Təbriz Musayev: “Gürcüstan narahatdır ki, əvvəlki kimi diqqət mərkəzində olmayacaq”
Ermənistan Prezidenti Vaaqn Xaçaturyan bildirib ki, Tramp Marşrutu (TRIPP) layihəsi Gürcüstan üçün təhlükə yaratmayacaq, əksinə Rusiya da daxil olmaqla region ölkələrinə yeni imkanlar açacaq:
“Onlar üçün heç bir təhlükə olmayacaq və heç bir itkiyə məruz qalmayacaqlar. Əksinə, Gürcüstanın əhəmiyyəti artacaq. TRIPP reallığa çevrilərsə və sərhədlər həqiqətən açılarsa, Ermənistan, Türkiyə, İran, Azərbaycan, Gürcüstan və bəlkə də Rusiya üçün yeni imkanlar yaranacaq. Daha sonra biz özümüzü bu layihəni daha tez gerçəkləşdirmədiyimiz üçün qınayacaq və tənqid edəcəyik”.
Xaçaturyan həmçinin onu da bildirib ki, Tbilisiyə səfəri zamanı Gürcüstan rəsmiləri bu məsələ ilə bağlı heç bir narahatlıq bildirməyiblər və Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasına kömək etməyə hazır olduqlarını açıqlayıblar.
Burada diqqət çəkən məqam odur ki, Xaçaturyan Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı Gürcüstanla da müzakirələr aparıb. O cümlədən, bu dəhlizin Gürcüstan üçün də əhəmiyyətinin artacağını deyir. Bu fikri bildirir və deyirsə ki, biz bunu Gürcüstanda da müzakirə elədik, deməli nəyəsə eyham vurur. Ardınca Ermənistan prezidenti bəyan edirsə ki, Gürcüstan rəsmiləri bu məsələ ilə bağlı heç bir narahatlıq bildirməyiblər, o zaman bunun tərsini düşünmək lazımdır. Deməli, Gürcüstanda müzakirələr zamanı hansısa rəsmidən narazılıq eşidib, müəyyən narahatlıq müşahidə edib. Çalışıb bunun qarşısını alsın. Əslində məsələ budur ki, dəhlizin Ermənistandan keçməsi ilə bağlı Gürcüstanda bir narahatlıq var. Düzdür, Xaçaturyan erməniyə xas olan bicliklə bunu maskalamağa çalışsa da, fikirlərində Gürcüstan tərəfinin narahatlığı sezilir. Yoxsa Ermənistan prezidenti niyə bunu vurğulasın ki? Əgər belə bir şey olmasaydı, Xaçaturyan ümumiyyətlə buna toxunmazdı. O baxımdan Gürcüstanda narahatlıq var ki, prezident bunu gürcü rəsmiləri ilə müzakirə edib. Yoxsa niyə buna vurğu etsin ki? Bəli, vaxt itirdiklərinə görə Ermənistanda müəyyən məyusluq var. O mənada ki, vaxtında sağlam mövqe tutsaydılar, indi tranzit daşımalardan praktiki gəlir əldə edəcəkdilər. Ən azından, 44 günlük müharibədən sonra prosesləri sürətləndirə bilərdilər, amma bunu etmədilər. Belə də ki, Ermənistanın işğalçılığı üzündən bu ölkə regional layihələrdən kənarda qaldı və milyardlar itirdi. Əvəzinə Gürcüstan qazandı. Məlumatlara görə, tranzit xətlərinə görə Gürcüstan ildə 300 milyon dollar qazanır. Gürcüstan neçə müddətdir ki, Avropaya daşınacaq böyük yüklərin onlardan yan keçəcəyindən narahatdır. Çünki Zəngəzur dəhlizinin ötürücülük gücü 15 milyon tondur. Gürcüstan üzərindən isə dəmir yolu ilə daşınan yüklərin həcmi 5 milyon tondur. Söhbət Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolundan gedir. BTQ-nin keçdiyi ərazi bundan artıq yük daşımaq üçün coğrafi baxımdan əlverişli deyil. O üzdən, gürcü tərəfi bunun fərqində olduğu üçün belə narahatdır. Gürcüstanın bu yöndə narahatçılıqlarını aradan qaldırmaq üçün Ermənistan necə deyərlər, Azərbaycanın lobbiçiliyini etməyə başlayıb. İrəvan Tbilisini inandırmağa çalışır ki, Gürcüstan da bundan fayda götürəcək.
Sözügedən məsələni bakı-xeber.com-a şərh edən İrəvan Azadlıq Təşkilatının sədri Təbriz Musayev hesab edir ki, Ermənistan tərəfinin əl-ayağa düşməsini şərtləndirən bir sıra faktorlar var: “Ermənistan görür ki, Mərkəzi Asiya uğrunda geosiyasi mübarizə yüksələn xətlə gedir. Bu da əsla təsadüfü deyil. Çünki Orta Asiyanın zəngin təbii resursları olsa da indiyə qədər bunu dünya bazarına çıxara bilmirlər. Bir tərəfdə Çin, bir tərəfdə Rusiya. Əfqanıstan qeyri-sabit ölkə olduğu üçün danışmağa belə dəyməz. İran da sanksiyalar altındadır. Yeganə çıxış yolu Azərbaycanın timsalında Cənubi Qafqazdır. Baxın, Avropa İttifaqının edə bilmədiyini Birləşmiş Ştatlar 8 avqustda etdi. Beş il əvvəl xəyalımıza gəlməzdi ki, ABŞ Zəngəzur dəhlizinin keçən hissəsini icarəyə götürəcək. On beş milyon ton ötürmə qabiliyyəti olan bir dəhliz Ermənistan üçün böyük imkan pəncərəsi deməkdir. Gürcüstan narahatdır ki, əvvəlki kimi diqqət mərkəzində olmayacaq. Ancaq 90-cı illərdə bizim başqa alternativimiz yox idi. Ona görə bütün enerji və nəqliyyat xətlərimiz Gürcüstandan keçdi. Bu gün məlum səbəblərdən vəziyyət dəyişib. Orta Dəhlizin bir qolu nəinki Ermənistandan, o cümlədən İrandan keçəcək. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycanla İran arasında nəqliyyat və tranzit sahəsində əlaqələrin inkişafı istiqamətində atılan addımların nəticəsi olaraq tikintisi davam edən və strateji əhəmiyyət daşıyan Kəlalə-Ağbənd körpüsü bu ilin sonuna qədər tamamlanacaq. Digər infrastruktur işləri başa çatdıqdan sonra gələn ilin mart ayında istifadəyə verilməsi gözlənilir. Bu isə o deməkdir ki, daşımaların həcmi qat-qat çox olacaq və təkcə Zəngəzur dəhlizi kifayət etməyəcək. İran da burda pay alacaq. Gürcüstanın isə əhəmiyyəti azalmayacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
