Ağaverdi Xəlilov: "Bu separatçılıqdır və ermənilərin xristianlığa xəyanətidir"
Ermənilərin uydurduğu "Müqəddəs Sarkis bayramı" (Gənclərin Allaha dua günü) 12 fevral tarixində qeyd edilir. Bu nə tarixdir, haradan başlayır deyərək araşdırma apardıq.
"Bakı-Xəbər" qəzetinin baş redaktoru Aydın Quliyev ermənilərin müqəddəslik donu geyindirdikləri hadisə ilə bağlı maraqlı mülahizələr söylədi: "Ermənilərin müqəddəs dedikləri "Sarkis bayramı"nın kökündə xəyanət və saxtakarlıq elementləri var. Mən bunu qərəzli demirəm, bunlar tarixdi. Ermənilər özlərinin siyasi və dövlətçilik tarixini mümkün olan və olmayan hər vasitə ilə qədimləşdirmək istəyir, nəticədə saxtakar məqamlara gəlib çıxarlar. Eynilə də öz din tarixlərini dərinləşdirməyə, fəlsəfələşdirməyə, dolğunlaşdırmağa çalışır, nəticədə yenə də saxtakarlığa gəlib çıxırlar. Bu "Sarkis bayramı" deyilən hadisənin də, erməni məntiqinin öz dili ilə yanaşanda, xəyanət və saxtakarlıq elementləri aydın görünür. Baxaq. Ermənilər özləri bu bayrama belə bir tarixi süjet düzüb-qoşublar: Guya Bizans imperatoru böyük Konstantin indiki Türkiyənin ərazisində, Kappatokiya ilə sərhəddəki ərazilərə erməni Sarkisi hərbi komandan təyin edir. Sonrakı imperator xain Yustin tərəfindən xristianlıq təqib olunmağa başlayanda Sarkis öz əsgərləri ilə qaçaraq "Ermənistan" hökmdarı Tiqrana sığınır. Bizansın Sasanilərlə müharibəyə hazırlaşdığını eşidən Tiqran Sarkisə məsləhət görür ki, əsgərləri ilə birgə Sasani çarı Şapurun tərəfinə keçsin və Bizansla vuruşsun. Şapur Sarkisin qarşısında şərt qoyur ki, oda sitayiş etsin və qurbanlar versin. Guya atəşpərəst məbədinə gətirilmiş Sarkis bunları etməkdən imtina edir və deyir ki, bizim dinimizin Allahı bu məbədi dağıdar. Guya elə bu andaca məbəd uçur və Sarkis özünün 14 əsgəri ilə uçqunlar altında qalıb məhv olur".
Bu, ermənilərin özlərinin düzüb-qoşduğu tarixi süjetdir və hamını da buna inandırmağa çalışırlar. İndi gəlin bu "tarixçədəki" həqiqi tarixi faktlarla uyuşmayan məqamlara baxaq və tutuşduraq. Ermənilərin Böyük Konstantin dedikləri imperator həqiqətən olub. İndi İstanbul adlanan o zamanki Konstantinopol şəhərini o salıb və öz adına belə adlandırıb. Konstantin Romanı dörd yerə parçalamış dörd qardaşdan biridir və əslində Bizansın Romadan ayrılması prosesinin əsasını da o qoyub. Konstantin 4-cü əsrin birinci yarısında imperatorluq edib. Xristianlığın Roma imperiyasında dövlət dini kimi qəbul olunmasının başlanğıcı sayılan "məşhur yuxu" əhvalatının da müəllifi odur. Elə məhz həmin yuxudan sonra 323-cü ildə xristianlığı Romada dövlət dini kimi qəbul etdi. Bax bu, dünyada xristianlığın dövlət dini kimi yüksəlişində böyük hadisə idi. Yeri gəlmişkən deyim ki, xristianlığı Bizansdan hələ azı üç yüz il əvvəl bizim Albaniyada qəbul etmişdilər və I əsrdə hətta Albaniyada xristian məbədi tikilmişdi. Roma sərkərdəsi Pompeyin indiki Gürcüstan əraziləri ilə Albaniyaya istilaçı yürüşlərinin kökündə də əsasən bu amil dayanır. Çünki o vaxt Pompey və onun dövləti xristianlığı amansızcasına təqib edirdi, öldürürdülər, yandırırdılar. Bu başqa məsələdir və sizi maraqlandıran əsas mövzuya qayıdaq. Böyük Konstantindən sonrakı imperatorlar da xristianlağa inamı davam etdirdilər. Bu tarixi faktdır. Bəs belə olan halda ermənilərin dediyi kimi xristianlıq IV əsrdə Bizansda necə təqib oluna bilərdi, bir halda ki, xristianlıq o dövlətin dövlət dini idi? Deməli, Sarkis Bizansdan "Ermənistana" (?) qalıbsa da belə, bunu xristian təqibi ilə bağlamaq saxtakarlıq əlamətidir. Ermənilər Bizans xristian kilsəsi tərəfindən heç vaxt təqib olunmayıblar, sadəcə oların təriqəti əsas xristian cərəyanından bir qədər fərqli olduğu üçün özləri Bizans xristian kilsəsindən sadəcə küsüb gediblər. Onlar din məsələsində özlərinin guya fərqli xalq olduqlarını göstərmək üçün min cür fır-fırıldaqla özlərinə qondarma bir xristian təriqəti yaratmağa çalışıblar. Reallıqda isə ermənilərin o zamanki xristian baxışları Bizans xristianlığından prinsipial olaraq fərqli deyildi. Sadəcə, fərqlilik görüntüsünü üfürüb-şişirmək onlara lazım idi. Bu fərqliliyi üfürə-üfürə bir neçə əsr sonra elə bir görüntü halına saldılar ki, guya Bizans xristianlarından fərqli olaraq, ermənilər İsanın ancaq ilahi mahiyyətini qəbul edir, onun bəşər mahiyyətini qəbul etmirlər, onların nəzərində İsa yalnız Allahdır və onun bəşər olaraq yerüstü həyatı olmayıb.
Yenə qayıdaq Sarkis əhvalatına. Sarkisin guya Bizansda "xristianlığın təqibi" fonunda "Ermənistana" gəlməsi. O zaman "Ermənistan" deyilən bir ölkə dünyada nə gəzirdi? Bizansın indiki Türkiyə ərazisindəki Kappadokiya ilə sərhədlərində "Ermənistan" adlandırılan ölkəni kim uydurub? Bu, saxtakar Sovet tarixşünaslıq elminin 70 ildən çox beyinlərə yeritdiyi təhrif olunmuş bir addır. Çox təəssüf ki, hələ indinin özündə bizim Azərbaycan tarixşünaslığında bəzi "alim" deyilən kəslər hələ də bu düşüncə və ermənipərəst Sovet tarixşünaslığının təsiri altındadır, bu təsirin altında da hələ də deyirlər ki, guya erkən orta əsrlərdə Bizansın Kiçik Asiyadakı hüdudlarında, yəni hardasa indiki Türkiyə-Suriya-İraq kəsişməsi hüdudlarında "Ermənistan" adlı coğrafi-siyasi ərazi olub. Bu, düşmən elmi ideologiyasıdır, təəssüf ki, bizim hətta tarixçi-akademiklərimiz səviyyəsində bu elmi təxribata uyanlar var. Mən ad çəkmək istəmirəm. Həmin deyilən ərazidə erkən orta əsrlərdə sadəcə Ərməniyyə vilayəti olub. Əhalisi də əksərən ermənilərdən fərqli xalqlar olub. Bildiyim qədər, əsasən assurlar və onların qarışıq törəmələri olublar. Ərməniyyəni ermənilər sovet tarixşünaslığında böyük saxtakarlıqla rus dilində "Armeniya" şəklinə saldırdılar, buradan bizim "öz burnuna baxan" bəzi tarixçilərimiz Azərbaycan dilində "Ermənistan" sözünü ortaya çıxardılar. Erkən orta əsrlərdə Sasanilər dövləti ilə Bizansın aralıq çoğrafiyasında yerləşmiş Ərməniyyə vilayətinin Ermənistan kimi təqdim olunması çox-çox böyük erməni saxtakarlığıdır, bizim bəzi alimlərimizin isə nadanlığıdır. Müasir Ermənistan dövləti XX əsrdə yaradılana qədər tarixdə ermənilərin 10-100 minlərlə sayda kompakt yaşadıqları birgə ərazi belə olmayıb. Bu ərazini XIX əsrdən başlayaraq kimlər neçə yaratdılar, bunu hər kəs bilir.
Qayıdaq yenə Sarkis nağılına. Bu erməni nağılındakı saxtakarlıq elementini izah etdim. İndi də ondakı xəyanət elementini izah edim. Bir vaxtlar ermənilərin özü də demişkən, Bizans imperatoru böyük Konstantin erməni Sarkisi əyalət komandiri təyin etmişdi. O isə Tiqranın yanına gələrək, onun tapşırığı ilə Bizansa qarşı döyüşmək üçün indiki İran ərazisində o zaman mövcud olmuş Sasani hökmdarı Şapurun tərəfinə keçir, 14 əsgəri ilə birgə... Klassik erməni xəyanətinin təzahürü deyilmi? Bizans imperatoru sənə vəzifə, pul, şöhrət versin, sənsə onun düşməni olan Sasnilərin tərəfinə keç...
Bizans və Sasani imperiyalarının arasında dövlətlər olaraq düşmənçiliyin və müharibələrin öz səbəbi var idi. Burda torpaq davası və din davası gedirdi. Bizans xirstian, sasanilər atəşpərəst idi. Üstəlik, sasani atəşpərəstlərinin müqəddəsdən müqəddəs saydıqları "Avesta" kitabını bizanslıların ulu babalarından sayılan Makedoniyalı İsgəndər barbarcasına yandırmışdı. Belə dərin kökləri olan Bizans-Sasani düşmənçiliyində ermənilər də öz mənafelərini güdməyə çalışırdılar. Ümumiyyətlə, tarix böyu ermənilər həmişə hardasa toqquşan dövlətlərin arasına girərkən öz mənafeləri üçün başqalarının toqquşmasından istifadə etməyə çalışıblar, başqalarını toqquşdurmağa çalışıblar. Bəzən buna müvəffəq olsalar da, sonda toqquşan böyük dövlətlərin tapdağı altında qalaraq fəlakət yaşayıblar. Elə XIX əsrin axırlarında onları rahat və təqibsiz yaşadıqları Osmanlı dövlətində odlara yaxan Rusiyanın, İngiltərə və ABŞ-ın, daha sonralar isə fransızların gizli düşmənçilik oyunlarına uymaq olmadımı? Ermənilərin 1893-cü ildə Bitlisin Sasun bölgəsində Osmanlıya qarşı ilk xəyanətkar üsyanlarının arxasında rus, ingilis, amerikan missionerlərinin durduğunu kim bilmir ki...
Bu müqəddəslik donu geyindirilmiş Sarkis bayramının da "xəmiri" klassik erməni saxtakarlığı və erməni satqıçılığı ilə yoğrulub".
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Folklor İnstitutunun şöbə müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Ağaverdi Xəlilov da mövzu ilə bağlı bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, "Müqəddəs Sarkis bayramı" adlı mərasimin heç bir tarixi əsası yoxdur. A.Xəlilov qeyd etdi ki, ermənilər bu mərasimin elementlərini başqa xristian xalqlardan oğurlayıb. "Ermənilər bu mərasimi 2007-ci ildə rəsmiləşdirib. Yəni 2007-ci ildən onlar, guya ki, bu bayramı keçirməyə başlayıb. Bir sıra göstəricilərə görə bu mərasimin saxta olduğu aydın şəkildə görünür. Burada iki diqqət yetirməli məsələ var. Bunlardan biri bu mərasimin ənənədə olmamasıdır. İkincisi isə bunun tamamilə saxtalaşdırma məsələsi olmasıdır. Bu mərasim üçün əsasən italyan bayramının elementlərini götürüblər. Valentin bayramının üzərində "Müqəddəs Sarkis bayramı" quraşdırıblar. "Sarkis bayramı"nın altında duran Valentin bayramı, ətrafında yaradılan isə erməni uydurmasıdır. Deyim ki, Sarkis haqqında olan əfsanə də uydurma və düzəltmədir. Belə bir hadisə olmayıb, bu, erməni dəst-xətti ilə düzəldilmiş əfsanələrdir. Bu mərasimlə bağlı bizi narahat edən bir məsələ var. Bu da aşıq Qəriblə bağlıdır. "Aşıq Qərib" Şahsənəmi istəyir, atası deyir ki, filan qədər başlıq pulu gətir, qızımı sənə verim. O, başlıq pulu toplamaq üçün qürbət elə gedir. Gedərkən Şahsənəmə deyir ki, məni 7 il gözlə, gəlməsəm, atan istədiyi adama ərə get. Gedir qürbətdə pul qazanır, bir də yadına düşür ki, artıq 7 il tamamdır. Onun sevgilisi olan şəhərə qayıtması üçün xeyli vaxt lazımdır. Bizim əfsanəyə görə, aşıq Qəribi qürbətdən vətənə Xızır Peyğəmbər gətirir. Amma bunlar uydurublar ki, guya Qərib yolda müqəddəs Sarkisə rast gəlib, o da Qəribi sevgilisinin qapısına gətirib qoyub. Bu tamamilə saxtakarlıqdır" - deyə bildirən A.Xəlilov qeyd etdi ki, ermənilər Valentin gününü mənimsəməyə cəhd edib.
Alim bildirdi ki, Valentin hökmdarın qəddar siyasətinə qarşı çıxıb və azad məhəbbəti müdafiə etdiyinə görə cəzalandırılıb. A.Xəlilov dedi ki, Valentin bayramının yaranması tarixi hadisədir, amma "Müqəddəs Sarkis bayramı" uydurmadır: "Baxın, Sarkisin içində bir az Valentindən oğurluq var, bir az avropalıların may ayında keçirdiyi Georgi bayramından oğurluq var. "Müqəddəs Sarkis Bayramı"nın keçirilməsi xristian dünyasına, xristian aləminə xəyanətdir. Bu, xristian aləminə qarşı bölücülük kimi qiymətləndirilməlidir. Bu, separatçılıqdır və ermənilərin xristianlığa xəyanətidir. Avropa və xristian dəyərləri üzərində saxtalaşdırma aparıblar".
A.Xəlilov onu da bildirdi ki, Azərbaycan tərəfi "Aşıq Qərib" dastanına qarşı edilən saxtakarlığa, avropalılar isə ermənilərin xristian dininə vurduğu zərbəyə görə onlara qarşı sərt davranmalı, erməni saxtakarlığını bütün dünyada ifşa etməlidir.
İradə SARIYEVA