“Heç inflyasiyanı o qədər tənqid etmirlər, nəinki Bakı Nəqliyyat Agentliyinin fəaliyyətini tənqid edirlər”
Milli Məclisin deputatı Rüfət Quliyevin parlamentdə “Yol hərəkəti haqqında” qanuna və İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişikliklərin I oxunuşunun müzakirəsi zamanı “Bakı Nəqliyyat Agentliyinin konsepsiyası yoxdur. Bu qurumun konsepsiyası olmalıdır. Axı bu fiskal orqan deyil. 3-5 nəfər düşür yola orda çəkir, burda çəkir” fikiri cəmiyyətdə ciddi rezonas doğurub.
Rüfət Quliyevlə əlaqə saxlayıb mövzu ətrafında geniş söhbət etdik.
- Rüfət müəllim, sizin parlamentin iclasında ictimailəşdirdiyiniz bu məsələ cəmiyyəti ciddi də narahat edir. Bilirsiz ki, BNA-nın fəaliyyəti daim ictimaiyyətdə narazılıq doğurur. Bəs BNA-nın fəaliyyətində sizi qane etməyən məqamlar nələrdir?
- Mən bu barədə ilk dəfə deyil danışıram, təxminən il yarımdır ki, bu məsələləri qaldırmışam. Sözün açığı, BNA-ya təkliflər vermişəm ki, siz gördüyünüz işlərlə bağlı hansısa bir arayış hazırlayıb verin, yaxud bir məlumat təqdim edin. İşinizi necə qurursuz, necə qurmaq istəyirsiniz? O vaxt da deyirdim, bu il yarımın içində beş-altı dəfə də demişəm ki, tıxacla bu formada mübarizə aparmaq olmaz, mümkün deyil. Bu şəkil çəkmələrlə işi həll etmək olmaz. Gündə 500-600 nəfər adam şəkil çəkir. Bildiyim qədər günə təxminən 10 min cərimə yazılır. Bu 10 min cərimənin də birini ən azından 20 manata vursaq, bu gün ərzində 200 min manta edir. Bu məbləği 30 günə vuranda isə bu 6-7 milyon manat deməkdir. Bu qədər pul hara gedir? Mən bunu komitənin iclasında, plenar iclasda da demişəm. Hesablama Palatasının sədri Vüqar müəllimdən xahiş etdim ki, BNA-da yoxlama aparsın. Ümumiyyətlə, bu qurum nə işlə məşğuldur? Bu qurum fiskaldı, yəni büdcə doldurur, yaxud Bakı şəhərində nəqliyyatın tənzimlənməsi ilə məşğuldurlar? Yoxlamaların nəticəsini də bilirsiz, rəsmən açıqlanıb. Orada 800 min manat kəsir olub, 800 min manatı BNA büdcəyə bərpa edib. 125 min manat da debütor borcu olub. Bu hardasa 5-6 ay bundan əvvələ aiddir, komitə iclasında da bu rəqəmlər səsləndirilib, Hesablama Palatasının rəyində də əks olunub. Bunlar qalsın bir yana. Mən heç maliyə tərəfini götürmürəm…
- Rüfət müəllim, maliyə tərəfi də çox ilgincdir və siz kifayət qədər böyük rəqəmlər səsləndirdiniz. Sual yaranır ki, BNA-nın cərimələrdən yığdığı bu qədər pul hara gedir?
- Bəli, bu da çox incə məsələ olsa da, amma bundan da böyük problem ondan ibarətdir ki, maşınları saxlamaq üçün yerlər yoxdur insanlar maşınlarını harda gəldi orda saxlamağa məcburdur. Qurum əməkdaşları da maşınların şəkillərini çəkib sürücülərə cərimə yazırlar. Mən demişəm, dünən də dedim. Məndən başqa bir neçə deputat da bunu qeyd etdilər ki, insanlar maşını saxlayıb supermarketə, aptekə gedir, qayıdanda cərimələndiklərini görürlər…
- Belə demək olarsa, 50 qəpiklik çörək almaq üçün maşını saxlayır, əvəzində 40 manat cərimə ödəyir.
- Tamamilə düz deyirsiniz. Taksiləri götürək, ona əl edən müştərini götürmək istəyir, yaxud saxlayır ki, müştəri düşsün, həmin dəqiqə taksini çəkirlər və cərimə yazırlar. Mən özüm bir neçə dəfə taksi xidmətindən istifadə etmişəm və maskada oturmuşam, taksi sürücüsü heç məni tanımayıb. Taksi sürücüsü ilə söhbət etmişəm, deyib ki, bəli, düzdü, ayda ən azı on dəfə mənə cərimə gəlir, bu səbəbdən də müştərini yolüstü götürə bilmirəm, çəkinirəm, problem yaranır. Təklif etdim ki, gün işığında işləyən parkomatlar gətirin və konkret qiymət qoyun ki, sürücülər istifadə etsinlər, pullarını ödəyib maşınlarını rahat saxlaya bilsinlər. Bütün inkişaf etmiş ölkələrdə bu var.
Guya BNA Bəsti Bağırova küçəsində layihə həyata keçirir. Hazırda Bəsti Bağırova ünvanındayam.
- Söhbət BNA-nın hansı layihəsindən gedir?
- BNA “parkovka” yerləri düzəltmək üçün burada pilot layihə həyata keçirir. Burada əvvəllər təxminən 30, 35, 40 maşın saxlamaq olurdu, amma indi 10-12 maşın saxlamaq olmur. Götürüb özlərindən nəsə “icad” ediblər və trapları artırıblar. Normalda traplar 6, 7,8 metr olanda kifayətdir. Yəni bura bulvar, park deyil, bu ərazi hərəkətinin gur olduğu yerdir. Əvvəllər burada maşınlar üçün üç zolaq vardı, bu gün cəmi bir zolaqdır. Gəlin baxın, biabırçılıqdır. Bu nə gözəllik kimi gözəllikdir, nə də bunun bir funksional rolu var. Bu sıfırdan da pisdir və daha da problem yaradır. Başqa yerlərdə də yolları daraldıb istehkamlar qoyurlar. Guya maşınlar o istehkamların aralarında saxlanılsın. Nəticəsi isə müsbət olmur, yol daralır, problemlər artır, insanlar əsəbləşir. İnsanlar qanunu pozmağa məcbur olur. Bu tamamilə bizim Bakı şəhər nəqliyyatın idarəediməsinə ziddir. Dünən konkret olaraq tələb etdim ki, Bakıda bu problemlərlə əlaqədar konseptual bir plan olsun.
- Siz çıxış yolu kimi BNA-ya konsepsiya hazırlamağı təklif eidrsiz.
- Bəli. Bu konsepsiya hazırlanmalıdır. BNA bunu hansı formada etmək istəyir? Yoxsa, pərakəndə şəkildə o küçədə, bu küçədə elə, 5 milyon orada, 1 milyon burada xərclə, belə olmaz. Bu pul hara xərclənir? Mən istəyirəm ki, bu məsələ bir dəfəlik həll olunsun. Bakıda ya ümumi şəkildə, ya da rayon-rayon plan tutmaqsaq, bu işi planlı şəkildə etməsək, bu işi görmək üçün konsepsiya olmasa heç nəyə nail ola bilmərik. Konsepsiya insanlar üçün rahatlıq yaratmaqdır. Çünki sürücülər də, piyadalar da ciddi əziyyət çəkir. Amma konsepsiya yox, plan yox. Dünən də parlamentin sədri tapşırıq verdi ki, ikinci oxunuşdan əvvəl komitə iclası keçirilsin. Biz də, BNA təmsilçiləri də o iclasa dəvət ediləcək və biz onlarla üzbəsurət oturub onlara sual verəcəyik. Sizin fikriniz nədir? Məqsədiniz nədir? Amalınız nədir? Pul yığmaqdırsa bu başqa məsələ. İnsanları incitməyin. Sosial şəbəkələri açıb baxın, görəcəksiniz ki, ən çox tənqid olunan təşkilat BNA-dır. Heç infilyasiyanı o qədər tənqid etmirlər, nəinki Bakı Nəqliyyat Agentliyinin fəaliyyətini tənqid edirlər. BNA-dan bir nəfər də olsun razı olan adam yoxdur. Maşınları həyətin içində çəkirlər. Bir əsas məqamı da qeyd edim ki, BNA Dövlət Yol Polisinin bu sahədəki bütün funksiyalarını götürüb. İşıqforları işlətməkdən tutmuş bir sıra məsələlərə qədər ələ alıblar. Bir məqamı da deyim. Yadımdadır ki, Sovet dövrünə məktəblərin qarşısına zolaq çəkirdilər ki, şagirdlər məktəbə tam təhlükəsiz vəziyyətə gəlib gedə bilsinlər. Mən yeni tədris ili ərəfəsində şəhəri gəzdim ki, görüm məktəblərin qarşısında həmin zolaqlar varmı? Mən təxminən 100 məktəbin qarşısından keçdim, lakin 2-3-nün qarşısında zolaq gördüm qalanlarında isə yox idi. Bu sizin işinizdir. Buna görə maaş alırsız, büdcədən sizə pul ayrılır. Bəs bu nə deməkdir? Ordan pul qazanırsız, büdcədən pul götürürsüz, kəsirlə, borclarla işləyirsiniz, amma sizin işinizin heç bir nəticəsi yoxdur.
- Sizi BNA-nın fəaliyyətində daha nələr qane etmir?
- Böyük problemlərdən biri avtobuslarla bağlıdır. Avtobuslarda insanlar ağız-ağıza gəlirlər. Avtobusları tənzimləmək lazımdır. Xaricdə sərnişin avtobus dayanacağında durur və lövhədə avtobusun gəlmə vaxtı var, camaat rahat istifadə edirlər.
Avtobuslar üçün xüsusi zolaqlar yaratdılar. Mənə elə gəlir, əllərindən gələni edirlər ki, Bakı şəhərində xaos yaransın.
- Yeri gəlmişkən, Bakıdakı dayanacqlarda da monitorlar quraşdırılmışdı, amma onlar indi yoxa çıxıb. Görəsən, o monitorlar niyə yoxa çıxarıldı?
- Mən ekspert deyiləm, o monitorlarla bağlı araşdırma aparmamışam. Amma baş verənlər onu göstərir ki, bu qurum öz işini, vəzifəsini normal səviyyədə həyata keçirə bilmir…Vətəndaş maşını yaşadığı binanın həyətdə saxlayıb evinə gedir, gəlib maşını həyətdə çəkirlər. Bilmirəm məqsəd nədir, xaos yaratmaqdı, yoxsa pul qazanmaqdır, camaatı narazı salmaqdır? Bunun başqa məntiqi yoxdur.
- Rüfət müəllim, statistikaya görə, Bakıda 600 özəl parklanma yeri var və oradan yığılan pullar barədə çox şübhəli açıqlamalar var ki, o vəsait büdcəyə daxil olmur. Bu barədə də fikrinizi bilmək maraqlıdır.
- Qanunsuz parklanma yerlərində mənşəyi bilinməyən adamlar işləyir və insanlardan qeyri-qanuni pul yığırlar. Guya o adamlar orada maşınlara baxırlar, amma onlar maşınlara baxmırlar. Hətta maşını oradan oğurlasalar onlar heç nə etməyəcəklər. Bu “parkovşik”lərin rəsmi icazəsi yoxdur, onların pul yığması qanunsuzdur. Pul götürdüsə mütləq çek verməlidir…Yaranan indiki şərait birbaşa BNA-nın siyasətinin nəticəsdir. Bax, mən bunu kəskin formada da deyirəm. Bəlkə də marağı odur ki, işlər bu şəkildə olsun ki, onun işçiləri gündə rahat 10 min yox, 20 min cərimə yazsınlar. Az rəqəm deyil. Bunların hesabına hər ay 6,7, 10 milyon pul gəlir. Necə gəlir, nə təhər gəlir? Bu çox böyük problemdir və bu problemi həll etmək üçün isə yenə də deyirəm, konseptual formada plan hazırlanmalıdır.
- Rüfət müəllim, BNA-dan lisenziya alan ictimai nəqliyyat şirkətlərinin də seçimində qeyri-şəffaflığa yol verildiyi deyilir. Bu şirkətlər necə seçilməlidir?
- Mən əlimdə olan faktlarla danışram. Yalnız onu demək istəyirəm ki, şəhərin avtobus sisteminin özündə də böyük dəyişikliklər olmalıdır. Cənab Prezidentin tapşırığı ilə yüzlərlə yeni avtobuslar alınıb. Amma bu gün soruşsanız ki, necə avtobus marşuruta çıxır, neçə çıxa bilmir və nəyə görə çıxa bilmir? Bildiyim qədər 100-ə yaxın avtobus marşuruta çıxa bilmir. Çünki bunun ehtiyat hissələri vaxtında gətirilməyib, təmir olunmayıb, bu səbəbdən də marşurut xəttinə çıxara bilmirlər, avtobus qıtlığı yaranıb. Ona görə də, normal iş getmir. Bunu deyə bilərəm…Mənim istəyim odur ki, bu sahədə problemlər həll olunsun və insanlar şikayət etməsinlər, şikayətlərin sayı azalsın.
İnanıram ki, BNA-nın rəhbərliyi planlı şəkildə bir konseptual plan hazırlayıb təqdim edəcək. Biz də həmin plana ya Milli Məclisdə, ya İqtisadiyyat Komitəsində baxarıq, öz təkliflərimizi verərik. Azərbaycan kifayət qədər avtonəqliyyat mütəxəssisləi var. Amma BNA bu mütəxəssislərin hansını cəlb edib? Mən eşitməmişəm ki, kimisə dəvət ediblər. Burada Yol Polisindən və digər aidiyyatı təşkilatlardan mütəxəssislər olmalıdır. Yol Polisi bu sahədə çox profesionaldır, amma BNA bütün işləri özünə çəkib ki, mən idarə edəcəyəm. Nəticə də budur, şəhərdə bu sahədə xaosdur. Belə xaos olar? Büdcənin milyonları gedir, hara gedir onu bilmirik. Niyə gedir cavab vermək lazımdır…Məntiq yoxdur. Bunun sonu nədir? Sonu var? Yoxdur. Hansı məsələ həll olunub? Heç bir məsələ həll olunmayıb. Bütün məsələlər kəskinləşir…
İradə SARIYEVA
