Qeyri-neft sektorunun inkişafına xüsusi diqqət ayıran Azərbaycan üçün prioritet məqamlardan biri də ölkənin tranzit imkanlarından maksimal dərəcədə istifadə olunması, tranzit gəlirlərin artmasıdır. Bu xüsusda görülən işlər artıq öz müsbət nəticələrini verməkdə, Azərbaycan üzərindən daşınmaların həcmi sürətlə yüksəlməkdədir.
Bununla belə, sözügedən səpkidə əldə edilən nailiyyətlərin miqyasının davamlı şəkildə artırılması da diqqətdədir. Bu xüsusda Azərbaycan beynəlxalq tribunalardan da məharətlə istfiadə edir. Qeyd edilənlərin real təsdiqi qismində Davosda Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün inkişaf etdirilməsi: Çinin trilyon dollarlıq baxışı” mövzusundakı sessiyanı və burada Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirləri göstərmək olar.
Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyinə diqqət çəkən dövlət başçısı tranzit daşımaların artımı üçün ölkədə lazımi infrastrukturun formalaşdırılmasını da diqqətə çatdırıb. Nəqliyyat infrastrukturuna böyük həcmdə sərmayələr yatırıldığını vurğulayan Prezident qeyd edib: "Bu da bizə yüklərin Şərqdən Qərbə, Şimaldan Cənuba və Cənubdan Şimala nəqlinə imkan verəcək.
Azərbaycan “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizi təşəbbüsünün fəal üzvüdür. Biz əlbəttə ki, Çin hökumətinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünü dəstəkləyirik. Azərbaycan özündən şimalda və cənubda yerləşən ölkələrə bu layihəyə qoşulmaq üçün imkanlar yaradır. Biz artıq bunu müşahidə edirik. Azərbaycan “Şərq-Qərb” və “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizlərinin üzvü olan yeganə ölkədir. Bunun üçün dəmir yolu sistemlərimizin müasirləşdirilməsi, Xəzərin sahilində 25 milyon tona qədər yük daşımaq gücündə olan ən böyük dəniz limanının tikintisi, Avropa və Asiya arasında çatışmayan bağlantının yaradılması ilə bizi Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun inşası yollarımızdan istifadə etmək istəyənlərə yaxşı şərait yaradır. Biz yaxşı tarif siyasətini yaratmaq üçün vəsait sərf edirik. Yükdaşımaların həcmi də artır. Yalnız “Şimal-Cənub” dəhlizi vasitəsilə keçən il ondan əvvəlki illə müqayisədə on dəfə çox yük daşınıb".
Ekspertlər isə hesab edir ki, Azərbaycanın tranzit imkanlarının Davosda tanıdılması bu istiqamətdə Avropanın ölkəmizə diqqətinin daha da artmasına gətirib çıxaracaq. Artıq Avropa ölkələri “Şərq-Qərb” dəhlizinə, xüsusən də onun mühüm tərkib hissəsi sayılan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yoluna böyük maraq göstərir. Çexiya, Polşa, Bolqarıstan və bir çox Avropa ölkələri yüklərini məhz bu dəhliz vasitəsilə daşımaqda maraqlı olduqlarını açıqlayıb. Eləcə də “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi getdikcə daha çox diqqət cəlb edir. Buna əsas səbəb həmin dəhlizin böyük coğrafiya və bazarları əhatə etməsidir.
Qeyd edək ki, Hindistandan Fars körfəzinə, oradan Azərbaycana, daha sonra isə Rusiya və Avropaya qədər uzanacaq “Şimal-Cənub” dəhlizi həm də Mərkəzi Asiyaya əlverişli çıxış imkanları yaradır. Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Dmitri Savelyev bu mənada “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinə Avropada böyük maraq yaranmasını təbii sayır: “Şimal-Cənub” dəhlizi faktiki olaraq Süveyş kanalına alternativ təşkil edir. Onun Hindistanın Mumbai limanından bizim Sankt-Peterburqa qədər 7,2 min kilometr məsafədə uzanan quru və dəniz marşrutları ilə yüklər təxminən 30-40 faiz daha sürətlə daşınacaq. Azərbaycan marşrutun istifadəyə verilməsi üçün infrastruktur üzərində işləri başa çatdırıb. Bundan başqa, Azərbaycan tərəfi İran Astarasında terminal istifadəyə verib və qonşu ölkəyə Xəzərin sahillərlinədək uzanacaq Rəşt-Astara dəmir yolu xəttinin çəkilməsi üçün kredit ayırıb. Digər irimiqyaslı layihə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttidir. Bu, Azərbaycana Avrasiyanın ən böyük logistika mərkəzlərindən birinə çevrilmək imkanı verir. Xüsusən, bir neçə ay əvvəl açılışı olmuş Abşeron Logistika Mərkəzi vaxta qənaət etməyə və yükdaşıma şirkətlərinin nəqliyyat xərclərini azaltmağa imkan verir. Ələt qəsəbəsində tikintisi davam edən Beynəlxalq Dəniz Limanı da bu məqsədlərə xidmət edir və regionda avtomobil, dəmir yolu və dəniz yollarının kəsişmə məntəqəsi olacaq. Bunlar Avropanın və Asiyanın da diqqətini özünə cəlb edir və bu da təbii sayılmalıdır”.
Ümumiyyətlə, belə hesab edilir ki, “Şimal-Cənub”, “Şərq-Qərb”, Bakı-Tiflis-Qars, “Cənub-Qərb” və “Lapis Lazuli” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin qovuşduğu məkanda yerləşən Azərbaycan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən logistik zəncirin əsas halqasına çevrilmək üçün hər cür şəraitə malikdir. Elə bu da Azərbaycana beynəlxlaq diqqəti əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Nahid SALAYEV
