Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) məlumatlarından aydın olur ki, son illərdə Azərbaycanda həkim sayı azalmaqdadır. Məsələ ondadır ki, 10 il öncə ölkədə 33 min 85 həkim vardısa, ötən ilin sonunda onların sayı 31 min 829 nəfərə enib. Bu da hardasa 4 faizə yaxın azalma deməkdir.
Digər tərəfdən, nəzərə almaq lazımdır ki, həmin müddət içində əhali sayı da təxminən 10 faiz artıb. 2011-ci ildə Azərbaycanda əhalinin hər 10 min nəfərinə düşən həkim sayı 36 nəfər idisə, ötən il əhalinin hər 10 min nəfərinə düşən həkim sayı cəmi 31 nəfər olub. Həkimlərin regional bölgüsü də diqqətçəkən məqamdır. Hazırda ölkədə fəaliyyət göstərən həkimlərin 65 faizə yaxını Bakıda çalışır. Bu baxımdan, paytaxtda əhalinin hər 10 min nəfərinə 92 həkim düşdüyü halda, bir neçə şəhər və rayonu çıxmaq şərtilə, bütün rayonlarda həmin göstərici 20-dən aşağıdır. Həkimlərin ixtisas sahələrilə bağlı rəqəmlərdən aydın olur ki, 10 il öncə ölkədə 8 min 884 pediatr-həkim vardısa, indi bu rəqəm 7 min 800-ə enib. Ölkədə fəaliyyət göstərən pediatrların sayı da 4 min 73-dən 3 min 556 nəfərə geriləyib. Pandemiya dövründə tələbatın çoxaldığı epidemioloqların sayında da azalma var. 2010-cu ildə ölkədə 1 min 378 epidemioloq olduğu halda, hazırda onların sayı 948 nəfərdir. Bu isə o deməkdir ki, son 10 ildə epidemioloqların sayı 35 faizə yaxın azalıb.
Rəsmi rəqəmlərə görə, tibbi ixtisaslar üzrə təhsil alan tələbə sayında azalma yoxdur. Belə olan halda, həkim sayı niyə azalır?
“Azərbaycanın ixtisaslı həkimləri əsasən Avropa ölkələrinə və Türkiyəyə köçürlər”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən Tibb Universitetinin Farmakologiya kafedrasının dosenti Aydın Əliyev ölkədə həkimlərin sayının azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bu, əsasən, iqtisadi amillərlə bağlıdır. Problem ondadır ki, bizdə həkimlərin maaşları elə də yüksək deyil. Məsələn, Avropada həkimlərin məişət şəraiti, dolanışıq vəziyyəti çox yüksəkdir. Avropada tibbi sığorta yüksək səviyyədə olduğuna görə həkimlərin maaşları daha yaxşıdır. Digər tərəfdən, bizdə həkim olmaq üçün tələbə 6 il oxuyur. Daha sonra müəyyən səviyyəyə çatmaq üçün 4-5 il lazımdır. Bütün bunlardan sonra həkim az maaşla işləmək istəmir. Çıxış yolunu xaricə köçməkdə görür. Çünki bir belə oxuyurlar, amma ən az maaş alırlar. Bəzən deyirlər ki, Azərbaycandakı həkimlər savadsızdırlar. Elədirsə, bəs o zaman niyə onlara Avropada tələbat var? Deməli, Azərbaycanda həkimlərin sayının azalmasının kökündə maddiyyat amili dayanır. O səbəbdən bizdə həkimlərin sayı belə sürətlə azalır. Pandemiya ilə əlaqədar gecə-gündüz işləyən həkimlərin bir qisminin maaşı vaxtında verilmir. Dolanışıq yaxşı olsa, həkimlər bu dərəcədə ölkəni tərk etməz, rüşvətə qurşanmaz və s. Regionlarla müqayisədə paytaxtda qazanc bir qədər çox olduğuna görə həkimlərin böyük hissəsi Bakıda çalışır. Azərbaycanın ixtisaslı həkimləri əsasən Avropa ölkələrinə və Türkiyəyə köçürlər. Çünki Azərbaycanda insanların sağlamlığının keşiyində dayanan həkimlər özlərinin maddi problemlərini həll edə bilmirlər. Bir həkim dolanışıqdan ötrü bir neçə özəl müəssisədə çalışır”.
A.Əliyev hesab edir ki, maddi vəziyyət yaxşılaşmasa, ölkədə həkimlərin sayının azalması davam edəcək.
Vidadi ORDAHALLI
