Son illər Azərbaycanda şagirdlərin sınaq imtahanlarına qatılması bir dəb halını alıb. Xüsusən də abituriyentlər qəbul imtahanından əvvəl bir neçə dəfə sınaq imtahanında iştirak edirlər. Sınaq imtahanlarına maraq kütləvidir və bu da nəticədə qiymətlərin bahalaşmasına gətirib çıxarır. Ölkəmizdə sınaq imtahanlarının qiyməti çox bahadır. Sınaq imtahanlarının qiymətinin çox baha olması ölkənin müxtəlif sferalarında müzakirə olunur, tənqid edilir.
Məlumatlara görə, vaxtilə sınaq imtahanlarının haqqı 2 manat olduğu halda indi 40 manatdir. Ekspertlər deyir ki, DİM bunu da bir biznes yerinə cevirib. Bəzi ekspertlərə görə, hec sınaq imtahanının abituriyentə bir xeyri də olmur, sadəcə abituriyentlər gedib biliklərini sınayırlar.
Sınaq imtahanlarının qiyməti niyə bahadır? Birdən-birə necə oldu ki, bu sahədə qiymətlər bu şəkildə qaldırıldı?
“İnsanlar DİM-in xidmət haqlarının baha olduğunu deyirlər, ona görə də uşaqlarını imtahana göndərmirlər”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bizimlə söhbətində DİM-in bu sahədə ciddi qiymət artımına yol verdiyini bildirdi və qeyd etdi ki, abituriyentlər sınaq imtahanı üçün 40 manat, bakalavrlar isə 50 manat ödəməlidir: “DİM-in keçirdiyi sınaq imtahanlarının qiymətində yenidən artım müşahidə olunur. Belə ki, abituriyentlər sınaq imtahanı üçün 40 manat, bakalavrlar isə 50 manat ödəməlidir. Bu o deməkdir ki, qəbul imtahanlarının da qiyməti artacaq. Çünki hər iki imtahan keçənilki qəbul imtahanının qiymətidir. Bundan əlavə, 3-cü ixtisas qrupu üzrə TC alt qurupunda imtahan vermək istəyənlər əlavə 15 manat ödəməlidir. Beləliklə, 3-cü ixtisas qrupunun abituriyenti bir sınaq imtahanında iştirak etmək üçün 55 manat vəsaiti DİM-ə ödəməlidir. Sınaq imtahanlarının qiyməti 4 il ərzində 20 dəfəyə yaxın bahalaşıb. Belə ki, 2016-cı ilə qədər sınaq imtahanı 2 manat, 2018-ci ildə 20 manat, 2020-ci ildə 40 manat oldu. Səbəb? Heç bir halda, nə qədər resurs cəlb edilməyindən asılı olmayaraq, sınaq imtahanının qiyməti 10-15 manatdan, qəbul imtahanının qiyməti 20 manatdan çox ola bilməz. Düzdür, Dövlət İmtahan Mərkəzi publik hüquqi şəxsdir, amma bu qurumun adının əvvəlində DÖVLƏT sözü var. Cənablar, insanların o imkanı yoxdur. Vallah, insanlar DİM-in xidmət haqlarının baha olduğunu deyir, ona görə də uşaqlarını imtahana göndərmirlər. Kimin imkanı varsa, o oxumalıdır?”
Kamran Əsədovun sözlərinə görə, ölkədə rəsmi imtahan keçirən bir qurum olduğu üçün hazırda bazara həm qiymətlərlə bağlı, həm də imtahan nəticələri ilə bağlı diqtə edən yeganə qurumun olması yaxşı deyil. O hesab edir ki, prosesə alternativ qurum da qoşulmalıdır: “Mütləq alternativ bir qurum da imtahan keçirməlidir.
Hazırda abituriyent üçün tələb edilən 55 manat reallığı əks etdirmir. DİM-in keçirdiyi müxtəlif təyinatlı imtahanlarda yüz minlərlə insan iştirak edir və qurum kifayət qədər gəlir əldə edir. Nəzərə alsaq ki, DİM-in avadanlıqları TQDK-dan qalıb, test bank bazası TQDK-nın dövründən mövcuddur, deməli, 55 manatlıq xərc yoxdur. Bundan başqa, qəbul imtahanından fərqli olaraq, sınaq imtahanında mühafizə və digər xidmətlərdən istifadə edilmir. İmtahan mərkəzlərinin müəyyənləşdirilməsindən tutmuş imtahan rəhbərləri və zal nəzarətçilərinin imtahanlara hazırlığı, test bankının zənginləşdirilməsi, proqram təminatının hazırlanmasınadək və digər istiqamətlərdə geniş hazırlıq işlərinin xərci 55 manat deyil.
Hazırkı sınaq imtahanının büdcəsi bütün abituriyentlər üçün əlçatan deyil. Bu da çox sayda şagirdi öz bilik və bacarıqlarını yoxlamaq imkanından məhrum edəcək” - deyə ekspert bildirdi.
İradə SARIYEVA
