Ermənistan mediasında hələ ötən ildən Nikol Paşinyanın 2020-ci ildə konstitusiya referendumu keçirəcəyi barədə verilən məlumatlar və bunun ölkədə avtoritarizmə gətirib çıxaracağına dair verilən proqnozlar artıq özünü tam doğruldur. Bu istiqamətdə atılan addımlar göstərir ki, baş nazir yeni konstitusiyanın qəbulundan sonra ölkədə hakimiyyət bölgüsünü yenidən formalaşdırmağı və növbədənkənar prezident seçkiləri keçirməyi planlaşdırır. Bununla da konstitusiyaya ediləcək əlavə və dəyişikliklər Nikol Paşinyana məhkəmə-hüquq sisteminə nəzarəti artırmaq imkanı yaradacaq.
“Qraparak” qəzeti isə baş nazirin konstitusiyanı dəyişməklə özünə daha monolit hakimiyyət formalaşdırmağa hazırlaşdığını yazır. Bu arada, müəyyən müddətdir Paşinyanla Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Hrayr Tovmasyan arasında yaranan qarşıdurma artıq daha gərgin mərhələsini yaşamaqdadır. Belə ki, uzunmüddətli mübarizədən sonra Ermənistan parlamentinin təcili iclasında Konstitusiya Məhkəməsinin sədri və üzvlərinin istefasına dair referendum keçiriləcəyi barədə qanun layihəsi təsdiq edilib. Qeyd edək ki, Ermənistan Konstitusiyasına "Mənim addımım” fraksiyası tərəfindən hazırlanmış düzəlişlərə əsasən, Konstitusiya Məhkəməsi sədrinin və üzvlərinin səlahiyyətlərinə xitam verilməsi nəzərdə tutulur. Paşinyan özü parlamentdə çıxışı zamanı Tovmasyanın üçüncü prezident Serj Sarkisyanın tərəfdarı olduğunu və konstitusiya mətnini onun maraqlarına uyğun dəyişdiyini iddia edib: "Sarkisyanla Tovmasyan arasında belə bir razılaşma əldə olunub ki, məhkəmə sədri ona ölkəyə ömürlük rəhbərlik etməsinə şərait yaradan mətn hazırlamalı və həmin mətn 2035-ci ilədək onu qorumalıdır”. Amma Tovmasyan bunları rədd edir və baş verənləri siyasi təqib kimi xarakerizə edir. "İrates” qəzeti də yazır ki, hökumət islahatları deyil, köhnə qvardiyadan intiqam və qisas yolunu seçib. Elə bu səbəbdən prezident Armen Sarkisyan konstitusiyada dəyişiklik edilməsi barədə referendum keçirilməsinə qarşıdır. “Milli Təhlükəsizlik” partiyasının sədri Qarnik İsaqulyan bu xüsusda bildirir: “Mən hələ çoxdan 2018-ci ilin aprel-may hadisələrini konstitusiya sisteminin devrilməsi kimi qiymətləndirmişəm. Bu, hakimiyyəti zorla ələ keçirmə olub və bunun birincisi icra hakimiyyətinə qarşı həyata keçirilib. Bu, daha sonra dekabrda qanunverici hakimiyyətə qarşı həyata keçirildi. İndi də Nikol Paşinyan prezident Armen Sarkisyanı konstitusiyada dəyişiklik edilməsi barədə referendum keçirmək lahiyəsini imzalamağa məcbur edir. Ermənistan hakimiyyəti bu cinayətə mümkün qədər çox insan cəlb etməyə çalışır”.
Ermənistan mediası yazır ki, parlamentin səs çoxluğunu təşkil edən böyük əksəriyyət həm də Armen Sarkisyanı konstitusiya dəyişiklikləri prosesində iştirak etmə səlahiyyətlərindən məhrum edən qanunvericilik dəyişikliyi təklif edir. Bu dəyişikliyin səbəbi, Sarkisyanın dəyişiklik paketinin konstitusiyaya uyğunluğunu yoxlamaq üçün Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət etməsinin qarşısını almaqdır. Başqa sözlə, söhbət Sarkisyana etimadsızlıqdan gedir. Bu fonda, Sarkisyan vəziyyətin həllinin yalnız hüquqi və konstitusiya sahəsində tapılmasının vacibliyini ifadə edərək, vacib olanın təkcə məqsədə deyil, həm də ona çatmaq üçün vasitə olduğuna diqqət çəkib. Erməni siyasi ekspert Aram Amatuni məsələ ilə bağlı bildirib: “Maraqlıdır ki, bundan əvvəl Paşinyan eyni mövzunu şübhəsiz dominant olduğu Avropa Şurasının prezidenti ilə telefon danışığı zamanı müzakirə edib. Maraqlıdır ki, son günlər hakimiyyətə Avropa strukturlarından, Avropa Şurasının Venesiya Komissiyasından və AŞPA həmməruzəçilərindən bir o qədər də xoş olmayan siqnallar daxil olub”. Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş direktoru Artur Vanetsyan isə bildirir ki, ölkədə haqq və hüququn qətlinə cəhd göstərilib: “Nəticələr çox ağır olacaq. Ölkəmizin hüquqi təhlükəsizliyi zəifləyəcək və beynəlxalq reputasiyamıza zərbə vurulacaq”.
“168 jam" nəşri isə yazır ki, Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Hrayr Tovmasyana qarşı Paşinyanın mövqeyi onun ən qanunsuz hərəkətlərə imza atmasına gətirib çıxarır: “Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Hrayr Tovmasyanın mənzilində axtarış aparılması ilə Nikol Paşinyan nəinki "qırmızı xətt"ə daxil oldu, hətt onu tamamilə dağıtdı. Paşinyan bununla misli görünməmiş bir addıma imza atdı. Hrayr Tovmasyanın da dediyi kimi, son 200 il və ya daha çox müddətdə dünya tarixində ən yüksək məhkəmə orqanının rəhbərinin cinayət məsuliyyətinə cəlb olunduğu bir hadisə baş verməyib. Bu "qırmızı xətlərin" məhv edilməsi bir çox kritik nəticələrə səbəb olur və bunlardan ən vacibi olanı dövlətin öz mövcudluğunu dayandırmasıdır. Dövlətin əsas vəzifəsi məhz bu "qırmızı xətləri" çəkmək və onları müşahidə etməkdir. Həmin xətləri çirkləndirmək və dağıtmaqla Nikol Paşinyan dövlətin bütün funksiyalarını və meyarlarını məhv edir. Yeri gəlmişkən, bunun başqa bir sübutu çoxsaylı vacib problemlərin müzakirə olunduğu parlamentdə "quzuların susması" idi. Müxalifət bir daha müxalifət olduğunu yüksək səslə sübut etməyə çalışdı, amma bu hay-küyün içində özünün ölümünü hiss etmədi".
Nahid SALAYEV
