Rusiya Ermənistan hakimiyyətinin əsl niyyətlərini bəyanatlarla deyil, faktiki hərəkətləri ilə mühakimə edəcək. Bunu Rusiya Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Dmitri Medvedyev deyib. Medvedyev “Çiçəklənən Ermənistan” Partiyasının lideri Qagik Çarukyanın toxunulmazlığının ləğv edilməsi üçün hazırlanan petisiyanı müxalifətə qarşı yeni bir repressiya mərhələsi adlandırıb. Postsovet məkanının bir sıra ölkələrində Rusiyaya mənfi münasibət getdikcə gücləndiyini vurğulayan Medvedyev bildirib ki, Ukrayna 2014-cü ildən etibarən rusofobiyanın mərkəzinə çevrilib: “Əfsuslar olsun ki, bu gün oxşar proseslər Moldovada və hətta Ermənistanda da müşahidə olunur”.
Ermənistanın “armenianreport” portalı bunlar fonunda yazır: “Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyevin Ermənistanın "NATO-nu dəstəklədiyi" və Qərb tərəfindən Moskvaya təzyiq vasitəsi kimi istifadə edildiyi barədə açıqlamaları o qədər də narahatedici deyil, əksinə çaşdırıcıdır. Bu, sadəcə Rusiya rəsmilərinin son illərdə tez-tez müraciət etdiyi ənənəvi sərt və hiperbolik ritorika ilə bağlı deyil. Problem daha dərindədir: bu cür açıqlamalar siyasi reallıqla Kremlin çatdırmağa çalışdığı dünya imici arasında bir uçurum olduğunu göstərir”. Nəşr yazır ki, Ermənistan NATO üzvü deyil: “Üstəlik, hətta alyansa üzvlük üçün namizəd statusuna da malik deyil. Bir neçə digər postsovet dövlətindən fərqli olaraq, İrəvan onilliklərdir Rusiya ilə rəsmi ittifaq saxlayaraq Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına və Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşulub. Bu faktlar heç bir şərh tələb etmir - onlar müasir regional təhlükəsizlik arxitekturasının fundamental elementləridir. Bundan əlavə, ikitərəfli hərbi əməkdaşlığın əsas simvolu və aləti olan Gümrüdəki Rusiya hərbi bazası hələ də Ermənistan ərazisində yerləşir. Onun sadəcə mövcudluğu Ermənistanın Rusiya əleyhinə hərbi-siyasi layihənin bir hissəsinə çevrildiyinə dair iddiaları şübhə altına alır. Ölkənin eyni zamanda "NATO-nun hücum qoçu" kimi xidmət etdiyini iddia etmək və Rusiya silahlı qüvvələrinin onun ərazisində yerləşməsi faktını görməzdən gəlmək mümkün deyil. Bəli, son illərdə İrəvan həqiqətən də Qərb ölkələri ilə münasibətləri daha fəal şəkildə inkişaf etdirməyə başlayıb. Bəli, xarici siyasətini şaxələndirməyin və Avropa İttifaqı və ABŞ ilə əlaqələrini gücləndirməyin zəruriliyi barədə bəyanatlar var. Bəs bu, dəyişən geosiyasi reallığa təbii cavab deyilmi? Tərəfdaşlıqları genişləndirmək istəyi ölkəni avtomatik olaraq "kukla"ya çevirirmi? Belə məntiq, mahiyyət etibarilə, kiçik və orta ölçülü dövlətlərin müstəqil xarici siyasət hüququnu inkar edir. Bu, yalnız təsir dairələri və tabeliyində olan əraziləri olan bir dünya anlayışına əsaslanır. Lakin hazırda böhran içində olan məhz bu modeldir və məhz ona görə ki, bu cür bəyanatlar getdikcə daha az inandırıcı səslənir. Xüsusilə də Rusiya tərəfinin öz mülahizələrində Gürcüstan və Ukrayna ilə paralellər aparması diqqət çəkir. Bu müqayisələr təhlildən daha çox gizli xəbərdarlıq kimi səslənir. Lakin bu kontekstdə məntiqi bir sual yaranır: Rusiyanın dörd ildən çoxdur Ukraynaya qarşı tammiqyaslı müharibə apardığını və bu münaqişənin nəticəsinin əvvəlcə gözləniləndən çox uzaq olduğunu nəzərə alsaq, bu cür eyhamlar nə dərəcədə uyğundur? Hətta Pentaqon da daxil olmaqla, Qərb hərbi və analitik qurumları Rusiyanın döyüş meydanında ciddi çətinliklərlə üzləşdiyinə dair getdikcə daha çox qiymətləndirmələr səsləndirirlər. Bu təbliğat məsələsi deyil - bu, reallığın Moskvanın gözlədiyindən daha mürəkkəb olduğunun etirafıdır.
Bu şəraitdə, Ermənistan da daxil olmaqla, digər ölkələrə təzyiq ritorikasını genişləndirmək cəhdləri faktiki imkanların əks olunmasından daha çox, informasiya strategiyasının elementi kimi görünür. Lakin belə bir strategiya əks təsir göstərir: bu, yalnız inamsızlığı dərinləşdirir və regiondakı ölkələri alternativ təhlükəsizlik zəmanətləri axtarmağa sövq edir. Ermənistanın hazırkı xarici siyasətinə məhz bu kontekstdə baxılmalıdır. Bu, "xəyanət" və ya "düşərgənin dəyişməsi" deyil, əvvəlki təhlükəsizlik mexanizmlərinin fəaliyyətini dayandırdığı yeni bir reallığa uyğunlaşmaq cəhdidir. Son illərdə baş verən hadisələr göstərdi ki, rəsmi müttəfiqlik öhdəlikləri həmişə praktik dəstəyə çevrilmir. Beləliklə, şaxələndirmə, öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək və qarşılıqlı fəaliyyət üçün deklarativ deyil, real mexanizmlər təklif etməyə hazır olan ölkələr və qurumlarla münasibətlər qurmaq istəyi yaranır. Sankt-Peterburqda verilən açıqlamalar bu kursun düzgünlüyünü təsdiqləyir. Onlar göstərir ki, Moskva hələ də qonşu dövlətlərin xarici siyasətini qarşılıqlı maraqlar və suverenliyə hörmət prizmasından deyil, sədaqət və ya sədaqətsizlik prizmasından qəbul etməyə meyllidir. Lakin dünya dəyişir. Bununla yanaşı beynəlxalq münasibətlərin məntiqi də dəyişir. Bu transformasiyanı nəzərə almaq istəməyən ölkələr özlərini təcrid olunmuş vəziyyətdə tapmaq riskini daşıyırlar - çünki kimsə onlara qarşı hərəkət edir, əksinə, özləri uyğunlaşmaqdan imtina edirlər. Ermənistan üçün əsas nəticə aydındır: təhlükəsizlik illüziyalara əsaslana bilməz. Bu, vəziyyətin ayıq qiymətləndirilməsini, çevikliyi və başqalarının gözləntilərinə deyil, milli maraqlara uyğun qərarlar qəbul etməyə hazır olmağı tələb edir”.
Tahir TAĞIYEV
