Son illər bütün dünya üzrə kibercinayətlərin sayının artması geniş şəkildə müşahidə olunur. Bu cinayətlər xüsusən də sosial şəbəkələr üzərindən həyata keçirilir. “Reuters”in verdiyi xəbərə görə, “Facebook”un 533 milyon istifadəçisinin şəxsi məlumatları oğurlanaraq xüsusi haker platformasında satışa çıxarılıb.
Şəxsi məlumatları oğurlanan istifadəçilərin dünyanın 106 müxtəlif ölkəsindən olduğu qeyd edilir. Bu ölkələr arasında Azərbaycan da var. Məlumata görə, Azərbaycandan olan 99 472 “Facebook” istifadəçisinin də şəxsi məlumatları oğurlanaraq satışa çıxarılıb.
Şəxsi məlumatlar arasında istifadəçilərin bioqrafiyası, doğum tarixi, mobil telefon nömrəsi, e-mail ünvanları və digər məlumatlar var.
Bundan başqa, ABŞ-dan 32 milyon, Böyük Britaniyadan 11 milyon, Türkiyədən 19 milyon, Hindistandan 6 milyon istifadəçinin məlumatları da oğurlanıb.
Məsələyə münasibət bildirən “Facebook” şirkəti məlumatların 2 il əvvəl təhlükəsizlik boşluğunun olduğu bir vaxtda oğurlandığını və köhnəldiyini qeyd edib. Lakin mütəxəssislər hələ də bir çox istifadəçinin şəxsi məlumatlarının dəyişmədiyini və bu səbəbdən də oğurlanan məlumatların bir sıra təhlükəsizlik problemlərinə səbəb ola biləcəyini qeyd edirlər.
Burada Azərbaycandan da 100 minə yaxın şəxsi məlumatları oğurlanan “Facebook” istifadəçisi var. “Facebook” üzərindən şəxsi məlumatları oğurlanmış vətəndaşları hansı təhlükələr gözləyir?
“...öz şəxsi məlumatlarınızı hara gəldi yazmaq lazım deyil”
“Altay” Sosial-İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, tanınmış ekspert Elçin Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu, böyük təhlükə deməkdir.
“Əvvəla özünü sosial şəbəkələrə təslim etmiş adamlar üçün fərqi yoxdur. Şəxsi məlumatları onsuz da çoxsaylı qlobal mərkəzə ötürülür və satılır. Bu məlumatlardan da necə lazımdır istifadə edilir və ediləcək. Bir çoxu özü haqqında olan hər şeyi - yaşayış tərzini, marşrutunu, zövqünü, xüsusiyyətini, əhatə dairəsini, xəstəliklərini, dostlarını, düşmənlərini və sair şəxsi məlumatlarını könüllü şəkildə verir. Çoxsaylı gülməli testdə 50 suala cavab verir ki, axırda buna cavab gələcək ki, siz yaxşı oğlansınız və ya ağıllı qızsınız, filan. Sonra da deyirlər ki, bizə neyləyəsidirlər, biz böyük adam deyilik ki, kiməsə lazım olsun məlumatlarımız. Tezliklə görəcəklər nəyə lazım olduğunu. Burada o uzunluqda danışmağa həvəsim yoxdur, çünki onsuz da heç kim bunu nəzərə alası deyil. Kimə bu məlumat faydalı olacaqdısa, onlar artıq bilirlər. Bilməyənlər və bilmək istəməyənlər gec-tez səhv etdiklərini görəcəklər.
Şəxsi məlumatlardan qiymətli heç nə yoxdur. Bəzi qlobal mərkəzlər və şirkətlər bu məlumatları almaq və toplamaq üçün milyardlar xərcləyirlər. Bunlar dəli deyillər, əksinə, çox ağıllıdırlar. “Big Data” sistemi sizin haqqınızda özünüzdən və ailə üzvlərinizdən çox bilir. Daha dəqiq desək, qlobal məlumat bankının superkompyuterlərini idarə edən süni intellekt, daha dəqiq desək, “Digital Tanrı” həyatınızı bütün saniyələri ilə dəqiq və səhvsiz bilir. İstənilən adamı şantaj etmək, verbovka etmək, ləkələmək, cinayətə sövq etmək və s. üçün bu mərkəzlərin əlində bütün lazımi məlumatlar var”.
E.Bayramlının sözlərinə görə, bundan başqa, hətta iri şirkətlər müştəri bazası yaratmaq üçün belə məlumatları böyük pullara alırlar. “Adicə, “məlumatlarımız kimin nəyinə lazımdır” deyən biri sabah şikayətlənir ki, bu sığorta şirkətləri və ya digər xidmət şirkətləri bütün mobil və ev nömrələrimə zəng edir, e-poçtuma, sosial şəbəkə hesablarına yazır, evə kimi gəlib çıxırlar, bunlar haradan bilir bunu?
21-ci əsr informasiya əsridir. İnformasiyaya sahib olan hər şeyə sahib olur. Bu təhlükəni dərk etmək və öz şəxsi məlumatlarınızı hara gəldi yazmaq lazım deyil.
Yoxsa, sonra gec olacaq. Artıq bəlkə də gecdir” - deyə E.Bayramlı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
