Bəhruz Quliyev: “Bu beş il dünyaya göstərdi ki, Azərbaycan təkcə qalib ölkə deyil, qurucu, inkişaf etdirən, regional modeli yenidən formalaşdıran ölkədir”
Ermənipərəst dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların təzyiqlərinə baxmayaraq, Azərbaycan işğal altında olan torpaqlarını azad edib, ərazi bütövlüyünü təmin etdikdən sonra Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıqlar yaratdı. Azərbaycanın sayəsində son 5 ildə regonun həyatında müsbət istiqamətdə çox böyük dəyişikliklər baş verdi.
Son beş ildə azad Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpası, yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı işlər həyata keçirilir. Azad ərazilərdə gerçəkləşdirilən genişmiqyaslı layihələr bütün regionun inkişafına səbəb oldu və köklü dəyişikliklər yaratdı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərə “Böyük Qayıdış” Proqramı gerçəkləşir, 2022-ci ildən başlayaraq Qarabağa və Şərqi Zəngəzura keçmiş məcburi köçkünlərin kütləvi qayıdışı həyata keçirilir.
Rəsmi məlumata görə, beş il ərzində Prezident İlham Əliyev işğaldan azad olunmuş ərazilər üzrə 569 tədbirdə iştirak edib, müxtəlif təyinatlı 177 layihənin təməlini qoyub, 167 obyektin və infrastruktur layihəsinin açılışını edib. Böyük Qayıdışın inteqrasiyalı yanaşma ilə təmin olunmasının real nəticələr verdiyi və artıq “İşğaldan azad edilmiş ərazilərin Ümumi Planı”nın, 8 şəhərin Baş planının, 3 şəhərin isə Müfəssəl planının təsdiqləndiyi, Xankəndi, Xocalı, Ağdərə və Xocavənd şəhərlərinin Baş planlarının işlənmə mərhələsində olduğu da rəsmən bildirilir.
Qeyd edək ki, Prezident Administrasiyasının və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə məsələlərin mərkəzləşdirilmiş qaydada həlli ilə bağlı Əlaqələndirmə Qərargahının rəhbəri Samir Nuriyevin sədrliyi ilə Zəngilan şəhərində Qərargahın 5 illik fəaliyyətinə həsr olunmuş iclasda bildirilib ki, Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aidiyyəti dövlət qurumları və yerli şirkətlər tərəfindən aparılan minatəmizləmə fəaliyyəti nəticəsində 240 min hektardan çox ərazi mina və partlamamış hərbi sursatdan təmizlənib, 3 beynəlxalq hava limanı istifadəyə verilib, tikintisi nəzərdə tutulmuş ümumi uzunluğu 3501,6 kilometr olan avtomobil yolları üzrə 60 layihədən 16-sı tam, 1-i isə qismən icra edilib. Ağdam Dəmir Yolu və Avtovağzal Kompleksinin açılışı baş tutub. Avtomobil yolları üzərində 28 tuneldə qazma işləri, 392 körpü və 9 viadukun tikintisi artıq başa çatıb. Dəmir yollarının tikintisi ilə bağlı 49 körpünün tikintisi planlaşdırılıb, onlardan 42 körpünün inşası başa çatıb, 3 körpü istismara verilib. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda 38 su elektrik stansiyası, 4 su anbarı, 14 elektrik yarımstansiyası istismara buraxılıb, 6 magistral qaz xətti, 1000 kilometrdən artıq yüksəkgərginlikli elektrik verilişi xətləri çəkilib, 8 şəhərə, 20 kəndə və 1 qəsəbəyə qazın verilməsi təmin olunub.
Bölgədə 1 xəstəxana, 19 ümumi, 7 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi istifadəyə verilib. Bundan əlavə, Xankəndi şəhərində Qarabağ Universiteti fəaliyyətə başlayıb.
İşğaldan azad olunmuş ərazilərin iqtisadi dirçəlişində əsas rol oynayan Ağdam və Cəbrayıl rayonundakı “Araz Vadisi İqtisadi Zonası” sənaye parkları salınıb. Hər iki parkda 50 müəssisə rezident, 7 müəssisə isə qeyri-rezident kimi qeydiyyata alınıb. Ümumi dəyəri 454 milyon manat olan layihələrin icrası çərçivəsində 185 milyon manat həcmində investisiya yatırılıb və 1057 yeni iş yeri yaradılıb. Parklarda fəaliyyətə başlamış rezidentlər tərəfindən 949,4 milyon manat məbləğində məhsul istehsal olunub. Ağdam Sənaye Parkı rezidentləri tərəfindən istehsal olunmuş məhsulların 39,5 milyon manatlıq hissəsi ixrac edilib.
Bütün bunlar bərpa və inkişaf proseslərinin praktiki nəticələrini göstərməklə yanaşı, dövlətimizin başçısının ərazilərin bərpasına yönələn siyasətinin ardıcıllığını və bu istiqamətə olan yüksək diqqətini əks etdirir.
Görülən işlərin nəticəsində hazırda dövlət və özəl sektorlarda işləyənlər, həmçinin təhsil alanlar da daxil olmaqla, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə 62 mindən çox insan yaşayır və fəaliyyət göstərir. Bütün bunlar rəsmi məlumatlardır.
“Müharibədən çıxmış ölkələrin illərlə edə bilmədiyini Azərbaycan cəmi bir neçə il ərzində həyata keçirdi”
“Səs” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, artıq azad olunmuş ərazilərin bərpası və məskunlaşmanın 5 ili tamam olur və beş illik hesabat dövrüdür: “Bu beş ildə nə dəyişdi? İlk növbədə qeyd edim ki, bu illər ərzində Azərbaycan dünyaya misilsiz bir dirçəliş nümunəsi göstərdi. Müharibədən çıxmış ölkələrin illərlə edə bilmədiyini Azərbaycan cəmi bir neçə il ərzində həyata keçirdi”.
B. Quliyevin bildirdiyinə görə, əgər görülən işləri siralasaq deyə bilərik ki, ilk növbədə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarına uyğun yeni infrastruktur quruldu: “Füzuli, Zəngilan hava limanları, min kilometrlərlə yollar, elektrik və su xətləri regionu yenidən canlandırdı. Böyük Qayıdış start götürdü. Artıq on minlərlə vətəndaş doğma yurduna qayıdıb. Ev, məktəb və sosial obyektlərin tikintisi dövlətin insan amilinə verdiyi dəyərin göstəricisidir. Minatəmizləmə əməliyyatları geniş miqyasda davam edir və böyük ərazilər yaşayışa yararlı vəziyyətə gətirilib. Bu beş il dünyaya göstərdi ki, Azərbaycan təkcə qalib ölkə deyil, qurucu, inkişaf etdirən, regional modeli yenidən formalaşdıran ölkədir. Qarabağ artıq təkcə azad edilmiş torpaq deyil, Azərbaycanın yeni inkişaf mərkəzidir. Eyni zamanda, beynəlxalq tədbirlərə, konfranslara ev sahibliyi edən və Türk dünyası üçün birləşdirici faktordur”.
İradə SARIYEVA
