Cəbhə zonasında Ermənistanın təxribatlarının cavabsız qalmayacağı, düşmənə daha baha başa gələcəyinə dair Azərbaycanın xəbərdarlıqlarının əbəs olmadığı son hadisələr fonunda erməni tərəfinə növbəti dəfə aydın oldu. Düşmən yenidən əmin oldu ki, Azərbaycan həm hərbi cəhətdən ondan kifayət qədər güclüdür, həm də hər bir təxribat cəhdinin qarşısı daha qətiyyətlə alınacaq.
Bütün bunlar mayın 15-də cəbhənin Füzuli-Xocavənd istiqamətində Ermənistan hava hücumundan müdafiə qoşunlarına məxsus "OSA" zenit-raket kompleksinin hərbi qulluqçular tərəfindən müdafiənin ön xəttində yeni mövqeyə çıxarılaraq hava məkanını nəzarətə götürməyə cəhdi fonunda bir daha təsdiqini tapdı. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bildirir ki, ölkəmizin uçuş aparatlarına yaranan real təhlükənin və düşmənin aktivliyinin qarşısını almaq məqsədilə Ermənistanın "OSA" zenit-raket kompleksi və nəqliyyat-doldurucu maşını atəşlə tam sıradan çıxarılıb, şəxsi heyəti məhv edilib.
Məlumata görə, ekipajı 5 nəfərdən ibarət olan "OSA" zenit-raket kompleksi hava hədəflərini 45 kilometr radiusda aşkar edərək izləməyə və 9 kilometr uzaqlıqda məhv etməyə qadirdir. Bu arada Ermənistan Müdafiə Nazirliyi işğal edilmiş Dağlıq Qarabağ ərazisində Azərbaycan ordusu tərəfindən hərbi obyektin məhv edilməsi faktını təsdiqləyib. Erməni tərəfinin məlumatına görə, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri idarə olunan raketlərlə hərbi obyektə zərbə endirib: "Raket zərbəsi nəticəsində hərbi texnika zədələnib".
Xatırladaq ki, elə ötən ayın sonlarında da Ermənistan cəbhə xəttində vəziyyəti gərginləşdirmək məqsədilə "OSA" zenit-raket kompleksindən istifadə etməklə təxribat xarakterli addımlar atmağa çalışmışdı. Həmin vaxt yenə də Ermənistanın hava hücumundan müdafiə bölmələri tərəfindən cəbhənin Xocavənd-Füzuli istiqamətində "OSA"-zenit raket kompleksindən buraxılan idarəolunan raket heç bir hədəfə dəymədən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətində olan ərazidə boş sahəyə düşmüşdü. Əraziyə baxış keçirilərək "9M33M2" tipli raketin başlıq hissəsi və digər qalıqları tapılaraq götürülmüşdü. İlkin araşdırma zamanı Ermənistan silahlı qüvvələrinin silahlanmasında olan raketlərin köhnə və istismara yararsız olduğu da üzə çıxmışdı. Ümumiyyətlə, qeyd edək ki, Ermənistan ordusunun sərəncamında olan "OSA" tipli texnika çoxdan köhnəlib və raketləri də artıq istismar müddətini başa vurub. Düzdür, Ermənistan tərəfi hələ bir neçə il əvvəl bu modifikasiyadan olan raketlərin modernləşdirilməsinə cəhd göstərmişdi. Lakin sonradan özlərinin də etiraf etdiklərinə görə, maliyyə problemləri ucbatından onlar bu planı həyata keçirə bilmədilər. Amma sərəncamlarında olan bu texnikadan cəbhədə vəziyyəti gərginləşdirmək üçün istifadə etməyə də davam edirlər. Buna rəğmən ordumuz, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, təxribat cəhdlərinin qarşısını hər dəfə effektiv surətdə alır və düşmənin itkisi də artır. Məsələnin bu tərəfinə diqqət çəkən Ermənistanın "İravnuk" qəzeti yazır ki, erməni ordusu cəbhədə həm canlı qüvvəsini, həm də hərbi texnkasını gedərək daha çox itirməyə başlayır: "Özü də bütün bunlar atəşkəs rejiminin davam etdiyi bir şəraitdə baş verir. Belə çıxır ki, hərbi əməliyyatlar ötən ilin aprelində olduğu kimi aktivləşsə, itkilərimiz daha çox olacaq. Bu durum, digər sahələrdə olduğu kimi, ordu quruculuğu sahəsində də tənəzzül yaşandığını göstərir və Azərbaycan tərəfi də bunu yaxşı bilir".
Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycan ordusunun ixtiyarında bu gün kifayət qədər müasir hərbi texnika, o cümlədən hava hücumuna qarşı müdafiə vasitələri mövcuddur. Hətta bu vasitələr Ermənistanın "İsgəndər" raketlərinə qarşı da effektiv müdafiə sistemi yaratmağa imkan verir. Məsələn, İsrail istehsalı olan "Barak-8" zenit-raket komplekslərini buna konkret nümunə kimi göstərmək olar. "Barak-8"in buraxılış qurğusu 8 raketlə və nəqliyyat-buraxılış konteyneri, radiolokasiya stansiyaları ilə təchiz olunub. Bu, dünyada ən mükəmməl hava və raket hücumundan müdafiə kompleksi hesab olunur. "Barak-8"-in əsas özəlliyi onun mürəkkəb döyüş şəraitində bir neçə hədəfi eyni anda vurmasındadır. Bu hədəflər səsdən iti və səs sürətinə yaxın uçan qanadlı raketlər, hədsiz aşağıdan uçan ballistik və kvaziballistik raketlər, operativ-taktiki raketlər, təyyarələr, vertolyotlar, idarəolunan bombalar və digərlərindən ibarət ola bilər. Raket buraxılandan sonra inersial naviqasiya sistemindən istifadə edir, hədəfə yaxınlaşanda isə raketi hədəfə yönləndirən aktiv radilokasiya sistemi işə düşür. "Barak-8" komplekslərinin "İsgəndər" raketlərini neytrallaşdırmaq imkanında olduğunu həmin komplekslərin göstəricilərini nəzərə alan hərbi analitiklər əminliklə qeyd edir. Digər tərəfdən, artıq təsdiq olunduğu kimi, Azərbaycan İsraildən bir neçə batareya "Dəmir Günbəz" raketdən müdafiə kompleksi almaq üzrədir. Eləcə də Azərbaycanın S-300 PMU "Favorit" zenit-raket komplekslərinə malik olmasını nəzərə alanda Ermənistanın "İsgəndər"lərinə qarşı çoxpilləli müdafiə sisteminin qurulduğunu demək olar. Ermənistanın bir neçə köhnə "Skad" raketi və "İsgəndər" raketlərinin köhnə modifikasiyası ilə lovğalanmaq tendensiyasını nəzərə alaraq Azərbaycan öz raket arsenalını yüksək dağıdıcı gücə malik, hədəfi dəqiq vuran ballistik raketlərlə genişləndirir. Bu xüsusda Türkiyə və Pakistanla əməkdaşlıq dərinləşdirilir. Azərbaycanın Hava Hücumundan Müdafiə qüvvələrinin komandanlığı da bildirir ki, silahlı qüvvələrimiz Ermənistanın raketlərini start vəziyyətində belə vurmaq imkanındadır.
O da məlumdur ki, Ermənistan mümkün müharibə zamanı Rusiyanın ona yardım göstərəcəyini ümid edir. Amma erməni mediasının yazdıqlarından belə məlum olur ki, İrəvanın Rusiya ümidləri əbəsdir. Qeyd olunur ki, Moskva Ermənistanda hərbi bazalarını son dövrlərdə gücləndirsə də, bunu başqa məqsədlərlə edir və həmin hərbi qüvvədən Qarabağda mümkün savaş zamanı istifadə olunmayacaq. Bunu hərbi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik Şair Ramaldanov da vurğulayır. Onun sözlərinə görə, Rusiyanın Ermənistandakı bazalarını genişləndirməsinin Azərbaycana heç bir təsiri yoxdur. Polkovnik bildirib ki, son zamanlar erməni tərəfinin birləşmiş rus-erməni qoşunlarının Qarabağda istifadəsinə dair yersiz bəyanatları boş hay-küydən başqa bir şey deyil: "Rusiya ilk növbədə Azərbaycanın strateji tərəfdaşıdır və əsas silahları da bu ölkədən alırıq. Bakı-Moskva əlaqələri geniş olduğundan, Rusiyanın sözügedən qərarının Qarabağla bağlı olmasına dair bir narahatlıq yoxdur. Ancaq Ermənistanda hərbi cəhətdən hansısa addımların atılması müəyyən şəkildə bu ölkənin silahlı qüvvələrinə təsir göstərir. Bu da bizi narahat etməyə bilməz. Rusiyanın indiki şəraitdə Ermənistandakı bazalarını genişləndirməsinin səbəbi sözügedən ərazi ilə bağlıdır. Bilirsiz ki, NATO-nun Gürcüstanla bağlı maraqları var, digər tərəfdən, NATO-nun üzvü olan Türkiyə Ermənistanla həmsərhəddir. Ona görə də bu məsələ təhlükəsizlik tədbirlərilə də bağlı ola bilər. Ancaq bu addımın Azərbaycana, yaxud da Qarabağ bölgəsinə qarşı olduğuna inanmıram. Rusiyanın xarici işlər naziri bir müddət öncə ölkəsinin terrora qarşı daha təsirli addımlar atacağını və hüdudlarından kənarda yerləşən hərbi bazarlarından istifadə ediləcəyini dilə gətirmişdi. Burada söhbət təkcə Gümrüdəki bazadan getmir, 102-ci briqada digər bazaların içərisində bir baza kimi dəyərləndirilir. Bu bəyanat hələlik təklif xarakteri daşıyır".
"İravnuk" qəzeti isə yazır ki, Qarabağda yeni mümkün müharibədə Ermənistanın hansısa dəstək almaması İrəvanı pis, daha doğrusu məğlub vəziyyətdə qoyacaq. Qeyd olunur ki, Azərbaycan həm hərbi cəhətdən Ermənistandan çox üstündür, həm də Türkiyə, Pakistan və bir sıra digər ölkələr Azərbaycana hərtərəfli kömək edir: "Ermənistan isə yanlış siyasəti üzündən demək olar bütün tərəfdaşlarını itirib". Bununla yanaşı, qəzet diqqəti ona da yönəldir ki, erməni siyasi elitasında formalaşmış ümumi rəyə görə, heç bir erməni siyasətçi Dağlıq Qarabağın qaytarılması ilə bağlı razılığa imza atmamalıdır: "Əgər torpaqlar qaytarılmalıdırsa, Azərbaycan tərəfi buna yalnız güc tətbiq etməklə nail ola bilər. Yəni müharibədə məğlub olub o torpaqları qaytarmaq erməni hakimiyyəti üçün daha məqbuldur, nəinki sülh yolu. Erməni siyasətçiləri üçün saziş bağlayıb razılığa gəlmək daha təhlükəlidir. Bu vəziyyət müharibəni və erməni tərəfinin indiki durumda məğlubiyyətini qaçılmaz edir".
Erməni mediasının yazdıqlarından o da məlum olur ki, indiki vəziyyətdə İrəvan təkcə Rusiya yox, İrandan olan dəstəyini də Azərbaycanın gedişləri nəticəsində itirir. Bildirilir ki, bu hal Azərbaycanın üstünlüyünü daha da artırır. Qeyd edilənlərə konkret nümunə kimi erməni əsilli iranlı musiqiçi Meysam Hodratın qanunsuz olaraq Dağlıq Qarabağ bölgəsinə səfər etməsi və buna görə adının Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən "arzuolunmaz şəxslər" siyahısına salınması göstərilir. Bu məsələ erməni mətbuatında hay-küyə səbəb olub. Hesab olunur ki, Ermənistan mətbuatı tərəfindən bu hay-küyün salınması və bunun "tanınmış İran musiqiçisi"nin adının "qara siyahı"ya salınması kimi qiymətləndirilməsi təsadüfi xarakter daşımır. Əvvəla qeyd edək ki, adıçəkilən musiqiçi qanunsuz səfərini mart ayında həyata keçirib. Ermənistan mətbuatının isə indi ayılması o qədər də təəccüblü deyil. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, son illər ərzində yüksələn xətlə inkişaf edən İran-Azərbaycan münasibətləri Ermənistanı narahat etməyə başlayıb.
Bakıda İslam Həmrəyliyi Oyunlarının keçirilməsi və İran idmançılarının bu yarışda iştirakı və razı qalmaları, Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin əsasını təşkil edən dəmir yolunun Ermənistandan deyil, Azərbaycandan keçərək İranı Rusiya ilə birləşdirməsi, qarşılıqlı investisiya yatırımlarının və ticarət dövriyyəsinin artması, İran və Azərbaycan prezidentlərinin dostluq əlaqələri və bir sıra başqa amillər Ermənistanın narahatlıqlarını daha da artırır. Özünün işğalçılıq siyasəti nəticəsində təcrid olunmuş vəziyyətə düşən Ermənistan bu vaxta qədər İrandan müəyyən dəstək alırdı. Amma erməni mediası yazır ki, İrəvan tədricən bu dəstəyi də itirir və bunun daha bir real təsdiqi kimi barəsində bəhs edilən musiqiçi göstərilir. İranın Azərbaycandakı səfirliyinin nümayəndəsi Məhəmməd Rza Nəcəfi bildirib ki, İran Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tanıyır və dəstəkləyir: "Biz belə bir musiqiçini tanımırıq və Dağlıq Qarabağa rəsmi qaydada hər hansı bir musiqiçinin getməsi mümkün deyil".
Erməni mediası yazır ki, bu, Dağlıq Qarabağ məsələsində İranın Azərbaycana verdiyi dəstəyin ifadəsi də sayıla bilər. Ermənistan isə bu dəstəyi gedərək itirir və bütün bunlar onun təklənməsinin göstəricisidir. Bu durumda cəbhədə hərbi əməliyyatların yenilənməsi fonunda tək qalan Ermənistanın Azərbaycan ordusu tərəfindən daha böyük zərbələrə məruz qalacağı da qaçılmaz sayılır.
Nahid SALAYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.