Züriyə Ruslanqızı: “Azərbaycan böyük ehtimalla Vaşinqtonla diplomatik kanallar vasitəsilə...”
ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, hazırda Konqres tərəfindən nəzərdən keçirilən Rusiyaya qarşı sanksiyalar haqqında qanun layihəsinə İranın ticarət tərəfdaşlarına tarif tətbiq etmək variantı daxil edilməlidir.
“İrana qarşı tədbirlər əlavə etmələrini istərdim: sanksiyalar yox, tariflər. Düşünürəm ki, bu vacibdir", - deyə o, Ağ Evdə jurnalistlərə bildirib.
İyulun əvvəlində ABŞ senatorları 1996-cı ildə İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyalar rejimini genişləndirən sənədə tədbirlər əlavə etmişdilər. Lakin bu tədbirlərə tariflər daxil deyil.
Digər məsələlərlə yanaşı, prezidentə Rusiya enerji ehtiyatlarının böyük həcmdə aldığı ölkələrə tarif tətbiq etməyə imkan verən qanun layihəsi hazırda Senatda nəzərdən keçirilir. Amerika mediasının məlumatına görə, senatorlar qanun layihəsinin təsdiqini 10 avqustda başlayacaq yay tətilindən əvvəl başa çatdırmağı planlaşdırıblar.
Daha sonra qanun layihəsi hazırda tətildə olan və sentyabr ayında işini bərpa edəcək Nümayəndələr Palatasına göndəriləcək.
"The Hill" qəzeti qeyd edir ki, Trampın təklifi sanksiyalar layihəsinin təsdiq prosesini çətinləşdirəcək. Əvvəlcə Konqres üzvlərinin Senat tərəfindən artıq təsdiqlənmiş qanun layihəsini sürətləndirilmiş bir prosesdən istifadə edərək nəzərdən keçirməsi planlaşdırılırdı. Lakin indi Nümayəndələr Palatasının Respublikaçı üzvləri bu prosesdən imtina etməyə və Trampın yeni istəklərini nəzərə almaq üçün mətni dəyişdirməyə başlamağa məcbur ola bilərlər. Bu halda, qanun layihəsi üzərində iş gecikəcək və Nümayəndələr Palatasının Demokratları yeni versiyanı dəstəkləməyə bilər. Onlar həmçinin öz düzəlişlərini təqdim etməyə cəhd edə bilərlər.
Əgər Nümayəndələr Palatası Trampın mövqeyini görməzdən gələrsə və qanun layihəsini olduğu kimi qəbul edərsə, ABŞ prezidenti ona veto qoya bilər. Bu ssenaridə Respublikaçılar liderlərinə qarşı çıxmaq və vetonu ləğv etmək istədikləri barədə qərar verməli olacaqlar: bunu etmək üçün Konqresin hər iki palatasında üçdə iki səs çoxluğuna ehtiyac duyacaqlar. Demokratların dəstəyi olmadan bu mümkün olmayacaq.
Tramp İranın ticarət partnyorlarına qarşı böyük rüsumlar tətbiq etməyə çalışır. Qanun layihəsinə düzəliş təklif etdi.
Azərbaycan da İranın ticarət tərəfdaşıdır. Bizimlə bağlı məsələ necə olacaq?Necə yanaşma sərgilənəcək?
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) baki-xeber.com-a bildirdi ki, hazırkı mərhələdə Azərbaycanın avtomatik şəkildə yüksək rüsumlarla üzləşəcəyini söyləmək doğru olmaz. “Söhbət hələ qüvvəyə minməmiş və Konqresdə müzakirəsi davam edən qanun layihəsindən gedir. Trampın təklif etdiyi düzəliş İranla iqtisadi əlaqələri olan bütün ölkələri eyni qaydada cəzalandırmaqdan daha çox, İran iqtisadiyyatına böyük həcmdə gəlir gətirən əsas ticarət tərəfdaşlarına və sanksiyalardan yayınma kanallarına təzyiq göstərmək məqsədi daşıyır. Qanun layihəsinin yekun mətnində prezidentə rüsumların tətbiqi, onların səviyyəsinin müəyyən edilməsi və müəyyən ölkələr üçün istisna verilməsi ilə bağlı geniş səlahiyyətlərin saxlanılması gözlənilir. Bu səbəbdən Azərbaycanın İranla sərhədyanı, humanitar və məhdud həcmli ticarəti Çin, Hindistan və digər iri iqtisadi tərəfdaşların İranla münasibətləri ilə eyni kateqoriyada qiymətləndirilməyə bilər.
Bununla belə, Bakı üçün müəyyən dolayı risklər mövcuddur. ABŞ tərəfi ticarətin həcmindən əlavə, əməliyyatların hansı şirkətlər, banklar və məhsullar vasitəsilə aparıldığını, İranın enerji, müdafiə və sanksiya altında olan strukturları ilə əlaqənin olub-olmadığını nəzərə ala bilər. Azərbaycan böyük ehtimalla Vaşinqtonla diplomatik kanallar vasitəsilə İranla əlaqələrinin əsasən qonşuluq, tranzit, ərzaq və sərhədyanı ticarət zərurətindən irəli gəldiyini izah edəcək, sanksiyalı qurumlarla əməkdaşlıqdan yayınmağa çalışacaq”.
Z.Ruslanqızı əlavə etdi ki, ABŞ üçün Azərbaycan həm enerji təhlükəsizliyi, həm də Cənubi Qafqazdakı strateji mövqeyi baxımından mühüm tərəfdaş olduğundan, Bakıya münasibətdə fərdiləşdirilmiş və daha ehtiyatlı yanaşmanın sərgilənməsi daha real görünür. “Əsas təhlükə Azərbaycana qarşı ümumi rüsumdan çox, İranla işləyən konkret şirkətlərin, bankların və tranzit əməliyyatlarının əlavə yoxlamalara və ikincili sanksiya riskinə məruz qalmasıdır”-deyə Z.Ruslanqızı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
