Murad Sadəddinov: "Lukaşenko müharibədən yayınmağa cəhd edəcək - böyük ehtimalla buna nail olacaq"
İyunun 26-da Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Belarus lideri Aleksandr Lukaşenko Putinin Valdaydakı iqamətgahında əvvəlcədən elan olunmayan qapalı görüş keçiriblər.
Görüşdə Birlik Dövləti, iqtisadi əməkdaşlıq, birgə layihələr və regional təhlükəsizlik məsələləri müzakirə olunub. Mətbuat üçün açıqlama verilməyib.
Lukaşenkonun səfəri əvvəlcədən elan edilməyib. Təyyarəsi Tver vilayətindəki "Xotilovo-2" aerodromu yaxınlığında transponderini söndürüb, sonradan yenidən işə salaraq Minskə qayıdıb.
Görüşdən bir gün əvvəl Lukaşenko açıq şəkildə bildirib ki, Belarusun Ukrayna müharibəsinə cəlb olunmasını istəmir və bunun həm Rusiyaya, həm də Ukraynaya aid olduğunu vurğulayıb.
Bundan əvvəl Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Belarusdan Rusiyanın pilotsuz uçuş aparatlarına kömək etdiyi deyilən avadanlıqların sökülməsini tələb etmişdi. Daha sonra həmin retranslyatorların fəaliyyətini dayandırdığı bildirilib.
ABŞ-ın The Wall Street Journal qəzetinin mənbələrinə görə, Kreml son aylarda Lukaşenkoya Ukraynaya qarşı müharibədə daha fəal iştirak etməsi üçün təzyiq göstərir və maliyyə dəstəyinin dayandırılması ilə hədələyir.
Lukaşenko isə 25 iyunda bəyan edib ki, Belarus Ukraynaya qarşı döyüş əməliyyatlarına qoşulmaq niyyətində deyil.
Putin Belarusun müharibəyə qoşulmasını istəyir, Lukaşenko isə buna açıq şəkildə etiraz edir. Bu görüşdən sonra nə baş verə bilər?
Bu görüşün detalları açıqlanmadığı üçün onun nəticələri barədə yalnız ehtimallar irəli sürmək olar. Əgər Kremlin Belarusun müharibədə daha fəal rol almasını istədiyi doğrudursa, Lukaşenkonun buna qarşı çıxması görüşdə əsas müzakirə mövzularından biri ola bilər.
Yaxın dövrdə ən real gözlənti Belarusun birbaşa döyüş əməliyyatlarına qoşulmaması, lakin Rusiyaya siyasi, logistik və hərbi-texniki dəstəyi müəyyən səviyyədə davam etdirməsidir. Bu, Lukaşenkoya həm Moskva ilə münasibətləri qorumağa, həm də ölkəsini müharibəyə birbaşa cəlb etməməyə imkan verə bilər.
Digər ehtimal Rusiyanın Minskə iqtisadi və maliyyə təzyiqlərini artırmasıdır. Belarus iqtisadi baxımdan Rusiyadan əhəmiyyətli dərəcədə asılı olduğu üçün Kreml bu rıçaqlardan istifadə etməyə cəhd göstərə bilər. Bununla belə, Lukaşenko indiyədək ölkəsinin müharibəyə birbaşa daxil olmayacağını dəfələrlə bəyan edib.
Əgər Ukrayna sərhədində təhlükəsizlik vəziyyəti dəyişərsə və ya Rusiya yeni hərbi planlar hazırlayarsa, Belarus ərazisindən istifadə və ya birgə hərbi fəaliyyətlərin miqyası dəyişə bilər. Lakin hazırda Belarusun yaxın zamanda Ukraynaya qarşı birbaşa döyüşlərə qoşulacağını təsdiqləyən ictimai sübut yoxdur.
Nəticə etibarilə, bu qapalı görüşdən sonra ən çox gözlənilən ssenari Kremlin Minskə təzyiqini davam etdirməsi, Lukaşenkonun isə mümkün qədər birbaşa hərbi iştirakdan yayınmağa çalışmasıdır. Qəti nəticə çıxarmaq isə yalnız rəsmi açıqlamalar və sonrakı hadisələr əsasında mümkündür.
Politoloq Murad Sadəddinov "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsində strateji üstünlük yavaş-yavaş Kiyevə keçir. Ukrayna Rusiyaya hücuma keçdiyini açıq şəkildə elan edib və 40 gün ərzində Rusiyanı sülh sazişi imzalamağa məcbur edəcəyini bəyan edib.
Politoloqun fikrincə, buna qarşı rus ordusunun cavabı həddən ziyadə zəifdir: "Rus ordusu Ukrayna ordusunun kütləvi şəkildə ölkənin enerji sektoruna vurduğu zərbələrin qarşısını ala bilmir. Bunun çox ağır nəticələri olacaq. Bu artıq indi də hiss edilir, amma bir müddətdən sonra Rusiya iqtisadiyyatı ağır nəticələrlə üzləşəcək. Ölkə iqtisadiyyatını bürüyən ağır böhran ictimai-siyasi vəziyyətə ciddi təsir göstərəcək".
Ekspert qeyd edir ki, hazırda Rusiya Ukraynadan gələn hücumların qarşısını almaq üçün üsullar axtarır. Belə üsullardan biri Belarusu bu və ya digər formada müharibəyə aktiv şəkildə cəlb etməkdir. Belarus iqtisadi cəhətdən Rusiyadan həddən artıq asılıdır, bu da Moskvaya Minsk rəhbərliyinə təzyiq göstərmək imkanı verir.
"Lukaşenko gizlətmədən açıq şəkildə elan edib ki, indiki halda onun bu müharibəyə müdaxilə etməsi nəticəsində Ukrayna əlindəki potensial vasitə ilə Belarusu qısa müddətdə çökdürə - iqtisadi təzyiq göstərə və daxildə ictimai-siyasi gərginliyi artıra bilər. Çünki Belarusun hava hücumundan müdafiə sistemi yox dərəcəsindədir. Bu gün Ukrayna 2-2,5 min kilometr məsafədəki Rusiya ərazisinə mütəmadi hücumlar təşkil edə bilirsə, qonşu Belarusa bunu çox asanlıqla həyata keçirə bilər. Lukaşenko düşünür ki, Ukrayna onun bütün infrastrukturunu qısa müddətdə sıradan çıxara bilər və heç kəs onu müdafiə edə bilməz. Bu halda Belarus faciəvi duruma düşər".
Sadəddinovun fikrincə, məhz buna görə Belarus rəhbərliyi müxtəlif yollarla müharibəyə qoşulmaqdan yayınmaq istəyir. Eyni zamanda Lukaşenko həm Ukraynaya, həm də beynəlxalq aləmə müharibədə iştirak etmək istəmədiyinə dair mesajlar verir.
"Belarus prezidenti vəziyyəti çox yaxşı başa düşür. O, öz hakimiyyəti üçün vacib mərhələlərdə maraqlarına uyğun qərarlar verməyi bacarıb. İndi də Lukaşenko müharibədən yayınmağa cəhd edəcək - böyük ehtimalla, o buna nail olacaq. Çünki artıq elə bir mərhələdir ki, Belarusun bu müharibəyə qatılması onun üçün çox ağır nəticələrə gətirib çıxaracaq", - deyə politoloq vurğulayır.
Akif NƏSİRLİ
