Əli Orucov: "İsrailin irəli sürdüyü arqumentlər o qədər də əsaslı görünmür"
İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu Ukraynaya “Dəmir Qübbə” hava hücumundan müdafiə sistemlərinin yerləşdirilməsinə veto qoyub.
“The Washington Post” qəzetinin məlumatına görə, təklif ilk dəfə 2023-cü ildə Respublikaçı senator Lindsi Qrehem tərəfindən qaldırılıb, lakin birgə istehsal müqaviləsinin İsrailə sistemin istifadəsində son söz haqqı verməsi hüququndan yararlanan Netanyahu onun Ukraynaya verilməsini təsdiqləməyib.
İsrailin Vaşinqtondakı səfirliyi isə qərarın “Dəmir Qübbə” texnologiyasının İranın əlinə keçə biləcəyi ilə bağlı təhlükəsizlik narahatlıqlarından qaynaqlandığını bildirib.
Bəllidir ki, hazırda Rusiyanın da həmin sistemlər və ya onlara dair texnoloji biliklər barədə müəyyən məlumatları var və nəzəri baxımdan bu məlumatlar İrana ötürülə bilər. Həmçinin İranın da gələcəkdə bu sistemlərin analoqunu hazırlamaq potensialı mövcuddur. Bu baxımdan, Netanyahu hökumətinin irəli sürdüyü əsaslandırma bir sıra ekspertlər tərəfindən kifayət qədər zəif hesab edilir.
Bu qərarın Ukraynanın BMT-də dəfələrlə Fələstin dövlətinin yaradılmasını dəstəkləməsi ilə əlaqəsi ola bilərmi? Bu, Netanyahunun Ukraynaya münasibətində siyasi amil kimi rol oynaya bilərmi?
Məlumdur ki, Netanyahu hökuməti Ukraynadakı 1932–1933-cü illər “Qolodomor”unun soyqırımı kimi tanınmasına da dəstək verməyib. Bu qərarın İsrailin Fələstin məsələsinə dair mövqeyi və Ukraynanın BMT-dəki səsvermələri ilə əlaqəsi varmı? Netanyahu bununla Ukraynadan qısasmı alırmış?
Politoloq Əli Orucov məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsində əsas məsələlərdən biri Ukraynanın hava məkanının etibarlı və effektiv şəkildə qorunması, Rusiyanın hava üstünlüyünün isə minimuma endirilməsidir. Onun sözlərinə görə, hava məkanındakı boşluqlar və Rusiyanın nisbətən sərbəst fəaliyyəti Kiyevin müdafiəsində ciddi problemlər yaradır. Buna görə də Ukraynanın müttəfiqləri son dövrlərdə bu problemin həlli üçün müxtəlif variantlar axtarırlar.
Politoloqun sözlərinə görə, müzakirə olunan variantlardan biri ABŞ istehsalı olan "Patriot" hava hücumundan müdafiə sistemlərinin, digəri isə İsrailin "Dəmir Qübbə" sisteminin Ukraynaya verilməsidir. Lakin Təl-Əviv müxtəlif səbəblər göstərərək bu sistemlərin Kiyevə tədarükündən yayınır.
"İsrail gah bunu Yaxın Şərqdəki mürəkkəb vəziyyət və İranla qarşıdurma ilə əlaqələndirir, gah da sistemlərin Rusiyanın əlinə keçə biləcəyini əsas gətirir. Məncə, bu arqumentlər o qədər də əsaslı görünmür. Çünki belə sistemlər ciddi mühafizə olunur və onların təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə təmin edilir", – deyə Əli Orucov bildirib.
Politoloq qeyd edib ki, Ukraynanın Fələstin məsələsində tutduğu mövqe İsraili qane etmir və Təl-Əviv bunu dəfələrlə açıq şəkildə nümayiş etdirib. Bununla belə, İran–İsrail qarşıdurması zamanı Ukrayna İsrailə antidron sistemləri ilə bağlı təcrübəsini bölüşməyi təklif etmişdi. Həmçinin Xəzər dənizində İrana məxsus gəminin vurulması fonunda da Kiyev-Təl-Əviv münasibətlərində nəzərəçarpacaq yaxınlaşma baş vermədi.
Əli Orucov hesab edir ki, burada Fələstin məsələsinin də xüsusi təsiri var. Onun fikrincə, Qərb ölkələrinin bu məsələdə İsrailə artan təzyiqi də Təl-Əvivin qərarlarına müəyyən təsir göstərir.
"Bununla belə, düşünmürəm ki, İsrail uzun müddət ABŞ-ın israrına qarşı çıxaraq mövqeyini dəyişmədən saxlaya bilsin", – deyə politoloq vurğulayıb.
Dəniz NƏSİRLİ
