Samir Əliyev: “Azərbaycanla Türkiyə arasında olan ticarət münasibətlərində belə hal Türkiyə üçün sərfəlidir”
İran xarici işlər naziri Cavad Zərif Türkiyədə keçirilən Türkiyə-Azərbaycan-İran üçtərəfli xarici işlər nazirləri toplantısından sonra jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycan, Türkiyə və İran milli pulları ilə ticarət etmək məsələsində anlaşıblar.
Zərif bu razılaşmanın regional əməkdaşlıq üçün mühüm bir addım olacağını bildirib: “Özəl sektorlarımız arasında bir forum təşkil etdik. Bu çalışma regional əməkdaşlıq üçün çox yaxşı bir addım olacaq. Həmçinin, bank sektorları arasında əməkdaşlıq əlaqələri mövzusunda da razılaşdıq. Milli pullarımızla ticarət etmək məsələsində razılaşdıq. Bu müqavilə ilə iqtisadi əlaqələrimizi xarici müdaxilələrə qarşı qoruyacağıq. Ayrıca üç ölkədən ibarət texniki heyət qurduq. Bu heyətlər növbəti 3 ili proqramlaşdırmaq üçün bir araya gələcəklər. Növbəti görüş İranda keçiriləcək və bu toplantıya qədər yaxşı bir plan hazırlanmasını istədik”.
Verilən bu qərarın ölkələrin iqtisadiyyatına nə kimi faydası ola bilər?
İqtisadçı Samir Əliyev qəzetimizə bildirdi ki, bu tendensiya son vaxtlar daha da aktuallaşıb: “Qeyd edim ki, məqsədi dollardan asılılığı azaltmağa yönələn bu prosesi əvvəlcə Çin başladı, sonra Rusiya davam etdirdi. Son aylar ərzində isə Türkiyə bu prosesə qoşulub. Dünyadakı ticarət dövriyyəsinin 80-85 faizi dollarla həyata keçirilir. Əvvəla biz ölkəmizin razılaşma əldə olunan ölkələrlə ticarətinin həcminə baxmalıyıq. Əminəm ki, burada saldo mənfi olacaq. Çünki həmin ölkələrdən Azərbaycan daha çox məhsul idxal edir. Ümumən götürəndə mən düşünmürəm ki, milli vayuta ilə hesablaşma Azərbaycana külli miqdarda xeyir gətirsin. Bu baxımdan ki, bizim ixracımızda əsas payı neft məhsulları tutur. Sabah neftin qiyməti düşəndə Azərbaycanın özünün dollara ehtiyacı yaranacaq. Biz qeyri-neft sektorunun inkişafı barədə düşünürüksə, onda burada fərqli mənzərə ilə üzləşə bilərik. Biz ixrac etdiyimiz məhsulun əvəzində dollar deyil, hansısa milli valyuta əldə edəcəyiksə, bu, həmin sahələrin geniş inkişafına zəmanət vermir. Ola bilər ki, iqtisadiyyatı tam diversifikasiya olunmuş ölkələrdə milli valyuta ilə hesablaşmalar daha çox fayda verə bilər. Azərbaycan neftdən kənar olan hansısa məhsulunu ixrac edəcək və onun da əvəzinə yenidən milli valyutanı əldə edib ölkəyə daha iri həcmdə mal gətirmək istəyəcəksə, onda yenidən başqa valyutaya ehtiyac yaranacaq. Hesab edirəm ki, bu məsələdə ixracı idxalını üstələyən ölkə daha çox qazanacaq. Məsələn, Azərbaycanla Türkiyə arasında olan ticarət münasibətlərində belə hal Türkiyə üçün sərfəlidir. Çünki biz həmin ölkədən daha çox mal idxal edirik. Azərbaycanın Türkiyə ilə idxal-ixrac prosesində dəfələrlə fərq var. Bunlar balanslı səviyyədə olsa idi, müəyyən nəticə əldə etmək olardı. Azərbaycanın ümumi iqtisadi göstəricilərinin fonunda sözügedən ölkələrlə olan dövriyyənin həcmi elə də çox olmadığı üçün, ciddi narahatlıq üçün lüzum görmürəm. Bu razılaşma heç də o anlama gəlmir ki, ölkəmiz bütün dünya ölkələri ilə bu qaydada alış-veriş edəcək”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
