Elşən Manafov: “Rəsmi Bakının suveren və müstəqil siyasəti Aİ ölkələrində bəzi dairələri narahat edib”
Prezident İlham Əliyev Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenlə mətbuata bəyanatında bildirib ki, Avropa Komissiyası ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin çox mühüm mərhələsindəyik:
“Bu ilin martında biz Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti cənab Koştanı, sonra may ayında isə Avropa diplomatiyasının rəhbəri xanım Kallası qəbul etdik. Bu gün isə Avropa Komissiyasının Prezidenti bizimlədir. Beləliklə, deyərdim ki, əməkdaşlığımızı genişləndirmək və tərəfdaşlığımızı gücləndirmək məqsədilə hər iki tərəfin qarşılıqlı iradəsini əks etdirən münasibətlərimizdə görünməmiş dinamika müşahidə olunur. Biz Avropa Komissiyası ilə münasibətləri yüksək dəyərləndiririk. Bu gün xanım Prezident və nümayəndə heyətləri ilə birgə çox böyük təəssürat bağışlayan gündəliyi geniş şəkildə müzakirə etdik”.
Maraqlıdır, Aİ ilə aparılan fəal dialoq bəzi Avropa İttifaqı təsisatlarının Azərbaycana qarşı qərəzli münasibətinin ortadan qaldırılmasında necə rol oynaya bilər?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən politoloq Elşən Manafovun fikrincə, Ursula Fon der Lyayenin Bakıya olan işgüzar səfəri, onun Prezident Əliyevlə görüşdən sonra mətbuata verdiyi açıqlamalar göstərir ki, Azərbaycan və Aİ arasında münasibətlər strateji tərəfdaşlıq müstəvisi üzərində inkişaf etməkdədir: “Bunu tərəflər arasında ticari münasibətlərin həcmi də sübut edir. Azərbaycan ixrac etdiyi qazın az qala yarısını Aİ ölkələrinə nəql edir. Birliyin 10 üzvinin enerji təhlükəsizliyində ölkəmizin müstəsna rolu var. Aİ-nin Cənubi Qafqazda enerji, infrastruktur, nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi rəsmi Bakının bu layihələrdə iştirakı olmadan mümkün deyil. Üstəlik, Azərbaycan Qərbdən Şərqə yükdaşımaların həyata keçirilməsində strateji əhəmiyyət kəsb edən tranzit yollarının, dəhlizlərin üzərində yerləşir. Azərbaycanın coğrafi anlamda İrana yaxınlığı Qərbdə ona olan xüsusi marağın əsas dəlillərindən biridir. Qərb uzun müddətdir ki, İranla qarşıdurmada Azərbaycandan hərbi platsdarm olaraq istifadə edilməsində maraqlı olub. Ancaq Azərbaycanın hərtərəfli düşünülmüş, balanslaşdırılmış siyasəti ondan geosiyasi məqsədlərlə istifadə etmək istəyən bəlli dairələri bir qayda olaraq məyus edib. Rəsmi Bakının suveren və müstəqil siyasəti Aİ ölkələrində bəzi dairələri, xüsusilə Qərbdə erməni diasporası ilə əlaqəli siyasiləri daim düşündürüb, narahat edib. Məhz buna görədir ki, Aİ-də bəlli dairələr Azərbaycanı bir qayda olaraq insan hüquqları və azadlıqlarının konud şəkildə pozulduğu ölkələr sırasına aid edir. Rəsmi Bakını guya ki, ermənilərə münasibətdə “etnik təmizləmə” siyasətinin icrasında ittiham edirlər. Bu reallıqlar Aİ ölkələrindəki məlum dairələri erməni separatçıları ilə əməkdaşlığa sövq edir. Aİ təsisatlarının Azərbaycanla münasibətləri ikili standartlar çərçivəsində davam etdirmək siyasəti bu dairələrin konyuktur maraqlarında, habelə erməni diasporası ilə sıx münasibətlərindən qaynaqlanır. Aİ Komissiyası Cənubi Qafqaz ölkələri ilə infrastruktur, enerji, loqistika və s. sahələrdə münasibətlərin genişləndirilməsi məqsədilə ayırdığı 200 milyon avro qrant layihəsinin icrası üçün ciddi dəstəkdir. Heç şübhəsiz ki, Azərbaycanın Ermənistanla müharibədə əldə etdiyi tarixi zəfər bölgə ətrafında geosiyasi reallıqların dəyişməsinə öz töhfəsini verməklə Cənubi Qafqazda stabillik və təhlükəsizliyin təmin olunmasında rəsmi Bakının imkanlarının qabardılması baxımından əhəmiyyət kəsb etmiş və geosiyasi güc mərkəzlərini, o cümlədən Aİ-nin Azərbaycanla münasibətlərini məhz yeni geosiyasi reallıqlar üzərində qurmağa sövq edib. Bu günlərdə Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Qaluzinin Rusiyanın Ermənistandakı 102 saylı hərbi bazasının Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyin əsas qarantlarından biri olması barədə açıqlamasına ölkəmizin XİN-i etiraz etdi. Bu, onu göstərir ki, rəsmi Bakı geosiyasi güc mərkəzləri ilə münasibətlərində disbalansı saxlamaqla yanaşı, suverenliklə bağlı məsələlərdə qırmızı xətti keçməməyi məlum mərkəzlərin özlərinə belə xatırlatmaqdan çəkinmir”.
Politoloq hesab edir ki, Fon der Lyayenin Bakıya səfəri region uğrunda geosiyasi güc mərkəzləri arasında qarşıdurmanın yeni mərhələyə keçməsinin mühüm göstəricisidir: “Bu mübarizəni şərtləndirən amillər isə Orta dəhliz və region siyasi elitalarının məlum layihələrə münasibəti ilə bağlıdır. Rusiya, Çin və İranın siyasi rəhbərliyi tərəfindən seçkilərdəki qələbəsindən bir aya yaxın vaxtın keçməsinə baxmayaraq Ermənistan lideri Paşinyanı qələbə münasibətilə hələ də təbrik etməmələri məhz Orta Dəhliz, ona çıxış və nəzarət uğrunda gedən mübarizənin reallıqları ilə bağlıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
