Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 14-də Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusunda keçirilən dəyirmi masada çıxışı zamanı bildirib ki, Azərbaycan çox sabit neft təchizatçısı olaraq qalır:
"2006-cı ildə Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərinin açılışından bəri heç bir fasilə, fors-major və ya problem baş verməyib. Geosiyasi və texniki nöqteyi-nəzərdən onu da həyata keçirmək çox çətin idi, çünki ilk dəfə olaraq o, Xəzər və Aralıq dənizlərini birləşdirirdi. Bəzi ölkələr üçün, o cümlədən Avropa ölkələri üçün Azərbaycan qazı onların istehlakının təxminən 40 faizini təşkil edir. Ona görə də biz neft təchizatçısı kimi etibarlı tərəfdaş olmağa davam edəcəyik. Bu yaxınlarda biz BP şirkəti ilə müqaviləni uzatmışıq. 2050-ci ilədək bizim nisbətən sabit istehsal profilimiz olacaq. Ona görə də yeni layihələrin kəşfiyyat işləri aparılır. Hazırda biz, belə demək mümkündürsə, neft bumunun ikinci fazasını yaşayırıq, bir çox şirkətlər, böyük şirkətlər geri qayıdaraq yeni layihələrə cəlb olunur və bu da bizə istehsal profilini saxlamaqla yanaşı, həm də onu artırmaq imkanını verəcək".
Göründüyü kimi ölkə başçısı Avropaya 2050-ci ilə qədər enerji təminatı sahəsində təhlükəsizliklə bağlı mühüm açıqlama verib. Azərbaycanın bu rolunu necə dəyərləndirmək olar?
İqtisadçı Elşən Əliyevin sözlərinə görə, neft-qaz ehtiyatları ilə zəngin Xəzər dənizində böyük həcmdə karbohidrogen hasilatı həyata keçirilir: “Bu mənada Azərbaycan Avropanın enerji ehtiyatlarına olan tələbatını ödəmək, vəziyyəti mümkün qədər yaxşılaşdırmaq üçün yeni layihələrin işlənilməsinə əlverişli imkanlar yaradır. Azərbaycanın regional və qlobal enerji bazarlarında artan rolu onun Aİ, xüsusən Balkan ölkələrinin enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynaması üçün fürsəti idi. Azərbaycan bunu lazımi anda dəyərləndirdi. Hazırda Aİ üçün ən yaxşı variantlardan biri təbii qazın məhz Azərbaycandan alınmasıdır. Doğrudur, indi ABŞ da Aİ-yə mayeləşdirilmiş təbii qaz satışını artırmağa çalışır. Lakin bu, Avropa üçün daha baha başa gəlir.
Bu arada, TAP Yunanıstanın Azərbaycandan qaz idxal etməklə yanaşı, həm də bu layihədən tranzit gəlirləri götürməsinə imkan verəcək. Başqa sözlə, o, Aİ-nin enerji təhlükəsizliyinin təminində vacib tranzit rolu oynamaqla, bundan divident qazanacaq.
Bu layihə Türkiyəyə də tranzit körpüsünə çevrilmək imkanı verir. Lakin Ankaranın məqsədi yalnız bu deyil. O, bölgə ölkələri ilə güclü tarixi, iqtisadi və siyasi əlaqələrə malikdir. Türkiyə zəruri infrastrukturu yarada, Azərbaycanın karbohidrogen ehtiyatlarını nəql edəcək boru kəmərləri hesabına enerji bazarının liberallaşdırılmasına daha çox xarici sərmayə cəlb edə bilərsə, uzunmüddətli perspektivdə beynəlxalq enerji nəqli sahəsində əsas oyunçuya çevriləcək. Azərbaycan bütün bu layihələrdə yaxından iştirak edib və təşəbbüskar olub. İlham Əliyevin Münhendə səsləndirdiyi fikirlər isə bir daha Azərbaycanın etibarlı partnyor olduğunu sübut edir. Azərbaycan kiçik ölkə olsa da, bu sahədə oynadığı mühüm rola görə, dünya ölkələri arasında vacib aktor kimi dəyərləndirilir”.
Ekspertin sözlərinə görə, bu gün Azərbaycan Respublikası özünün zəngin enerji ehtiyatlarından səmərəli istifadə etməklə beynəlxalq miqyasda enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayan başlıca aktorlardan birinə çevrilib: “Ölkəmiz milli maraqlara müvafiq olaraq həyata keçirilən praqmatik siyasət nəticəsində miqyasına görə regional, əhəmiyyətinə görə isə qlobal xarakterli transmilli layihələrin mərkəzi oyunçusu kimi çıxış edir. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycanın iştirakı olmadan bu gün regionda heç bir layihə gerçəkləşdirilmir.
Azərbaycanın enerji siyasəti regionda təhlükəsizliyin möhkəmlənməsində strateji faktor kimi çıxış edir. Qarşılıqlı investisiya qoyuluşunun artması, yeni əməkdaşlıq platformalarının gündəmə gətirilməsi, enerji resurslarının, karbohidrogen ehtiyatlarının əlverişli və təhlükəsiz marşrutlarla daşınması regional miqyasda hazırkı əməkdaşlığın səmərəli nəticələridir.
Şübhəsiz ki, regionda bu günə qədər həyata keçirilən və əməkdaşlığa təkan verən layihələrdə Azərbaycanın siyasi iradəsi və qətiyyəti öz sözünü deyib. Digər tərəfdən, Azərbaycan enerji ehtiyatlarının ixracında çoxvariantlı nəqletmə sisteminə - diversifikasiya edilmiş təchizata üstünlük verir və dünyanın aparıcı dövlətləri tərəfindən etibarlı strateji tərəfdaş kimi qiymətləndirilir. Müstəqil enerji siyasəti ölkəmizin beynəlxalq arenadakı mövqeyini, həmçinin regionun və regionətrafı coğrafiyanın geostrateji təhlükəsizliyini daha da gücləndirir. Eyni zamanda, Azərbaycanın səmərəli enerji siyasəti yeni əməkdaşlıq platformaları müəyyənləşdirməklə yanaşı, Avrasiyanın enerji xəritəsinin zənginləşməsinə strateji töhfələr verir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
