Vəfa Əlizadə: "ABŞ-da seçilən prezidentlərə onların verdiyi dəstəyin rolu önəmli olurdu"
ABŞ-a yeni prezident seçilən Donald Tramp ilk 100 günü ərzində görəcəyi işlərə aydınlıq gətirib. O, 3 kateqoriyanı nəzərdə tutan korrupsiya ilə mübarizə, işçilərin müdafiəsi və təhlükəsizlik və qanunun konstitusion qaydalarına dair planını açıqlayıb:
Konqresmenlərin iki dəfədən artıq seçilməsini qadağan etmək üçün ölkə Konstitusiyasına müvafiq dəyişiklik layihəsi ilə çıxış etmək;
Dövlət büdcəsindən maliyyələşən orqanlara (müdafiə, ictimai təhlükəsizlik və səhiyyə sahələri istisna olmaqla) yeni işçilərin qəbulunu dayandırmaq;
Hər yeni federal qayda əvəzində iki köhnə qaydanın ləğvini tələb etmək;
Ağ Evin və Konqresin istefaya çıxan əməkdaşlarının beş il ərzində lobbiçilik fəaliyyəti ilə məşğul olmasına qadağa qoymaq;
Ağ Evin əməkdaşlarının başqa dövlətlərin maraqları üçün lobbiçilik fəaliyyəti ilə məşğul olmasına ömürlük qadağa qoymaq;
Amerikanın seçki kampaniyalarına lobbi qruplarından hər hansı maliyyə vəsaiti qəbulunu tam yasaqlamaq;
NAFTA müqaviləsinə (Kanada, ABŞ və Meksika arasında azad ticarət sazişi) yenidən baxmaq, yaxud müqavilədən ümumiyyətlə çıxmaq planını elan etmək;
Amerikanın Sakit Okean Tərəfdaşlığından (Asiya-Sakit okean regionunun 12 ölkəsi arasında azad ticarət haqqında Obama-nın imzaladığı TPP sazişi) çıxdığını elan etmək;
Maliyyə Nazirliyinə Çini "valyuta manipulyatoru" elan etməyi tapşırmaq;
Ticarət Nazirliyinə ölkənin beynəlxalq ticarətində amerikalı işçilərin maraqlarına xələl gətirən bütün halları üzə çıxarıb onları dərhal aradan qaldırmaq üçün tapşırıq vermək və s.
ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidentinin həyata keçirmək istədiyi və rəsmən açıqladığı planlar sırasına salınan iki bənd diqqəti xüsusilə cəlb edir. Söhbət Ağ Evin əməkdaşlarının başqa dövlətlərin maraqları üçün lobbiçilik fəaliyyəti ilə məşğul olmasına ömürlük qadağa qoymaqdan və Amerikanın seçki kampaniyalarına lobbi qruplarından hər hansı maliyyə vəsaiti qəbulunu tam yasaqlamaqdan gedir.
Hesab edirik ki, bu qadağaların tətbiqinin bizə faydası olar. Çünki biz uzun illərdir ABŞ-da formalaşan güclü erməni lobbisinin təzyiqlərindən əziyyət çəkirik. Tramp elan etdiyi bu müddəaları həyata keçirsə, erməni lobbisinin durumu necə olacaq?
Politoloq Vəfa Əlizadə qəzetimizə bildirdi ki, Trampın lobbiçiliklə bağlı sərt mövqe ortaya qoymasının və açıqlanan müddəalardakı bəzi məqamların bizə faydası ola bilər: "Bilirsiniz ki, ABŞ-da lobbiçilik fəaliyyəti geniş yayılıb. Bu işlə əsasən keçmiş məmurlar, senatorlar və konqresmenlər məşğul olur.
Donald Tramp administrasiyasının yüksək vəzifəli şəxslərinə məmur olduqdan sonrakı 5 il ərzində də maliyyə qazancı əldə etmək məqsədilə lobbiçilik fəaliyyəti ilə məşğul olmağı qadağan etməyi planlaşdırdığını xəbər verib. Bundan başqa, hökumətdən ayrılan rəsmilər özlərini zənginləşdirmək üçün belə xidmətlər təklif edə bilməyəcək. Bu addım, heç şübhəsiz, ABŞ-da dövlət inzibatçılığı təcrübəsində yenilikdir və müəyyən dərəcədə Trampın komandasını sırf özünə sadiq olan adamlardan qurmaq istədiyini göstərir. Lobbiçilərin hakimiyyətdəki dəyərini gözəl bilən Trampın özü də müxtəlif administrasiyalarda lobbiçilərin köməyinə müraciət edib və bu təcrübənin zəif nöqtələrini yaxşı bilir.
O indi əsasən administrasiyası üçün müdafiə mexanizmi yaradır. Çünki təcrübəyə əsaslansaq, respublikaçıların administrasiyaları daha çox korrupsiya qalmaqalı ilə üzləşib.
Bu, daimi fəaliyyəti ABŞ prezidentinin növbəti aprel ayında "soyqırım" sözünü işlədib-işlətməyəcəyinə istiqamətlənən erməni lobbisinə də aiddir. Tramp çətin ki, bu dəfə erməni lobbisinin ümidlərini doğrultsun. Lobbilərin seçki proseslərinə müdaxiləsinin qarşısını almaq da erməni lobbisinin əl-qolunu bağlayacaq. Çünki ABŞ-da seçilən prezidentlərə onların verdiyi dəstəyin rolu önəmli olurdu. Ermənilər bunu elə-belə etmirdi. Prezidentlərin qarşısına şərlər qoyurdular. Azərbaycana qarşı tətbiq edilən "907-ci Düzəliş" də məhz deyilən lobbi qurumlarının fəaliyyəti nəticəsində oldu. Azərbaycan belə təzyiqlərdən çox əziyyət çəkib. Bilirsiniz ki, erməni lobbisi bu seçkilərdə açıq şəkildə Tramp əleyhinə işlədi. Nəticə isə onların istədiyi kimi olmadı".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ