Bu günlərdə Vaşinqtonda İsrail və Livan nümayəndələri atəşkəs və sülhün bərqərar olması ilə bağlı çərçivə sazişi imzalayıblar. Sənədə hər iki ölkənin ABŞ-dakı səfirləri imza atıb.
"Axios" və "The Times of Israel"in yazdığına görə, saziş İsrail ordusunun Livanın cənubundakı "bufer zona"dan qismən çəkilməsini nəzərdə tutur. Bu zona bu ilin yazında İsrailin "Hizbullah"a qarşı hərbi əməliyyatları zamanı yaradılıb. Məlumata görə, İsrail bufer zonanın yalnız iki hissəsini tərk edəcək – həmin ərazilərə Livan ordusu daxil olacaq. Buna baxmayaraq, zonanın böyük hissəsində İsrail əsgərləri yaxın gələcəkdə də qalacaq. İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu deyib ki, ordu Livanın cənubundakı "təhlükəsizlik zonası"nda "Hizbullah" təhdidi tamamilə aradan qalxana, yəni qruplaşma tərksilah olunana qədər qalacaq. Livanla İsrail arasında apreldən bəri ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlarda tərəflər bundan əvvəl də bir neçə dəfə atəşkəs razılığına gəlmişdilər.
"Reuters" agentliyi isə "Hizbullah" rəsmisinin "Əl-Mayadin" telekanalına açıqlamasına istinadən qruplaşmanın bu sazişi tanımadığını və əməl etməyəcəyini yazıb. Livan hökumətindən asılı olmayan təşkilat özünü İranın başçılıq etdiyi "müqavimət oxu"nun bir hissəsi bilir. Rəsmi Tehran ABŞ ilə danışıqlarda Livan ordusunun geri çəkilməsini əsas şərt kimi qoysa da, bu tələb yerinə yetirilməmiş olsa belə, ötən həftə Vaşinqtonla anlaşma memorandumu imzalayıb. İsrail isə bəyan edib ki, Birləşmiş Ştatların İranla razılaşmalarına baxmayaraq, yalnız öz təhlükəsizlik maraqlarını rəhbər tutacaq. Təl-Əvivin bu barışmaz mövqeyi ABŞ administrasiyasını İsrailin Livandakı addımları ilə bağlı kəskin bəyanatlar verməyə vadar edib. Demək olar ki, bütün tarixi boyu İsrail az və ya çox dərəcədə ABŞ-ın dəstəyindən yararlanıb. Bu, İsrail tərəfdarlarının kəskin şəkildə azaldığı 21-ci əsrə qədər davam etdi. Bəlkə də İranla hazırkı müharibə bir dönüş nöqtəsi olacaq və bundan sonra ABŞ-ın İsrailə münasibəti dönməz şəkildə dəyişəcək. Donald Tramp Netanyahunun təsirinə düşməkdə, ABŞ üçün lazımsız və zərərli, lakin israillilər üçün zəruri olan bir münaqişəyə qoşulmaqda günahlandırılır. Quinnipeg Universitetinin sosioloji xidmətinin son sorğusuna görə, respondentlərin 48%-i ölkələrinin İsraili həddindən artıq dəstəklədiyinə inanır. Bu nisbət xidmətin yəhudi dövlətinə münasibət barədə soruşmağa başladığı 2017-ci ildən bəri o qədər də yüksək olmayıb. ABŞ-ın İsraili lazımi səviyyədə dəstəklədiyinə inananlar daha azdır: 37%. Bu cür dəstəyin artırılmasını müdafiə edənlər böyük bir azlıq təşkil edir: 7%.
Demək olar ki, Demokrat Partiyasının tərəfdarları artıq İsrailə arxa çeviriblər. Respublikaçılar İsrail tərəfdarı olaraq qalırlar, lakin hətta onların arasında da böyük bir azlıq ölkəyə dəstəyin artırılmasını dəstəkləyir. Dəstəyin həddindən artıq olduğuna inananlar qeyri-adi dərəcədə yüksəkdir: 20%. “Politico” bu baxımdan qeyd edib ki, vitse-prezident Ceyms Vens artıq İsraili açıq şəkildə tənqid edib. O, ölkənin imtiyazlı müttəfiq statusunu yenidən nəzərdən keçirməklə hədələyib. Nyu-York meri Zöhran Mamdani də İsraili tənqid edir. Amerika mətbuatı xəbər verir ki, şəhərin Demokrat Partiyasında partiyanın İsrailyönlü və İsrail əleyhinə qanadları arasında mübarizə gedir. Mer sonuncunu dəstəkləyir. Bəlkə də bu mübarizə noyabr ayında keçiriləcək konqres seçkilərində federal səviyyədə özünü bir şəkildə göstərəcək. Sorğular göstərir ki, İsrailə qarşı antipatiya xüsusilə gənc amerikalılar arasında güclüdür. Onların əksəriyyəti ölkəni ərəb-yəhudi münaqişəsində ən zəif tərəf kimi qəbul etmir və ABŞ-nın onu dəstəkləməli olduğuna inanmır.
Samirə SƏFƏROVA
