30 ildən artıqdır dövlət müstəqilliyimizi bərpa etməyimizə baxmayaraq, hələ də orta ümumtəhsil məktəblərində təhsil alan şagirdlər üçün vahid məktəbli geyminə nail ola bilməmişik. Hər bir tekistil, tikiş fabriki durub deyir ki, məktəbliləri biz geyindirəcəyik, geyindirirlər də, amma sabah yenə də “bu forma məktəblilərə yaramır, yenisi lazımdır” deyib başqa modellər təqdim edirlər. Yeni tədris ili başlayanda valideyn bilmir övladına hansı formanı alsın ki, bir də ilin ortasında “yeni forma” tələbi ilə üz-üzə qalmasın.
Tədris ilinin ortasındayıq, amma yenə də məktəbli forması gündəmdədir. Yenə də yeni modellərdən danışılır, hər tikiş evi, hər tekstil fabriki öz layihəsini tərifləyir. Yenə də çıxılmaz vəziyyətə düşən valideyn olur.
Belə ki, Bakı Tekstil Fabrikinin rəhbəri Səkinə Babayeva idman üslubunda yeni məktəbli formalarına keçid üçün Nazirlər Kabinetinə təkliflə müraciət etdiklərini bildirib. O iddia edir ki, klassik üslubda məktəbli formaları uşaqların sıxılmasına səbəb olur. İdman üslublu geyimlər isə uşaqların daha sərbəst hərəkətinə imkan verəcək.
İdman üslubi hara, məktəbli geyimi hara? İdman stilində məktəbli geyimi necə görsənəcək? Məktəblinin normal geyimi olmalı deyilmi?
Maraqlıdır ki, ölkəmizdə son illər məktəbli geyimlərini öz biznes maraqları dairəsinə daxil edənlər var. Ekspertlər deyir ki, Bakı Tikiş Evi də öz biznes maraqları naminə Azərbaycanın təhsil müəssələrinə qarşı belə mövqe tutur, guya indi istifadə edilən geyimlər işə yaramır, şagirdlərin sıxılmasına səbəb olur. S.Babayeva özlərinin istehsal etdiyi məhsulları satmaq üçün bu yollara əl atır. Özü də ilin-günün bu vaxtında, camaatın sosial vəziyyətinin acınacaqlı olduğu dönəmdə. Valideynlərin sosial vəziyyətinin aşağı olduğu vaxtda şagirdin məktəbli formasını dəyişdirmək, ona yeni forma aldırmaq ən azı ədalətsizlikdir. Bakı Tekistil Fabriki bu formaları tikib şagirdlərə pulsuz verəcəksə nə gözəl, amma o formaların qiyməti indiki geyimlərin qiymətindən baha olacaqsa, onda demək Tekstil Fabriki öz biznes maraqlarını güdür, şagirdlərin hesabına varlanmaq istəyir. Bütün hallarda məktəbli forması həssas bir məsələdir və bunun üzərində oyun qurmaq, cəmiyyətin əsəbləri ilə oynamaq olmaz. Eyni zamanda, ekspertlərin fikrincə, hökümət heç bir tekstil fabrikinin oyununa getməli deyil və getməyəcək də.
“...Dəyişiklik təşəbbüsünü müsbət qəbul etmirəm, bu ziyanlı tendensiyadır”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bizimlə söhbətində bildirdi ki, orta ümumtəhsil məktəblərində təhsil alan şagirdlərin məktəbli formasından istifadə etməsi 2011-ci ildə qəbul olunmuş orta ümumtəhsil məktəblərinin nümunəvi nizamnaməsində nəzərdə tutulub. “Burada əsas hədəf şagirdlər arasında sosial bərabərliyi təmin etməkdir. Yəni məqsəd, kiminsə maddi imkanı təhsil sisteminə uyğun olmayan geyimlərə imkan verirsə, bunun qarşısını almaqdır. Etiraf edək ki, məktəbli forması şagirdlərin tədris prosesində iştirakına bilavasitə təsir göstərir. Yəni diqqət yayındıran əsas amillərin başında gəlir. Biz həqiqətən də 2011-ci ilə qədər olan nizam-intizam pozuntuları ilə ondan sonrakı dövrü müqayisə edəndə görürük ki, məktəbli formalarından istifadə zamanı neqativ hallar aradan qalxıb. Bu da kifayət qədər müsbət bir tendensiyadır”.
K.Əsədovun sözlərinə görə, nəzərə alaq ki, bu gün ölkəmizin 4432 ümumtəhsil məktəbində 1, 6 milyon şagird təhsil alır və onların 60 minə yaxını bir ailədən gələn şagirdlərdir: “Yəni 60 min ailədən 2 və daha çox şagird məktəbə gedir. Bu da valideynlərin il ərzində bir neçə məktəbli forması üçün əlavə xərcə düşməsinə səbəb olur. Hesab edirəm ki, bizim mütəmadi olaraq məktəbli formalarına dəyişiklik etməyimiz ailələrin maddi vəziyyətinə çox mənfi təsir edir. Təhsilin keyfiyyətindən hörmətli təhsil naziri də narazı idi və “qane etmir” deyirdi. Bizim təhsilin səviyyəsindən narazılığımızın əsas səbəbi məktəbli forması deyil. Tədrisin keyfiyyətini qaldırmaq üçün məktəbli forması əsas amillərdən biridir, amma əsas amil deyil. Əsas mahiyyət qalıb kənarda, biz kosmetik işlərlə məşğul oluruq. Bu da düzgün yanaşma deyil. İkincisi, təklif edilən üslubda məktəbli geyimi məsələsi də çox ciddi problemdir. Yəni təhsil müəssisələrində idman stilində geyimində heç bir halda tədris təşkil edilməməlidir. Bütün hallarda klassik geyimdən istifadə olunmalıdır. Təhsil ciddi sahədir, ciddi işdir, bununla qeyri-ciddi adamlar məşğul olmamalıdır. Düşünmək lazımdır ki, məktəbli formalarının alıcıları təktə məmur balaları, imkanlı şəxslər deyil, ucqar kəndlərdə yaşayan və gəlirləri çox aşağı olan aztəminatlı ailələr var. Bu ailələr nəzərə alınmalıdır. Digər tərəfdən, Azərbaycan təkcə Bakıdan ibarət deyil ki, burada mülayim iqlim olsun. Bizim dağlıq və dağətəyi rayonlarda yerləşən məktəblərimiz var. O geyim tərzləri, formaları onlar üçün soyuq ola bilər. Bundan əlavə, bizim tez-tez məktəbli geyimlərini dəyişməyimiz bizə ciddi problem yaradacaq ki, ailələr artıq böyük uşağın işlək vəziyyətdə olan məktəbli formasını o biri uşağa geyindirə bilməyəcək, o geyim sıradan çıxacaq, ailə ziyan çəkəcək. Bu da valideynləri əsassız, əlavə xərclərə sala bilər, bu çox ziyanlı məsələ olar. Bunu yanlış sayıram. Təhsil müəssisəsində ciddilik heç bir halda azalmamalıdır. Yəni hər hansı bir idman stilində məktəbli geyimləri təşkil etmək olmaz. Belə anlaşılır ki, Bakı Tekstil Fabrikinin maliyyə sıxıntıları var və öz iqtisadi böhranını aradan qaldırmaq üçün mütəmadi olaraq formalarda dəyişiklik etmək istəyir. Bütün hallarda bu dəyişiklik təşəbbüsünü müsbət qəbul etmirəm, bu ziyanlı tendensiyadır...”
O, həmçinin qeyd etdi ki, ailələrin maddi vəziyyətinin aşağı olması ilə yanaşı, heç bir əsası olmadan idman stilində məktəbli geyimlərinin qəbul edilməsinin gündəmə gətirilməsinə müsbət yanaşmır, bütün hallarda bu ziyanlı tendensiyadır.
İradə SARIYEVA
