Hər birimizin qayğısız günlərimiz yalnız uşaqlığımızla bağlıdır. O zaman bizim qayğımızı valideynlərimiz çəkir, bizi himayə edir, lazımi təlim və tərbiyəni verməyə çalışırlar. Valideyn himayəsində olan uşaqlar dünyanın ən xöşbəxt sakinləri olurlar. Lakin bu himayədən kənarda qalan, valideyn qayğısından məhrum olanlar da var.
Məlumdur ki, bəzi uşaqları valideynləri ya doğulduğu gün atır, ya da imkansızlıq ücbatından uşaq evlərinə və ya internatlara verirlər. Uşaq evləri, internatlar da kimsəsiz və ya müəyyən müddətə verilmiş uşaqlara yalnız 18 yaşına kimi baxılır, onlara tam olmasa da, valideyin qayğısı göstərilir, məktəbə göndərilir, tərbiyə ilə yanaşı, savadlanmalarına kömək edilir.
Son vaxtlar internat məktəbləri və uşaq evlərindən çıxan yeniyetmələrin küçələrdə köməksiz və çarəsiz vəziyyətdə yaşaması sosial şəbəkələrdə geniş müzakirəyə səbəb olub. Hətta teleaparıcı Nailə İslamzadə də öz sosial media hesabında gənc oğlanın sığınacaqdan çıxandan sonra çox ağır vəziyyətdə olduğunu paylaşmışdı.
İnternat məktəbini bitirən yeniyetmələrin sonrakı həyatı onlar üçün elə də asan olmur. Maraqlıdır, internat məktəbləri, uşaq evləri məzunlarının gələcəyinə görə məsul olan dövlət qurumları və qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyəti nə yerdədir? Valideyn himayəsindən məhrum olmuş internat uşaqlarına edilən güzəşt, verilən imtiyazlar hansılardır?
Kəmalə Ağazadə: “Uşaq evlərindən, internat məktəblərindən universitetə qəbul olunan neçə uşaq tanıyırıq, göstərici, demək olar ki, çox azdır”
Azərbaycan Uşaqlar Birliyinin sədri Kəmalə Ağazadənin sözlərinə görə, uşaqların dövlət müəssisəsinə, uşaq evlərinə yerləşdirilməsində ciddi problemlər var: “Sığınacaqda uşaqların əksəriyyəti ya ailələrinə dönür, ya da dövlət uşaq müəssisəsinə yerləşdirilir. Niyə bu gün cəmiyyətdə fikir formalaşıb ki, uşaq evləri, internat məktəblərindən çıxan uşaqlar hansısa cinayət qruplarına, zərərli vərdişlərlə daha çox gündəmə gəlirlər? Səbəb odur ki, bu qurumlarda, müəssisələrdə uşağa həyat bacarıqlarını önə çəkmək önəmlidir. Çünki 18 yaşı tamam olmuş şəxs cəmiyyətə reinteqrasiya olunduqda bilməlidir ki, onun arxasında bu dövlət qurumu dayanır. Bunu deyən varmı? Bu gün ən çox gündəmə gələn məsələ uşaq müəssisələrindən çıxanların evlə təmin olunmasıdır? Haradadır o ev? Uşaq evlərindən, internat məktəblərindən universitetə qəbul olunan neçə uşaq tanıyırıq? Göstərici, demək olar ki, çox azdır”.
Fatimə Hacıbəyli: “İnternat məktəbini bitirən uşaqların problemləri uzun müddətdir getdikcə dərinləşir”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, internat məktəbini bitirən uşaqların problemləri uzun müddətdir getdikcə gərginləşir. Sovet zamanı bu məsələ ilə əlaqədar xüsusi dövlət yanaşması vardı. Həmin uşaqların İnternatdan sonrakı həyatının təmin edilməsi üçün onlara yataqxanalarda yer ayrılır, müəssisə, zavod, fabriklərdə, dövlət idarələrində iş yerləri verilir, müxtəlif güzəştlər tətbiq olunurdu: “Məsələn, təkmilləşdirmə kurslarına, peşə məktəblərinə göndərilir və onların həyatda özlərinə yer tutmasına şərait yaradılırdı. Amma sonrakı dövrlərdə bu məsələ tamamilə aradan qalxdı və həmin uşaqlar taleyin ümidinə buraxıldı. İndi iş verənlər onların işə götürülməsində maraqlı deyillər. Evləri, işləri yoxdur deyə ailə qurmaqla bağlı problemlər də yaşayırlar. Bu uşaqlar cəmiyyətdə bir qrup əmələ gətirirlər ki, həmin qrup tamamilə sahibsiz, dövlət və cəmiyyət tərəfindən sahib çıxılmayan qrup kimi formalaşır. Onlar cinayət aləminə daha çox qədəm qoyurlar. Kriminal qrupların üzvlərinə baxsaq görərik ki, həmin qruplaşmaların 70-80 faizi bu cür uşaqlardır. Sosial Xidmətlər Agentliyi ola bilər ki, bu məsələdə müəyyən qədər işlər görür, lakin bu kütləviləşməyib və lazım olduğundan da dəfələrlə aşağıdır. Bununla bağlı biz mətbuatda da ciddi rəqəmlərə rast gəlmirik. Əslində, onların elə böyük səlahiyyətləri də yoxdur. Həmin qurumlar özəl şirkətlərə də əmr verə bilməzlər ki, İnternat məktəbini bitimiş uşaqları işə götürün”.
Günel CƏLİLOVA
