Məlum olduğu kimi, ötən ildən başlayaraq ölkəmizin müxtəlif yaşayış məntəqələrində smart tipli qaz sayğaclarının mexaniki sayğaclarla əvəz edilməsi prosesinə başlanıb. Məsələ burasındadır ki, smart tipli sayğacların mexaniki sayğaclarla əvəzlənməsi abonentlərin ciddi narazılığına və şikayətlərin sayının artmasına səbəb olub. Hətta bu barədə vətəndaşlar sosial şəbəkələr, müxtəlif KİV vasitəsilə narazılıqlarını da əlaqədar qurumlara çatdırıblar.
Mexaniki sayğacın daha çox pul yazdığını və vətəndaş üçün qətiyyən əlverişli olmadığını aidiyyəti sahə üzrə ekspertlər də təsdiqləyirlər.
Qeyd edək ki, “Azəriqaz” İstehsalat Birliyi də abonentlərə təbii qazdan istifadəyə görə SMS bildirişlərin göndərilməsinə başlayacağı barədə açıqlama yayıb. Bildirilib ki, bununla bağlı proqramlaşdırma işləri tamamlanmaq üzrədir:
“Yaxın 10 gün ərzində proses tam reallaşdırıla bilər. Ümumilikdə, Birlik üzrə qeydiyyatda olan 2 milyon 400 minə yaxın əhali abonentinin araşdırma zamanı təxminən 700 minə yaxın olanının mobil telefon nömrələrinin baza məlumatlarında əksini tapdığı məlum olub.
İlkin olaraq Bakı şəhəri və Abşeron yarımadası üzrə borcu ən azı 10 manat olan 40 min abonentə SMS bildirişlərin göndərilməsi nəzərdə tutulub. Sonrakı mərhələdə isə proqram təminatı təkmilləşdirilməklə, bildirişlərin göndərilməsinin əhatə dairəsi genişləndiriləcək”.
Ekspetlər hesab edirlər ki, “Azəriqaz”ın bu addımından narazılıq edən vətəndaşlar tam olaraq haqlıdırlar.
Smart tipli sayğacların mexaniki sayğaclarla əvəz edilməsi, ilk növbədə, dövlət vəsaitinin havaya sovrulması, ikinci tərəfdən isə kimlərinsə vətəndaşın cibinə girməsinə, bundan sui-istifadəsinə şərait yaradılması kimi xarakterizə oluna bilər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, vətəndaşlar üçün smart tipli sayğaclardan istifadə etmək daha uyğundur və onlar kartlarına müəyyən vəsait qoyaraq qazdan istifadə edirlər.
Təbii qazdan istifadə edən vətəndaşlara borcları ilə bağlı bildirişlərin SMS-lə göndərilməsi məsələsinə gəlincə, ekspertlər bunun da anlaşılmazlıq yaratdığını bildirirlər və hesab edirlər ki, bu, bütün hallarda, vətəndaşın ziyanına işləyəcək.
Eksperlərin sözlərinə görə, smart tipli sayğacların mexaniki sayğaclarla əvəz edilməsinin ilk mərhələsində kifayət qədər problem ortaya çıxıb.
“...müdaxilələrin edilməsi yolu ilə sərfiyyatdan daha yüksək yığımların əldə edilməsi...”
Tanınmış iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, aidiyyəti qurumlar tərəfindən atılan bu addım, bütün hallarda, kimlərinsə əlavə qazanc yerinə çevriləcək və yenə zərbə vətəndaşa dəyəcək. “Bu məsələyə münasibətim olduqca neqativdir, pisdir. Görünən odur ki, həm göstərilən sahə üzrə, bütövlükdə, kommunal xidmətlər sahəsində - qaz, su, elektrik təzhizatında hökumətin aiddiyyəti qurumlarının vizionu yoxdur, baxışı birmənalı deyil. Eyni zamanda, deyilən istiqamətlər üzrə icra olunan layihələrin icrasında ciddi boşluqlar var. Biz, həmçinin, bənzər çağırışları, təklifləri Qarabağın bərpası ilə bağlı aidiyyəti qurumların təklif etdiyi layihələrdə də müşahidə etməkdəyik. Smart tipli sayğacların hansısa mexaniki sayğaclarla əvəz edilməsi, birincisi, geriyə dönüş kimi qiymətləndirilə bilər. Düzdür, smart sayğaclarda qarşı tərəfə inamsızlıqla bağlı məsələlər vardı, ona proqram təminatı vasitəsilə kənar müdaxilələrdən və sairdən söhbət gedir. Amma mexaniki sayğaclarda kənar müdaxilənin daha geniş şəkildə tətbiq edilə biləcəyi üsulu daha real görünür. Smart tipli sayğacların mexaniki sayğaclarla əvəz edilməsində məntiq və mənanın nədən ibarət olduğunu bilmirəm. Böyük ehtimalla bu addım hansısa formalarla qaz sayğaclarına müəyyən müdaxilələrin edilməsi yolu ilə sərfiyyatdan daha yüksək yığımların əldə edilməsi məqsədi daşıya bilər. Yaxud da ki, layihə çərçivəsində əhəmiyyətsiz şəkildə vəsaitlərin mənimsənilməsi prosesi baş verə bilər”.
R.Həsənovun sözlərinə görə, hələ smart tipli sayğacların quraşdırılması prosesinin birinci mərhələsi tam başa çatmayıb və ölkənin bütün sahələri smart sayğaclarla tam təmin olunmayıb. “Bir proses tam başa çatmamış digər bir prosesə start verilib. Bilmirəm, aidiyyəti qurumlar niyə belə edirlər, onlar atdıqları addımları, icra etdikləri layihənin məqsədini açıqlamırlar, bunun üstün tərəfinin nə olduğunu ictimailəşdirmirlər. İnsanlara məlumat verilmir ki, nə üçün bu layihələr həyata keçirilir, nə üçün smart tipli sayğaclar mexaniki sayğaclarla əvəz edilir? Əlaqədar qurumlar bu layihələrə nə üçün dövlət vəsaiti ayrıldığını izah etmirlər. Halbuki, bu vəsait hamımızın vəsaitidir, hər bir vergi ödəyicisinin bu məsələdə haqqı var və bunun səbəblərini bilməlidir. Amma, həmişəki kimi, bu məsələdə də qeyri-ardıcıl açıqlamalardan başqa ciddi səbəblərə, texniki izahatlara, elmi əsaslandırmalara söykənən bir cavab görmürük. Bu, dövlət vəsaitlərinin səmərəsiz istifadə olunmasına, eyni zamanda, müəyyən qədər vətəndaşların müvafiq kommunal xidmətlərdən istifadəsi ilə bağlı mövcud şərtlərin daha da keyfiyyətsizləşdirilməsinə gətirib çıxaracaq bir addım ola bilər” - deyə R.Həsənov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
