Bakıda 200-dən çox tikintisi yarımçıq qalan bina var ki, bunlar həm şəhərin görünüşünü korlayır, həm də yağışın, günəşin təsirinə məruz qaldığı üçün fiziki baxımdan aşınır. Müddət uzandıqca, bu binaların dayanıqlılığı ciddi mənfi təsirə məruz qalır.
Başqa bir tərəfdən, yarımçıq tikililər binada mənzil alanlar üçün təkcə bu gün deyil, gələcəkdə də problem olur. Belə ki, tikinti başa çatdıqdan sonra belə orada yaşamaq heç də etibarlı hesab edilmir. Çünki yarımçıq qaldığı müddətdə bina daxili və xarici aşınmaya məruz qalır. İş ondadır ki, bina soyuduqda və qızdıqda metal konstruksiyaları deformasiyaya uğrayır. Onda mikroçatlar yaranır, çöl tərəfdən suvağı, rəngi, üzlükləri tökülür. Armaturlarda korroziya yaranır və nəticədə beton armaturdan aralanmağa başlayır. Bütün bunlardan sonra istifadəyə verilən binanın ömrü uzun olmur. Məsələn, layihəyə görə binanın istismar müddəti 100 il nəzərdə tutulurdusa, uzun müddət yarımçıq qalması onun ömrünü iki dəfəyə qədər azaldır. O baxımdan belə binaların mövcudluğu ciddi problemlər vəd edir.
Qanuna əsasən, sərəncam verilən gündən 3 il müddətində tikinti aparılmalıdır. Binanın tikintisi aparılmazsa, sərəncam ləğv edilir. Həmin ərazi Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin tabeliyinə verilir. Ancaq məsələnin qəribə tərəfi odur ki, praktiki olaraq bu normativ işləmir. Yəni qanun çəçivəsində bununla bağlı müvafiq tədbirlər görülmür. O üzdən, ekspertlər çıxış yolunu nədə görür?
“Binananı tikməzdən əvvəl sahibkarın müvafiq bank hesabında depoziti olmalıdır”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən əmlak eksperti Nüsrət İbrahimovun fikrincə, problem ondadır ki, qanunda tikinti yarımçıq qaldığını hansı addım atılması ilə bağlı tələb yoxdur: “Hesab edirəm ki, bu məsələ qanunda əksini tapmadığından belə problemlər meydana çıxır. Ona görə də qanunda həmçinin sərəncam veriləndən nə qədər müddət sonra tikintinin başa çatması ilə bağlı da tələb irəli sürülməlidir. Əks halda, bu cür özbaşınalıq davam edəcək. Əslində binanı tikən fiziki, yaxud da hüquqi şəxslər işi elə qurmalıdılar ki, bina tikilərkən yarımçıq qalmasın. Binananı tikməzdən əvvəl sahibkarın müvafiq bank hesabında depoziti olmalıdır. Sahibkar binanı yarımçıq tikirsə, o zaman müvafiq qurumlar bank hesabındakı həmin o depozit hesabına işi tamamlamalıdılar. Çünki bir çox ölkələrdə belə təcrübə var. Ancaq təəssüflər olsun ki, bizdə buna baxan yoxdur. Depozit bir növ binanın tikilib başa çatdırılmasında zəmanət rolunu oynayır. Bizdə belədir ki, cibində 1 manat pulu yoxdur, amma 20 mərtəbəli bina tikməyə başlayır. O üzdən, nəticə də belə acınacaqlı olur. Paytaxtda çoxsaylı yarımçıq bina var. Başqa bir tərəfdən, binanın tikintisi yarımçıq qalırsa, o bina konservasiya olunmalıdır. Yəni, müvafiq tədbirlər görülməlidir ki, binada fiziki aşınma müəyyən qədər xarici faktorlardan qorunsun. Təəssüflər olsun ki, bizdə bununla bağlı da hansısa işlər görülmür. Nəticədə yarımçıq binaların aşınması daha sürətlə gedir, nəinki istismarda olan binaların aşınması”.
Ekspert hesab edir ki, bununla bağlı qanunda tələblər sərtləşdirilməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
