Novruzda qapılara papaq ataq, atmayaq...

Tarix: 20.02.2015 / 01:12
Bölmə: Sosial

Əhməd Qəşəmoğlu: "Papaq atmaq qədim adətlərdən biridir"
Atəş Əhmədli: "Tarixən Azərbaycanda papaq atmaq ənənəsi olmayıb"
Qalib Sayılov: "Papaq bizim namus-qeyrət göstəricisi olduğu üçün papağı atmaq düzgün deyil"

Səməni, tonqal mərasimi, papaqatdı Novruz bayramının atributlarıdır. Bu adətlərin tarixi, etnoqrafiyası və əhəmiyyəti bu gün də mübahisə mövzusu olaraq qalır. Bu günlərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutunun Mərasim folkloru şöbəsinin böyük elmi işçisi, fəlsəfə doktoru Atəş Əhmədli mediaya açıqlamasında deyib ki, Novruz bayramında qapılara papaq atmaq düzgün deyil və bu ənənə aradan qaldırılmalıdır.
Qapılara papağın atılmasını düzgün saymayan alim bildirib ki, vaxtilə Novruz bayramında oğlanlar papaq deyil, qurşaq atıblar: "Papağın atılması düzgün deyil. Çünki papaq ayaq altına atılmaz. O, qeyrət rəmzidir. Buna görə də təbliğat aparmaq lazımdır ki, uşaqların papaqatdı ənənələri yığışdırılsın. Vaxtilə qurşaq atılıb, papaq yox. Əvvəllər oğlanlar bellərinə qurşaq bağlayar, həmin qurşağı açıb atardılar".
Folklor İnstitutunun Mərasim folkloru şöbəsinin böyük elmi işçisi Atəş Əhmədli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında Novruz bayramı günlərində papağın yerə atılmasının nə səbəbdən düzgün olmadığını izah etdi. Onun sözlərinə görə, tarixən Azərbaycanda papaq atmaq ənənəsi olmayıb: "Bədii filmlərdə belə qapıya papaq deyil, qurşağın atılmasına rast gəlirik. Zaman-zaman insanlar bu adəti papaqla əvəz etdilər. Papağın yerə atılması düzgün deyil. Bu məsələdə ilk növbədə valideyn övladını başa salmalıdır ki, övladı papağını başından çıxarıb yerə atmasın. Uşaq indi geydiyi papağı başından çıxarıb yerə atırsa, deməli, o ruhda böyüyəcək. Və o uşaq böyüyəndən sonra da həmin papağa qiymət qoymayacaq.
Mifologiyaya görə, Novruz bayramında papaqatma mərasimi dünyadan köçən insanlar üçün həyata keçirilir. Həmin qurşağa toplanan azuqəni insanlar öz doğmalarının məzarı üstünə qoyarlar. O dövrdə insanlar həmin azuqənin ruhlar üçün yığıldığına inanırdılar. Əslində bu gün də bu ənənə davam etdirilir. Novruz bayramı ərəfəsində insanlar öz doğmalarının məzarını ziyarətə gedərkən müəyyən Novruz azuqəsi aparır".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Novruz bayramında papaq yerinə xüsusi torbalar atıla bilər: "Həmin torbalar isə iş adamları tərəfindən hazırlana və onların üzərində Keçəlin və Kosanın rəmzləşdirilmiş şəkilləri, səməni rəsmi ola bilər.
Əgər iş adamları bu işə xərc çəksələr, bundan yalnız mənfəət götürə bilərlər".
AMEA Folklor İnstitutunun dosenti, fəlsəfə elmləri doktoru Qalib Sayılovun sözlərinə görə, papaq müqəddəs etiket, müqəddəs geyim olduğu üçün başa qoyulan geyimin ayaq altına atılması düzgün deyil: "Bizim adətimizdə, təbii ki, belə şeylər olmayıb. Qurşaq atdı olub. O vaxt cavan uşaqlar belinə qurşaq bağlayıb. Papaq atmaq olmaz. Biz bunu televiziyalarda da dəfələrlə qeyd etmişik ki, olmaz.
Papaq atmaq adəti 60-70-ci illərdən sonra yaranıb. Papaq da yoxdur indi. "Çeçenka" deyilən idman papaqları qoyurlar. Şal, torba, xurcun ata bilərlər. Papaq bizim namus-qeyrət göstəricisi olduğu üçün papağı atmaq düzgün deyil. Bu, sovet rejimi dövründə formalaşıb".
Sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu isə bildirdi ki, papaq atmaq qədim adətlərdən biridir: "Bu adətin yığışdırılmasını deyənlər məsələni yaxşı araşdırmayıblar. Papağın özünün formaları var. "Namus-qeyrət papağı" deyilən papaqlar adətən dəridən, bahalı materiallardan tikilən xüsusi papaqlar olub. Buxarı, xeyrə-şərə geyilən papaqlar əsasən namus rəmzi hesab olunub. Hər papağı gətirib qapıya qoymayıblar".
Onun dediyinə görə, cəmiyyət papaq atmaq adətinin qadağasını pis qarşılayar: "Papaqatma heç kimin "komandası" ilə yaranan ənənə deyil ki, kiminsə sözü ilə də aradan götürülsün. Xalq gözünü açandan bunu görüb. Əgər bu adət qondarma olsaydı, heç papaq atmaq termini də olmazdı. Papaqatmanın düzgün olmaması iradı gülüncdür".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...