Təbriz Musayev: “Rusiya rəsmiləri hər dəfə məqsədyönlü şəkildə Ermənistanla münasibətlərdə Qarabağ məsələsini yersiz qabardır”
Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) Qarabağ münaqişəsinə müdaxilə etməsi mümkün deyildi. Çünki Ermənistan özü də Qarabağı nə öz ərazisi, nə də müstəqil dövlət kimi tanıyırdı. Bunu Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Maria Zaxarova bildirib.
Onun sözlərinə görə, vaxtilə Ermənistan KTMT mexanizmlərinin işə salınmasını tələb etsə də, bunun hüquqi əsası olmayıb: “Ermənistan deyirdi ki, gəlin KTMT mexanizmlərini işə salaq. Bəs kimə və hansı əraziyə görə? Söhbət Dağlıq Qarabağdan gedirdi. Halbuki Ermənistan özü bu ərazini nə özünün bir hissəsi, nə də müstəqil dövlət kimi tanıyırdı”.
Zaxarova onu da vurğulayıb ki, belə şəraitdə KTMT-nin kollektiv müdafiə mexanizmlərini tətbiq etmək mümkün deyildi.
Bu açıqlamaya Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Ayxan Hacızadə cavab verib. Hacızadə bildirib ki, Zaxarovanın dedikləri reallığı əks etdirmir. Onun sözlərinə görə, Qarabağ beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən Rusiya tərəfindən həmişə Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi kimi tanınıb. Buna görə də KTMT məsələsini Ermənistanın Qarabağı tanıyıb-tanımaması ilə əlaqələndirmək Rusiyanın öz rəsmi mövqeyi ilə ziddiyyət təşkil edir və əsassızdır. XİN sözçüsü əlavə edib ki, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini beynəlxalq hüquqa uyğun şəkildə bərpa edib, keçmiş Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi isə bununla başa çatıb. O bildirib ki, Rusiya-Ermənistan münasibətlərinə aid mövzuların Azərbaycanla əlaqələndirilməsi praktikasına son qoyulmalıdır.
Ümumilikdə, Ermənistan-Rusiya münasibətləri konteksində Azərbaycanla məsələni əlaqələndirməklə bağlı bir sıra nümunələr var. Məsələn, Zaxarova olaraq bildirib ki, Rusiya və Putin Qarabağ münaqişəsinin həllində əsas rol oynayıblar və bu günə qədər əldə edilən nəticələrə Moskvanın səyləri səbəb olub. Bundan başqa ötən il Rusiya prezidentinin köməkçisi Vladimir Medinski Qarabağın Ermənistan və Azərbaycan arasında "mübahisəli bölgə" olduğunu deyib. Buna da Azərbaycan XİN-i etiraz edib. Ən vacib məsələlərdən biri də odur ki, bu baş verənlərin fonunda iyunun 28-də Rusiya prezidenti Vladimir Putin Prezident İlham Əliyevə zəng edib. Rusiya mediası yazır ki, ölkə başçısı bunu Putinə deyib və bunu xüsusi müzakirə ediblər. Yəni Prezident Əliyev xüsusi etirazını bildirib ki, Rusiya-Ermənistan münasibətlərinə aid mövzuların Azərbaycanla əlaqələndirilməsinə son qoyulsun.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən İrəvan Azadlıq Təşkilatının sədri Təbriz Musayev hesab edir ki, 44 günlük müharibədən sonra Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin Azərbaycanla, ölkəmizin ayrılmsaz hissəsi olan Qarabağla əlaqələndirilməsi sanki “ənənə” halını alıb: “Bəli, bu, beynəlxalq hüquqa ziddir. Ancaq Rusiya haçan beynəlxalq hüquqa əməl edib ki? Rusiya işğal dövründə Qarabağ separatçılarına Moskvaya səfər etməsinə, orada müzakirələrdə iştirak etməsinə şərait yaradırdı. Hətta bəzi məlumatlara görə, Rusiya rəsmiləri separatçı təmsilçilərlə görüşüb onları təlimatlandırırdılar. Dövlət Dumasının üzvləri işğal dövründə qanunsuz olaraq Qarabağa səfər edirdilər. Rusiya bütün dünya tərəfindən suverenliyi tanınan Ukraynanın 19 faizini işğal edib, 5 ilə yaxındır orada qanlı müharibə aparır. Şəhərləri, kəndləri viran qoyur, dinc mülki sakinləri öldürür. Belə bir ölkədən beynəlxalq hüquqa hörmət etməyi gözləməyə dəyərmi? Əvvəl Ermənistanı Rusiyaya bağlayan Qarabağın işğal altında qalması idi. Rusiyanın bilavasitə dəstəyi Qarabağ işğal olundu. Bunun hesabına bilavasitə Rusiyaya bağlı olan qüvvələr Ermənistanda hakimiyyətə gətirildi. İşğala dəstək sayəsində Ermənistan iqtisadiyyatının, nəqliyyat sektorunun aparıcı sahələri Rusiyanın nəzarətinə keçdi. Bütün bunlara baxmayaraq, 2018-ci ildə erməni cəmiyyəti seçimini Qərbə doğru seçim etdi. Nəticədə Paşinyan rəngli inqilabla hakimiyyətə gəldi. O zaman torpaqlarımız işğal altında idi. Bundan iki il sonra ərazilərimizi azad etdik. Əgər erməni cəmiyyəti Rusiyaya stavka etsəydi, müharibədən sonra edərdi də. Etmədilər. Səsi müharibədə məğlub Paşinyana verdilər. Niyə? Çünki anladılar ki, Rusiya Qarabağ məsələsindən istifadə edərək Cənubi Qafqazın hər iki ölkəsini öz təsiri altında saxlamaq istəyir. Rusiyaya Qarabağ məsələsinin birdəfəlik həlli sərfəli deyil. Rusiya bu məsələni sonsuza qədər dondurmaq istəyirdi, amma alınmadı. Dəfələrlə Rusiya gah xəritələrlə, gah da digər vasitələrlə Qarabağ məsələsini müzakirəyə çıxarıb. Hər dəfə Azərbaycan buna etiraz edib. Putin bir neçə dəfə eyham vurub ki, Paşinyanın 2022-ci ilin oktyabrında Paraqada Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıması yanlış qərar idi. O üzdən, Rusiya rəsmiləri hər dəfə məqsədyönlü şəkildə Ermənistanla münasibətlərdə Qarabağ məsələsini yersiz qabardır. Hər dəfə Rusiya-Ermənistan münasibətlərində bundan alət kimi istifadə edirlər. İstisna etmirəm ki, Prezident Əliyev Putinlə danışığında bunun doğru olmadığını deyib və qarşı tərəfin buna son qoymasını tələb edib”.
Vidadi ORDAHALLI
