit qoyulmasını təklif etdi...

16.11.2026 / 13:38
“Bir pəncərə” informasiya sistemi haqqında əsasnamə təsdiq edildi

16.11.2026 / 13:34
“Yüksəliş” müsabiqəsinin keçirilməsi üçün bir milyon manat ayrıldı

16.11.2026 / 13:30
Xəzər dənizinin sahilboyu ərazilərində dövlət idarəetməsi təkmilləşdiriləcək - FƏRMAN

16.11.2026 / 13:21
Rumıniya Qara dəniz regionunun təhlükəsizliyi ilə bağlı Bakı ilə danışıqlar aparacaq...

16.11.2026 / 13:08
Aİ-nin genişlənmə sammitinə Gürcüstandan yalnız səfir dəvət olundu, Tiflis tədbirdən imtina etdi...

16.11.2026 / 12:43
Ukrayna Rostov vilayətində neft bazasını və qazpaylayıcı stansiyanı vurdu...

16.11.2026 / 12:29
Üç qitədəki Strateji Tərəfdaşlarımızın bizə faydaları nə ola bilər?! - Tək bir cümlə...

16.11.2026 / 12:20
Əmək Məcəlləsində dəyişikliklər təsdiqləndi

16.11.2026 / 12:18
İran parlamenti kəşfiyyat nazirinin müctəhid olması tələbini ləğv etdi...

16.11.2026 / 12:15
Prezident İlham Əliyev Dövlət Qulluğu Məcəlləsini təsdiqlədi

16.11.2026 / 12:05
Büdcəyə ən çox pul gətirən vergi bəlli oldu – Çoxumuz hər gün ödəyirik!

16.11.2026 / 11:53
Hörmüz boğazında iki neft tankeri minaya düşərək partladı...

16.11.2026 / 11:31
Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edildi

16.11.2026 / 11:20
Ukrayna Krım körpüsünə növbəti dəfə zərbə endirdi – nəqliyyatın hərəkəti dayandırıldı...

16.11.2026 / 11:03
Mağazada qiymət göstərməyənlər 1 650 manatadək cərimələnəcək

16.11.2026 / 10:44
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyəti minatəmizləməyə dəstəyi artırmağa çağırdı

16.11.2026 / 10:17
Şahdağda qarın hündürlüyü 20 santimetrə çatdı

16.11.2026 / 10:02
Bakıda güclü külək 32 ağacı sındırdı

16.11.2026 / 09:55
İrandan Azərbaycana dronla narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - aparatı idarə edən iranlı da yaxalandı

16.11.2026 / 09:36
Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələri yenidən görüşəcək

16.11.2026 / 09:05
Bakıda mağaza və evlərdən oğurluq edən şəxslər saxlandı

16.11.2026 / 07:22
Babil İmperiyasının süqut etmə tarixi dəqiqləşdirildi - mübahisə bitdi

16.11.2026 / 07:11
Tramp-Putin-Tszinpin görüşünün tarixi bəlli oldu

16.11.2026 / 06:59
"Türkiyə özünü yeniləyir" - Yeni Partiya bu şüar altında Qurultay keçirdi

16.11.2026 / 06:49
İranın Tramp və administrasiya üzvlərinə qarşı sui-qəsd planı açıldı - bir çox yüksək rütbəli şəxs hərbi bazalara köçürüldü

16.11.2026 / 06:40
Zaxarova Consonun Moskvada çox içməsinə şahidlik etdi - “Elə deyirdi süz…”

15.11.2026 / 22:36
Estoniya Rusiya ilə sərhəddəki bütün keçid məntəqələrini bağlayır...

15.11.2026 / 22:10
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb - VİDEO

15.11.2026 / 22:02
Prezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına qarşı kiberhücumlar müşahidə olunur

15.11.2026 / 19:54
Prezident: "Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

15.11.2026 / 19:52
"Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır" - Prezident

15.11.2026 / 19:46
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın televiziya və radio işçilərini təbrik etdi

15.11.2026 / 18:43
Ağstafada sursat partladı - ölən və yaralanan var...

15.11.2026 / 18:30
Bayden memuarında Zelenskini “nankor”, Putini isə “yeniyetmə kimi” xarakterizə edib

15.11.2026 / 18:11
Rumıniya Qara dənizdə azərbaycanlıların olduğu gəmiyə hücuma görə Rusiyanı günahlandırdı – qırıcılar havaya qaldırıldı...

15.11.2026 / 17:15
Kremlin Avropaya xəbərdarlıq - razılaşma olmasa, məqsədimizə hərbi yolla nail olacağıq...

15.11.2026 / 16:31
"Söyüdlü kəndinin boşaldılacağı barədə məlumatlar əsassızdır" - Media və Yayım Şurası

15.11.2026 / 16:26
Təhsilin rəqəmsallaşmasındakı ciddi geriliyin əsas səbəbi məmur məsuliyyətsizliyidir - İlham Əhmədov yazır

15.11.2026 / 15:33
Rumıniya sahillərində azərbaycanlı dənizçilərin olduğu gəmi vuruldu...

15.11.2026 / 14:35
Putinin nəvələrinin Zelenski soyadı daşıdığı ortaya çıxdı... Uşaqların sənədləri illər sonra dəyişdirildi...

15.11.2026 / 14:19
Əliyevin Strateji dünya təfdaşlığı kursu şaxələnir - Avropa, Amerika, Mərkəzi Asiya, Çin, sonra kim...

15.11.2026 / 13:50
Trampa sui-qəsd iddiası ABŞ-ı ayağa qaldırdı... Bəzi rəsmilər evlərindən çıxarılıb təhlükəsiz yerlərə aparıldı...

15.11.2026 / 13:14
İranın nə qədər raketi var?... ABŞ kəşfiyyatı açıqladı – müharibəyə baxmayaraq...

15.11.2026 / 12:09
Daha bir super güclə Strateji tərəfdaşlıq qurduq - Azərbaycanı nələr gözləyir...

15.11.2026 / 11:42
İran Bəhreyndə ABŞ-ın radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdi...

15.11.2026 / 11:18
Kadırov Qroznıda Putinin adını daşıyan yeni rayon salır...

15.11.2026 / 11:10
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik etdi

15.11.2026 / 10:31
Azərbaycan Fələstini Milli Günü münasibətilə təbrik edib

15.11.2026 / 10:11
Tramp İrana yeni zərbələrdən bu halda imtina edəcək – Ağ Evdə qapalı müzakirələr gedir...

15.11.2026 / 09:27
"Azərbaycanın artan geosiyasi nüfuzu onu Avropa üçün mühüm tərəfdaşa çevirib" - Vüqar Rəhimzadə

15.11.2026 / 08:55
Hörmüz boğazında iki neft tankerində partlayış baş verib...

14.11.2026 / 18:21
Macarıstanda keçmiş nazirə qarşı əməliyyat - ələ keçirilən pulları 12 nəfər beş aparatla səkkiz saata saydı...

14.11.2026 / 17:45
ABŞ-dan Ukraynaya şok təklif... Donbası ruslara verin, NATO-ya üzv olun - Zelenski detalları açıqladı...

14.11.2026 / 16:50
Ev təsərrüfatları ilə bağlı yeni qaydalar əslində əhalinin öz mənafelərinə uyğundur - baxın, necə...

14.11.2026 / 16:10
Sabunçuda avtomobildən 6 min oğurlayan şəxs yaxalandı

14.11.2026 / 16:02
Rusiya XİN Zelenskinin Moskvaya getməkdən imtina etməsinə belə münasibət bildirdi - icazə vermirlər...

14.11.2026 / 15:46
Tramp, Putin və Cinpin İran məsələsini üzbəüz müzakirə edəcək – tarix açıqlandı...

14.11.2026 / 15:09
“Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasına və Azərbaycanla davamlı sülhə yaxınıq” - Paşinyan

14.11.2026 / 14:31
Rusiya ABŞ-dan NATO-nun Avropada və Cənubi Qafqazda hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılmasını tələb etdi...

14.11.2026 / 14:06
Rusiya hərbçilərinin Gümrüdə 30 ildə törətdikləri cinayətlərin hesabatı aparıldı...

14.11.2026 / 13:46
Qaradağda evdən 7050 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlandı

14.11.2026 / 13:14
Ermənistan XİN-in saxtakarlığı İFŞA OLUNDU...

14.11.2026 / 12:30
Moskva məhkəməsi Ukraynanın sabiq müdafiə naziri Reznikov barəsində qiyabi həbs qərarı çıxardı...

14.11.2026 / 12:07
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 59 nəfər saxlandı

14.11.2026 / 11:46
İrəvandakı Göy məscidin mərasim zalına erməni şairin adının verilməsi narahatlıq doğurur - BƏYANAT

14.11.2026 / 11:23
Türkiyə Ermənistana uçan hərbi təyyarənin hava məkanından keçməsinə icazə vermədi...

14.11.2026 / 10:58
Gənc əsgərlərlə görüşə müvəqqəti məhdudiyyət qoyuldu - RƏSMİ

14.11.2026 / 10:15
Britaniyada ABŞ bazasında təhlükəsizlik həyəcanı - naməlum dron ordunu ayağa qaldırdı...

14.11.2026 / 09:40
Azərbaycan nefti bahalaşdı...

14.11.2026 / 09:17
Hörmüz boğazında daha bir tanker minaya düşdü...

14.11.2026 / 08:52
Husilər Ər-Riyad hava limanını vurdu

13.11.2026 / 22:49
Rusiyanın Ukraynada itkiləri yarım milyona çatdı - sızdırılan gizli sənədlər Moskvanı ifşa etdi...

13.11.2026 / 22:26
Məşhur milyarder süni intellektlə bağlı xəbərdarlıq etdi - xəstəxana və banklar təhlükədə...

13.11.2026 / 22:10
Ərəb Parlamenti husilərin maliyyə və silah təchizatını kəsmək üçün hərəkətə keçdi...

13.11.2026 / 21:55
Rusiya Əbu-Dabidə Finlandiyanın NATO-dan çıxmasını tələb etdi - Moldovanın parçalanması da gündəmə gətirildi...

13.11.2026 / 21:38
Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Xəzərin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak edib - FOTO

13.11.2026 / 21:22
Tramp Avropanın təhkükəsizliyi barədə Putindən məsləhət almaq istəyir... Qəribəlik...

13.11.2026 / 21:05
Əlil şəxslər “keçiddə” bir beçə aylıq müavinətdən niyə məhrum olsunlar?!

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ