Qətər ətrafında yaranan qalmaqallar, ardınca İranda məlum terror olayları ilk növbədə müsəlman ölkələri üzərində yeni təhlükə və qarşıdurma yaradıb. Çünki belə vəziyyət İslam aləmində daha bir qanlı savaşa rəvac verə bilər. Hazırda müşahidə edilən odur ki, baş verənlər onsuz da münasibətləri gərgin olan İranla Səudiyyə Ərəbistanı arasında yeni qarşıdurmaya yol açmaqdadır.
Belə ki, İran İnqilabı Keşikçilər Korpusu (SEPAH) Tehranda təşkil edilən hücumlara görə Səudiyyə Ərəbistanını ittiham edib. SEPAH rəhbərinin müavini Hüseyn Salami bildirib: "Bu terror aktı Amerika prezidenti Donald Trampın terrorçuları dəstəkləyən köhnəpərəst liderlərlə, Səudiyyə Ərəbistanı rəhbəri ilə görüşündən bir həftə sonra baş verdi. İŞİD-in məsuliyyəti üzərinə götürməsi faktı sübut edir ki, onlar bu amansız hücuma cəlb olunublar". İranlı general bildirib ki, İran Tehranda təşkil edilən hücumlara görə qisas alacaq: "Terrorçulardan və onları dəstəkləyənlərdən qisas alınacaq. Buna heç bir şübhə ola bilməz".
Qeyd edək ki, Tehranda məlum teraktı törədənlər əslən iranlılar olub. İranın Milli Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Rza Seyfullah da bildirib ki, terrorçular İŞİD-ə bağlı İran sakinləridir. Xatırladaq ki, qadın paltarında olan 4 nəfər İran parlamentinin binasına hücum edib. Onlardan biri özünü partladıb. Həmçinin imam Xomeyninin məqbərəsi önündə terakt həyata keçirilib. Terakt nəticəsində, son məlumata görə, 13 nəfər ölüb, 43 nəfər yaralanıb. Terrorçuların hamısı məhv edilib. Hücumlara görə məsuliyyəti İŞİD terror qruplaşması üzərinə götürüb. İndi gözlənir ki, İranın qisas niyyəti fonunda onunla Səudiyyə Ərəbistanı arasında qarşıdurma daha da dərinləşsin və hətta müharibə həddinə çatsın. Bu durumda görünən odur ki, Türkiyə də İranın və Qətərin yanında yer alacaq. Artıq İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif baş verənlərlə ilgili Türkiyəyə səfər edib. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İranın XİN rəhbərini qəbul edib. 55 dəqiqə davam edən görüşdə Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu da iştirak edib. Məlumatlara görə, iranlı nazir Qətər böhranı və regional problemləri, məlum terror aktını müzakirə edib. Tehrandakı terror aktlarını pisləyən Cavad Zərif bölgədə baş verən proseslərin narahatlıq doğurduğunu qeyd edib: "Bölgədə bizi ciddi narahat edən proseslər yaşanır. Düşünürəm ki, İran və Türkiyə bütün baş verənləri ətraflı müzakirə edib bir nəticəyə gəlməlidir".
Bu fonda Türkiyə Böyük Millət Məclisi Qətərdə hərbçilərin yerləşdirilməsinə dair və bu ölkədə jandarm qüvvələrinin tədrisi üzrə qanun layihəsini təsdiqləyib. Belə vəziyyət İranın da maraqlarına cavab verir və onun, eləcə də Qətərin mövqeyini Səudiyyə Ərəbistanı qarşısında gücləndirir. "Financial Times" qəzeti yazır ki, Ankara Qətərə tez bir zamanda daha çox əsgəri qüvvə göndərmək planı ilə Körfəzdə yaşanan bu böhranda Dohanın arxasında dayandığını nümayiş etdirib. Məqalədə deyilir ki, bu qərar Ankara və Ər-Riyad arasında qarşıdurma yaradacaq. Çünki baş verənlər həm İranın və Qətərin mövqeyini gücləndirir, həm də Səudiyyə və onunla həmrəy olan ərəb Körfəz ölkələrinin Qətəri təcrid siyasətini heçə endirir. Rəcəb Tayyib Ərdoğan bildirir ki, Dohanın üzərinə sanksiyaların qoyulması yanlış addımdır, çünki bu ölkə terrora qarşı effektiv mübarizə aparır. Vəzifəli Türkiyə rəsmilərindən biri "Financial Times"a bildirib ki, "biz Səudiyyə və Qətər arasında dostluğun olduğunu bilirik və onların ikisindən kiminsə tərəfini saxlamaq istəmirik. Amma Türkiyə Qətərin əzişdirilməsinə yol verməyəcək".
"Financial Times" yazır ki, Türkiyə qoşunlarının göndərilməsi regional qüvvələr balansını dəyişə bilər. Qəzet xatırladır ki, İran və Türkiyə artıq çətin məqamda Dohanın yanında olacaqlarını bəyan edib. Səudiyyə Qətərlə sərhədlərini bağlayandan bəri Dohanın supermarketlərində Türkiyə ərzaqları peyda olub. Ümumiyyətlə, Qətər mümkün qıtlıq narahatlığı səbəbindən qida məhsulları və su idxalı üçün Türkiyə, İran və digər ölkələrlə danışıqlar aparır. Ərzaq məhsulları ölkəyə "Qatar Airways" aviakompaniyasının yük təyyarələri ilə gətiriləcək. Qətər Ticarət-Sənaye Palatasının başçısı şeyx Xəlifə ben Casəm Əl Tani Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin boykotunun ərzaq və xammalın ölkəyə çatdırılma tempinə təsir etməyəcəyini bildirib. O, həmçinin, strateji istehlak məhsulları ehtiyatının azı 12 ay kifayət edəcəyini vurğulayıb. Ölkəyə daxil olan ərzaq məhsullarının 95 faizi dəniz və hava yolu, yalnız 5 faizi quru sərhədi vasitəsilə daşınır. "Al-İktisadiya" qəzetinin məlumatına görə, Qətər gündəlik tələbat mallarının, ilk növbədə ərzağın təxminən 70 faizini idxal edir.
Tahir TAĞIYEV