Qulamhüseyn Əlibəyli: “Bu üstünlük Rusiyanın hərbi potensialını qısa müddətdə çökdürəcək amil kimi qiymətləndirilə bilməz”
Fransa və ABŞ kəşfiyyatının məlumatları Ukraynaya Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin yerləşdiyi mövqeləri müəyyənləşdirməyə və pilotsuz uçuş aparatları üçün marşrutlar aşkar etməyə kömək edib. Bu barədə ukraynalı rəsmilər Financial Times nəşrinə bildiriblər.
Ukrayna rəsmilərinin sözlərinə görə, ABŞ və Fransanın təqdim etdiyi kəşfiyyat məlumatları Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin yerləşdiyi əraziləri müəyyənləşdirməyə imkan verib. Bu məlumatlar həmçinin pilotsuz uçuş aparatlarının həmin sistemlərdən yan keçərək Rusiyanın dərinliklərindəki hədəfləri vurması üçün uyğun marşrutların aşkarlanmasına kömək edib. Ukraynalı rəsmilər bildiriblər ki, ABŞ və Fransa kəşfiyyatı hədəflərin daha dəqiq seçilməsinə də yardım göstərib və Ukrayna bölmələrinə “zərbələrin konkret olaraq hara endirilməli olduğunu anlamağa” imkan verib.
Əgər bu kəşfiyyat dəstəyinin davam etməsi fonunda Ukraynanın zərbələri davam edərsə, Rusiya buna duruş gətirə bilərmi?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyli hesab edir ki, Financial Times nəşrinin Ukrayna rəsmilərinə istinadən yaydığı məlumatlar doğrudursa, deməli, Ukraynanın son aylarda Rusiyanın dərinliklərində yerləşən hərbi aerodromlara, neft emalı müəssisələrinə və müdafiə sənayesi obyektlərinə endirdiyi zərbələrin arxasında təkcə yerli texnologiya deyil, həm də Qərbin yüksək səviyyəli kəşfiyyat dəstəyi dayanır: “Mahiyyət etibarilə, bu, müharibənin xarakterinin dəyişməsi kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki müasir döyüşlərdə kəşfiyyat, rabitə və yüksək dəqiqlikli zərbə vasitələri bir-birindən ayrılmaz elementlərdir. Bu üç komponentdən biri çatışmadıqda, ən müasir silah belə öz effektivliyini itirə bilir. Rusiyanın Ukraynaya qarşı başladığı genişmiqyaslı müharibənin ilk aylarında Moskvanın əsas üstünlüklərindən biri məhz çoxqatlı hava hücumundan müdafiə sistemi idi. Lakin müharibə uzandıqca Ukrayna da öz taktikasını dəyişdi. Əvvəlcə əsas diqqət cəbhə xəttinə yönəlirdisə, sonrakı mərhələdə uzaqmənzilli pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə Rusiyanın dərinliklərində yerləşən aerodromlara, neft emalı zavodlarına, hərbi sənaye müəssisələrinə və logistika mərkəzlərinə zərbələr endirilməyə başlandı. Zərbələrin kifayət qədər dəqiqliklə endirilməsi hücuma məruz qalan obyektlərin koordinatlarının, hava hücumundan müdafiə sisteminin dislokasiya yeri, hansı istiqaməti nəzarətdə saxladığı və bu sistemdə mövcud olan boşluqlar haqqında məlimatların Ukrayna ordusunu əvvəlcədən məlum olması qənaətini gücləndirən amildir. Bu isə öz növbəsində, müasir müharibələrdə informasiya resurslarının döyüş meydanında qüvvələrin effektivliyini artıran əsas amillərdən birinə çevrildiyinin göstəricisi hesab oluna bilər”.
Q. Əlibəyli onu da qeyd etdi ki, ABŞ və Fransanın təqdim etdiyi kəşfiyyat məlumatlarının əsas dəyəri də məhz burada ortaya çıxır: “Ukrayna daha çox pilotsuz aparat istehsal etdiyi üçün deyil, kəşfiyyat məlumatları əsasında onları daha dəqiqliklə və bacarıqla yönləndirdiyi üçün daha səmərəli nəticə əldir. Bu vəziyyət Rusiya üçün ciddi hərbi problemlər yaradır. Müharibənin ilk dövrlərində Ukrayna ərazisində gedirdi və əsas diqqət cəbhə xəttinə yönəlirdi. Hazırda isə müharibə Rusiyanın cəbhə xəttindən uzaq olan ərazilərində də gedir və Rusiya ölkənin cəbhə xəttindən uzaq olan dərinliklərində yerləşən obyektlərin müdafiəsinə də böyük diqqət və resurs ayırmağa məcburdur. Lakin Qərb ölkələrinin kəşfiyyat dəstəyinin davamlı olmasını müharibənin taleyini birmənalı həll edə biləcək "sehrli açar" kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Təbii ki, Rusiya da bütövlükdə müdafiə sistemlərində, o cümlədən hava hücumundan müdafiə sistemlərində olan boşluqları aradan qaldırmağa çalışır. Bu sistemlərin dislokasiyasını tez-tez dəyişir, radioelektron mübarizə vasitələri təkmilləşdirilir. Mobil qruplar yaradaraq Ukrayna PUA-larının mümkün uçuş marşrutlarına uyğun yerləşdirilir. Qeyd etmək lazımdır ki, Rusiyanın böyük coğrafi, iqtisadi və sənaye potensialı var və bu Rusiyanın əsas üstünlüyü hesab olunur. Ayrı-ayrı hərbi obyektlərə, yanacaq və energetika qovşaqlarına, aerodromlara zərbələr ciddi taktiki nəticələr yaratsa da, avtomatik olaraq Rusiyanın bütün hərbi sənayesinin iflic olması demək deyil. Hərbi sənaye obyektləri kifayət qədər çoxsaylıdır. Onlar başqa bölgələrə köçürülə, zədələnmiş obyektlər bərpa edilə və yeni müdafiə tədbirləri görülə bilir. Bundan başqa, Rusiya Ukrayna PUA-larının hücumuna həssas ola bilən hərbi və sənaye obyektlərinin müdafiəsini gücləndirir. Bu isə cəbhə xəttində istifadə oluna biləcək resursların başqa istiqamətə yönəldilməsi deməkdir. Yəni Ukrayna PUA-larının hücumları hər dəfə böyük dağıntı yaratmasa belə, Rusiyanı daha çox vəsait, daha çox canlı qüvvə və daha çox texnika sərf etməyə məcbur edir. Beləliklə, Qərbin Ukraynaya təqdim etdiyi kəşfiyyat dəstəyi Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün ciddi problemlər yaradır. Ukraynanın uzaqmənzilli zərbələrinin səmərəliliyini dəfələrlə artırır və bununla da Kiyevə taktiki üstünlüklər yaradır. Lakin bu üstünlük Rusiyanın hərbi potensialını qısa müddətdə çökdürəcək amil kimi qiymətləndirilə bilməz. Çox güman ki, bu taktiki üstünlüklər Rusiyanın hərbi potensialını tədricən zəiflətmək, onun əsas diqqətini cəbhə xəttindən yayındırmaq, resursları daha çox PUA-ların hücumuna həssas obyektlərin müdafiəsinə yönəltmək məqsədi daşıyır”.
Vidadi ORDAHALLI
