Afsəddin Nəbiyev: “Bu alternativlərin, marşrutların açarı Bakı və Ankara ilə münasibətlərin normallaşmasından keçir”
“Rusiyanın Ermənistan mallarının idxalına qadağaları Ermənistan istehsalçıları üçün yeni imkanlar açır”. Bu fikri baş nazir Nikol Paşinyan iyulun 30-da hökumətin iclasında səsləndirib.
“Çoxları Avrasiya İqtisadi İttifaqı və Rusiya bazarındakı vəziyyəti böhran hesab edir, mən isə bunu fürsət sayıram. Bu, böhran deyil, fürsətdir, özümüz üçün açdığımız pəncərədir. Biz qapının mil-oxlarını yağladıq və qapını sakitcə açdıq, indi isə pəncərəni və ventilyasiyanı rəvan şəkildə nizamlamalıyıq”, - Paşinyan söyləyib.
Baş nazirin sözlərinə görə, alternativsiz dövr bitib, hər yerdə və daim alternativ olmalıdır: “Nə qədər çox olsa, bir o qədər yaxşıdır. Xalqımız bilməlidir ki, onun seçim etmək imkanı var”.
Yaxşı bəs Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlər yoluna düşmədən, sərhədlər açılmadan Ermənistanın yeni alternativlərə çıxış imkanları nə dərəcədə effektiv olacaq? Sözügedən iki ölkəsiz bu, mümkündürmü?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, Paşinyanın Rusiyanın Ermənistan mallarına tətbiq etdiyi məhdudiyyətləri "böhran deyil, yeni imkan" kimi təqdim etməsi ilk baxışdan optimist yanaşma təsiri bağışlayır: “Lakin geosiyasi və iqtisadi reallıqlar göstərir ki, Ermənistanın Rusiyadan asılılığını azaltmaq və yeni bazarlara çıxmaq planı yalnız siyasi bəyanatlarla həyata keçirilə bilməz. Bu gün Ermənistanın xarici ticarət və logistika imkanları ciddi coğrafi məhdudiyyətlərlə üz-üzədir. Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədlərin bağlı qalması ölkəni əsas regional nəqliyyat və enerji marşrutlarından kənarda saxlayır. Halbuki Cənubi Qafqazda formalaşan yeni iqtisadi və nəqliyyat arxitekturasının mərkəzində məhz Azərbaycan və Türkiyə dayanır. Ermənistan alternativ bazarlara çıxmaq istəyirsə, ilk növbədə ən qısa, təhlükəsiz və iqtisadi cəhətdən səmərəli marşrutlara ehtiyac duyur. Bu alternativlərin, marşrutların açarı isə Bakı və Ankara ilə münasibətlərin normallaşmasından keçir. Əks halda Ermənistan yenə də Gürcüstan və İran üzərindən məhdud və daha baha logistika imkanları ilə kifayətlənməli olacaq ki, bu da rəqabət qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Rusiyadan iqtisadi asılılığın mərhələli şəkildə azaldılması Ermənistan üçün strateji məqsəd ola bilər. Lakin bu prosesin uğuru yalnız Qərblə siyasi yaxınlaşmadan deyil, həm də region ölkələri ilə münasibətlərin normallaşdırılmasından asılıdır. Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədlər açılmadan Ermənistanın regional iqtisadi inteqrasiyası natamam qalacaq. Məhz buna görə də Ermənistan qarşısında seçim dayanır. Ya köhnə geosiyasi stereotipləri davam etdirərək yeni imkanları məhdudlaşdırmaq, ya da Azərbaycanla sülh müqaviləsini imzalamaq, Türkiyə ilə münasibətləri tam normallaşdırmaq və Cənubi Qafqazın yeni iqtisadi reallıqlarının iştirakçısına çevrilmək. Beləliklə, Paşinyanın bəhs etdiyi "imkan pəncərəsi"nin tam açılması üçün yalnız Rusiyadan məsafə saxlamaq kifayət etmir. Həmin pəncərənin gerçək iqtisadi nəticələr verməsi Bakı və Ankara ilə etimada əsaslanan münasibətlərin qurulmasından, sərhədlərin açılmasından və regionda davamlı sülhün təmin edilməsindən keçir. Əks təqdirdə Ermənistanın alternativ axtarışları daha çox siyasi mesaj olaraq qalacaq, iqtisadi nəticələri isə məhdud olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
