Azad İsazadə: "Rusiya razılaşsa, belə bir atəşkəsin baş tutması mümkündür"
ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Ağ Evdə təxminən bir saat davam edən qapalı görüş keçiriblər. Görüş mətbuatın iştirakı olmadan baş tutub və Ağ Ev hələlik onun məzmunu ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib.
Görüşdən sonra Zelenski sosial şəbəkədə paylaşım edərək Trampla görüşünü "əla" adlandırıb və Ukraynaya göstərilən dəstəyə görə təşəkkürünü bildirib.
Onun sözlərinə görə, tərəflər “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün tutucu raketlərin istehsalına dair lisenziyalar, həmçinin Ukraynaya kömək edə biləcək digər təşəbbüsləri müzakirə ediblər.
Zelenski bildirib ki, görüşdə diplomatik prosesin sürətləndirilməsi və gələcək danışıqların təşkili də əsas mövzulardan biri olub. O qeyd edib ki, hər iki ölkənin nümayəndə heyətləri gələcək təmasların formatını razılaşdıracaqlar.
Reuters agentliyinin məlumatına görə, görüş ərəfəsində ABŞ və Ukrayna rəsmiləri hava hücumlarının qarşılıqlı dayandırılmasını nəzərdə tutan mümkün hava atəşkəsi ideyasını da müzakirə ediblər və bu təkliflərin sonradan Rusiyaya təqdim edilməsi planlaşdırılır.
Məıum olduğu kimi, hazırda hər iki tərəf əsasən hava hücumundan istifadə edir. Rusiya və Ukrayna hava hücumlarının qarşılıqlı dayandırılmasına hazırdırlarmı, belə bir razılaşma baş tuta bilərmi?
Politoloq Azad İsazadə məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Ukrayna atəşkəs ideyasını yeni irəli sürmür və Kiyev uzun müddətdir ki, müharibənin ən azı müəyyən istiqamətlərdə məhdudlaşdırılmasını təklif edir.
Onun sözlərinə görə, Ukrayna əvvəlcə ümumi atəşkəsin elan olunmasını təklif etmişdi, lakin Rusiya bu təşəbbüsü qəbul etmədi. Son dövrlərdə isə Kiyev hava zərbələrinin qarşılıqlı dayandırılması ideyası ilə çıxış edib. Ekspert qeyd edib ki, iyulun 27-dək Rusiya bu təklifə də müsbət yanaşmırdı.
"Rusiya bildirir ki, guya mülki obyektlərə zərbə endirmir, yalnız hərbi hədəfləri vurur. Halbuki, reallıqda mülki obyektlər də dəfələrlə hücumların hədəfinə çevrilib. Eyni zamanda, Kreml Ukraynanı Rusiyanın mülki obyektlərinə zərbələr endirməkdə ittiham edir. Bu qarşılıqlı ittihamlar fonunda hava hücumlarının dayandırılması ideyası yalnız siyasi iradə olduğu halda reallaşa bilər", – deyə politoloq vurğulayıb.
Azad İsazadənin fikrincə, "Rusiya razılaşsa, belə bir atəşkəsin baş tutması mümkündür". O hesab edir ki, hazırkı mərhələdə tərəflərin hava imkanları müəyyən mənada tarazlaşıb, hətta bəzi istiqamətlərdə Ukrayna müəyyən üstünlüklər əldə edib. Onun sözlərinə görə, son aylarda Ukraynanın uzaqmənzilli pilotsuz uçuş aparatları və digər vasitələrlə Rusiyanın hərbi və enerji infrastrukturuna endirdiyi zərbələr Moskva üçün ciddi problemlər yaradıb.
Ekspert qeyd edib ki, dünyanın ən böyük neft məhsulları istehsalçılarından biri olan Rusiyada yanacaq infrastrukturuna endirilən zərbələr nəticəsində benzin və dizel təminatında müəyyən çətinliklər yaranıb. Bu da göstərir ki, hava hücumları artıq hər iki tərəf üçün ciddi strateji əhəmiyyət daşıyır və onların məhdudlaşdırılması ilə bağlı təşəbbüslər təsadüfi deyil.
Politoloq bildirib ki, belə bir razılaşmanın həyata keçirilməsi təkcə siyasi deyil, həm də texniki baxımdan kifayət qədər mürəkkəb məsələdir. Onun sözlərinə görə, əsas suallardan biri hava hücumlarının hansı ərazilərə şamil olunacağı ilə bağlıdır.
"Müharibə Ukrayna ərazisində davam edir. Xarkov, Kramatorsk, Slavyansk kimi şəhərlər cəbhə xəttinə yaxın yerləşir və döyüş əməliyyatlarının getdiyi zonalara daxildir. Hava hücumlarının dayandırılması haqqında mümkün razılaşma bu şəhərlərə də aid ediləcəkmi? Məhz bu kimi məsələlər həm texniki, həm də prinsipial baxımdan əvvəlcədən dəqiqləşdirilməlidir", – deyə o qeyd edib.
Azad İsazadə əlavə edib ki, cəbhə xəttinə yaxın yaşayış məntəqələrində döyüşlərin davam etdiyi şəraitdə mülki infrastrukturun və yaşayış binalarının zərər görməsi qaçılmaz olur. Bu səbəbdən hava atəşkəsinin tətbiqi mexanizmi, nəzarət sistemi və pozuntuların necə qiymətləndiriləcəyi də ayrıca müzakirə mövzusu olmalıdır.
Sonda politoloq bildirib ki, əgər hər iki tərəfdə siyasi iradə formalaşarsa, danışıqların növbəti mərhələsində hava hücumlarının dayandırılması ilə bağlı bütün texniki və hüquqi detalların razılaşdırılması mümkündür. Onun fikrincə, yalnız bundan sonra belə bir razılaşmanın praktikada işlək mexanizmə çevrilməsi mümkün ola bilər.
Akif NƏSİRLİ
