Laçın yolunda baş verənlər həm dünyaya, həm də Ermənistana növbəti ciddi mesaj hesab edilir. Məsələ burasındadır ki, Ermənistan bu məsələ ətrafında şou yaradaraq, beynəlxalq ictimaiyyətin Azərbaycana təsir göstərəcəyinə ümid edir. Lakin Azəbaycanın mövqeyi qətidir, ərazisi ilə bağlı kənardan kimsənin qərar verməsi mümkün deyil. Bu mənada Ermənistanın yeni şousu da iflasa məhkumdur.
İndiki halda görünən həm də odur ki, Ermənistan Azərbaycanın suverenliyi əleyhinə təxribat törədir. Belə ki, Ermənistan tərəfinin razılaşdırmadan Azərbaycan ərazilərinə “humanitar yük” adı altında avtomobil karvanları göndərməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə qəsddir, Laçın sərhəd keçid məntəqəsinə qarşı növbəti təxribatdır. Azərbaycan tərəfi, bu təxribatlara baxmayaraq, yenə də Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi vasitəsilə erməni sakinlərin məntəqədən keçidinə şərait yaradıb və yalnız bir gün ərzində, 27 iyul tarixində Laçın sərhəd buraxılış məntəqəsindən 34 nəfər şəxsin 7 nəqliyyat vasitəsilə keçidi təmin olunub. Böyük həcmdə yüklərin əraziyə daşınması üçün isə “Ağdam-Xankəndi” daxil olmaqla, alternativ yollar təklif edilsə də, Azərbaycanın suveren ərazisində bu qərarına uzun müddət ərzində nümayiş etdirilən hörmətsizlik humanitar vəziyyətlə bağlı səslənən iddiaların yalnız spekulyasiya olduğunu göstərir. Rəsmi Bakı İrəvana və dünya ictimaiyyətinə xatırladır ki, Azərbaycan tərəfinin sərhəddə nəzarət və şəffaflıq tətbiq etməklə Laçın yolundan qeyri-qanuni məqsədlərlə istifadənin qarşısının alınması, yoldan sui-istifadə hallarına yol verilməməsi öhdəliyi və səlahiyyəti mövcuddur. Bunlar fonunda hərbi ekspert Ədalət Verdiyev “konkret.az” portalına açıqlamasında Ermənistanın bu addımını siyasi şou adlandırıb: “Ermənistanın Azərbaycan ərazilərinə razılaşdırılmadan humanitar yüklərin göndərmək cəhdi siyasi şoudur və bu oyunun iştirakçıları arasında, təəssüflər ki, Avropa İttifaqının Ermənistandakı bəzi nümayəndələri də təmsil olunur. Hər il dünyada milyonlarla insanın aclıqdan ölməsinə göz yuman bu adamların Qarabağ və onun ətrafında “humanitar fəlakət” şousu təşkil etməklə Ermənistanı dəstəkləməsi sadəcə riyakarlıqdır. Azərbaycan tərəfi əvvəlki görüşlərdə Ağdam-Xankəndi yolunun humanitar məqsədlər üçün istifadəsinə dair təkliflərini verib və bu təkliflər də məqbul hesab olunub. Bunu Brüssel görüşündən sonra Şarl Mişel mətbuata açıqlamasında da səsləndirib. İndi isə Ermənistan tərəfi özünü elə aparır ki, sanki belə bir təklifdən xəbəri yoxdur. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin açılması üçün Ermənistan Azərbaycana təzyiqlərini artırmağa çalışır və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bura cəmləşdirmək niyyəti güdür. Bununla da Laçın sərhəd-keçid məntəqəsini açmaq üçün öz niyyətinə çatmaq istəyir. Amma bu alınmayacaq. Azərbaycan heç bir halda geri addım atmır. Bizim sözümüz imzamızdır. Ona görə də Laçın yolu Ermənistandan daşınan yüklər üçün bundan sonra istifadə olunmayacaq. Ermənistandan gələn yüklər ya Ağdam-Xankəndi yolundan Qarabağa buraxılacaq, ya da gəldikləri kimi də geri qayıdacaqlar”. Onu da xatırladaq ki, Azərbaycan hər zaman Qarabağda yaşayan ermənilərə Ermənistandan humanitar yüklərin daşınmasına şərait yaradıb. Bu proses Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin nümayəndələrinin iştirakı ilə baş verir. Buna baxmayaraq, bu təşkilatın özünün fəaliyyətində də xeyli qanunazidd hərəkətlər var. Azərbaycan təklif edir ki, humanitar yardımın çatdırılması Ağdam-Xankəndi yolu ilə həyata keçirilsin. Ağdam-Xankəndi yolu tamamilə təhlükəsizdir, kifayət qədər keyfiyyətli yoldur. Digər tərəfdən, Ağdamdan Xankəndiyə yolun uzunluğu 36 kilometr, İrəvandan Xankəndiyə isə 323 kilometrdir.
“Humanitar fəlakət” yaşanırsa, ermənilər çoxdan Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə etməli idilər. Deməli, məqsəd və niyyət başqadır. Ermənistanın bu gün bir çox siyasətçiləri bəyan ediblər ki, Qarabağda ermənilər yaşayan kəndlərdə hər şey var, heç bir humanitar fəlakətdən söhbət gedə bilməz. Çünki Azərbaycan bu prosesə nəinki mane olmur, əksinə, şərait yaradıb ki, Qarabağdakı ermənilər dərman vasitələri, ərzaq, un məhsulları və həyat üçün zəruri olan humanitar xarakterli digər yüklərlə təmin edilsin. Demək, niyyət başqadır. Niyyət ondan ibarətdir ki, Qarabağa sülh gəlməsin, Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi imzalanmasın və bu proses maksimum uzansın. Təəssüf doğuran cəhət həm də onunla bağlıdır ki, bu prosesə bir çox Qərbi Avropa ölkələrinin səfirlərini cəlb edə biliblər. Bu günlərdə Avropa İttifaqının xarici əlaqələr və təhlükəsizlik məsələləri üzrə komissarı Cozef Borrel ermənipərəst mövqe ortaya qoyub, Laçın dəhlizinin əleyhinə mövqe ifadə edib. Eyni zamanda, Ağdam-Xankəndi yolunun bu məqsəd üçün istifadə edilməməsi, onun lazımsız, gərəksiz olması ilə bağlı ifadələr səsləndirib. Amma Azərbaycanın mövqeyi qətidir. Humanitar yüklər Ağdam-Xankəndi yolu ilə daşına bilər. Ermənistan qanunsuz daşımalar həyata keçirdiyi Laçın yolunu unuda bilər. Azərbaycanla heç kim diqtə dili ilə danışa bilməz. Bu yaxınlarda Brüsseldə keçirilən üçtərəfli görüşdə də Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel Ağdam-Xankəndi humanitar marşrutunu dəstəkləyib. O da Qarabağda yaşayan ermənilərin ərzaq və humanitar yardım tədarükü üçün Ağdam yolundan istifadə edilməsini daha etibarlı həll variantı kimi görür. Ancaq ermənilər bu yoldan istifadə etməkdən imtina etməklə növbəti siyasi spekulyasiyalara, riyakarlığa əl atmaqdadır. Halbuki, Qarabağda yaşayan ermənilərin ərzaq və humanitar yardım tədarükü üçün Ağdam yolunun təklif olunmasının əsas məqsədi bölgədə daha güclü təhlükəsizlik və etimad mühiti yaratmağa, ermənilərin daha asan və rahat təminatlarla təchiz edilməsinə xidmət edir. Ermənistanın Azərbaycanın bu təklifi ilə razılaşmaqdan başqa çıxış yolu yoxdur.
Nahid SALAYEV
