Emənistanla Türkiyə arasında birbaşa uçuşlar bərpa olunandan sonra, həmin marşrut üzrə olan təyyarə biletlərinin qiyməti ətrafında müqayisəli rəylər verilməyə başladı. Sosial şəbəkələrdə İstanbul-İrəvan uçuş qiymətləri ilə İstanbuldan Bakıya və Gürcüstana uçuş qiymətləri arasında böyük fərqin olduğuna dair müzakirələr aparılır.
Türkiyə Hava Yollarının saytında təqdim edilən qiymətlər arasındakı fərqə diqqət edək:
İstanbul-İrəvan
-Türkiyənin “Pegasus” aviaşirkəti: 138 manat 37 qəpik
- Ermənistanın “Fly One” aviaşirkəti: 97 manat 1 qəpik
İstanbul-Bakı (uçuş tarixinə görə qiymətlər dəyişir)
Türk Hava Yolları: 458 manat 24 qəpik
Azərbaycan Hava Yolları: 287 manat 86 qəpikdən 600 manat 34 qəpik
İstnabul-Gürcüstan (uçuş tarixinə görə qiymətlər dəyişir)
- Türk Hava Yolları: 124 manat 58 qəpikdən 294 manat 33 qəpiyə qədər
- “Pegasus” aviaşirkəti: 127 manat 72 qəpikdən 197 manat 24 qəpiyə qədər
Gördüyü kimi hətta İrəvandan Türkiyəyə olan uçuşlarla Bakıdan həmin istiqamətdəki uçuşlar arasında fərq az qala iki dəfə dəyişir. Yəni bizdən uçmaq iki dəfə baha başa gəlir. Bunun səbəbini nı ilə izah etmək olar?
Beynəlxaq qiymətləndirmə üzrə ekspert Asif İbrahimov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Prezident İlham Əliyevin özü də dəfələrlə Azərbaycan Hava Yolları şirkətinə məxsus aviabiletlərin baha olmasını kəskin tənqid edib. Dövlət başçısı bu məsələnin qısa zamanda həll edilməsi üçün aidiyyatı orqanlara tapşırıqlar da vermişdi. Ancaq görürük ki, bu istiqamətdə heç bir irəliləyiş yoxdur, əksinə, vəziyyət daha da pis məcraya gedir. Məsələn, Azərbaycan vətəndaşlarının ən çox üz tutduğu yerlərdən biri olan Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhəridir. AZAL-la Bakıdan uçanın biletə görə 473 manata ödənildiyi halda Tiflisidən getsəniz 277 manat ödəmək kifayətdir..
Digər bir ziddiyətli məqam isə Avropa şəhərləri ilə bağlıdır. Misal üçün İtalyanın Milan şəhəri Londonla müqayisədə Bakıya daha yaxındır. Londona gedən sərnişinlər 611 manat Milan gedən sərnişinlər isə 670 manat ödəməlidir. Bütün bunlar hələ pandemiyadan əvvəlki qiymət müqayisələridir. Pandemiya düşəndən sonra isə vəziyyət daha da pisləşib.
Qiymətlərin baha olduğunu xarici ölkələrə təyyarə ilə gedən Azərbaycan vətəndaşları da təsdiqləyir. Qiymətlərin baha olmasına görə AZAL-ın bir çox xarici reyslərini həyata keçirən təyyarəllərdəki doluluq 40, ən yaxşı halda 50 faiz olur. Yəni 50-60-faiz yerlər üçün isə bilet satışı həyata keçirilimir.
Artıq biz bu fərqi hətta İrəvandan İstanbula reys açılışından sonra da görürük. Hətta bir çox tanınmış adamlar etiraz əlaməti olaraq bildiriblər ki, belə getsə gedib İrəvandan Türkiyəyə uçmalı olacayıq. AZAL niyə belə mənzərəni yaradır? Azərbaycana yalnız 10 ölkədən xarici vətəndaş vizasız gələ bildiyi halda, Gürcüstana 100-ə yaxın, Özbəkistana 80-dən çox, Qazaxıstana 70-dən çox, Türkiyəyə isə 90-dan çox ölkədən əcnəbilər vizasız gələ bilərlər.
Digər tərəfdən, sərfəli olmayan bazar şərtləri də var. Təyyarə biletlərinin baha olması da turistlərin gəlişinə maneədir. Sərfəli olmayan bazar şərtləri aşağı büdcəli hava yolu şirkətlərinin cəlb olunmasına, uçuş istiqamətlərinin şaxələndirilməsinə və uçuş reyslərinin sayının artmasına maneə yaradır.
Eyni zamanda, Azərbaycanda beynəlxalq statuslu regional hava limanları mövcud olsa da, birbaşa hava əlaqələrinin qurulmasında onlardan səmərəli istifadə edilmir. Üçüncü səbəb quru sərhəd-keçid infrastrukturunun turistlər üçün əlverişli olmamasıdır. Turist məmnunluğunun yaxşılaşdırılması, qonşu ölkələrdən gələn turist sayının artırılması məqsədilə quru sərhəd-keçid məntəqələrində viza verilməsi işinin təşkilinə, gözləmə rejiminin azaldılmasına, infrastrukturun təkmilləşdirilməsinə, keçid prosedurların optimallaşdırılmasına, habelə əlavə resursların cəlb olunmasına ehtiyac var.
Dəfələrlə təyyarə qiymətlərinin baha olması məsələsini qabardırıq. Bu məsələdə Gürcüstan və digər ölkələrə uduzuruq. Uduzuruqsa, rəqabət də olmayacaq. Başqa ölkələrdən bura gəlib getmək əzaba çevrilib.
Beynəlxalq uçuşlarda regional hava limanları ilə bağlı daha aşağı qiymətlər tətbiq etməliyik. Quru sərhədlərindən Azərbaycana keçən turistlər var, həmin yerlərdə sadələşdirilməyə gedilməlidir. Azərbaycana gəlmək Amerikaya getməkdən daha müşkülə çevrilib. Mütləq mənada dövlətin bu sahəyə ciddi müdaxiləsi lazımdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
