Ötən dəfə mayın əvvəlində - 1-i və 4-də Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin Vaşinqton görüşündən sonra 14 mayda Brüsseldə dövlət başçıları görüşdülər. Cəmi 10 gün sonra yüksək səviyyəli görüş keçirildi. Ancaq bu dəfə Vaşinqtonda nazirlərin görüşündən sonra liderlərin görüşü ilə bağlı hələlik ortada konkret bir fikir yoxdur.
Maraqlıdır, Azərbaycan və Ermənistan dövlət başçılarının zirvə görüşü niyə bu qədər gecikir? Çünki Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel iyunun 1-də Kişinyovda keçirilən beştərəfli görüşdən sonra mətbuata açıqlamasında dedi ki, bu görüş iyulun 21-də Brüsseldə keçiriləcək növbəti toplantıya çox yaxşı hazırlıq oldu. Ancaq liderlər səviyyəsində iyul ayında görüş keçirilməsindən hələ də əsər-əlamət yoxdur. O üzdən, liderlərin görüşünü gecikdirən kimdir? Ermənistan niyə bu görüşdən qaçır?
“İki ölkə arasında sülh danışığının müsbət nəticə verməsi, prosesin davamlı olması Fransaya sərf etmir”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən edən “SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyev görüşün baş tutmamasını müxtəlif amillərlə əlaqələndirdi: “Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh danışıqları prosesi davam edir. Ümumiyyətlə, son dövrlərdə artıq sülhə yaxınlaşdığımız hiss olunur. 2023-cü ilin altı ayının sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunmuş müşavirə zamanı çıxış edən cənab Prezident İlham Əliyev də sülh danışıqlarının yaxın zamanda öz nəticəsini verəcəyini qeyd etdi. Hər iki ölkə rəhbərləri ayrı-ayrı zamanlarda sülh müqaviləsinin yaxın zamanda imzalanacağı ilə bağlı bəyanatlar verib, fikirlər səsləndiriblər. Lakin Ermənistanda revanşist qüvvələr var ki, Qafqazda Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin davam etməsində maraqlıdırlar. Hətta xarici dövlətlər arasında da Ermənistanın sülh müqaviləsini imzalamasını istəməyənlər mövcuddur. Məhz bu səbəbdən də sülhə gedən yolda əngəllər yaranır. Paşinyan müxtəlif çıxışlarında Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını qeyd edib. Bu həm də Paşinyanın üçtərəfli bəyannamədə nəzərdə tutulmuş şərtlərin bir qismi ilə tam razı olduğunu göstərir. Lakin qeyd etdiyim kimi, Ermənistanda müxtəlif siyasi qruplar sülhə əngəl olmağa çalışırlar. Fikrimcə, bu səbəbdən liderlərin görüşü yubanır. Sülh danışları ilə bağlı toplantılar isə zərurət yarandığı müddətlərdə keçirilməyə davam edir. Şarl Mişelin iyunun 1-də Kişinyovda keçirilən beştərəfli görüşdən sonra mətbuata açıqlamasında bu görüşün iyulun 21-də Brüsseldə keçiriləcək növbəti toplantıya çox yaxşı hazırlıq olduğunu deməsi olduqca müsbət hal idi. Bu, məhz digər görüşün keçiriləcəyinə ümid olduğunu, sülhə gedən yolun tükənmədiyini göstərir. Tezliklə sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası prosesi başlayacaq, üçtərəfli bəyanatda göstərilən nəqliyyat kommunikasiyasının açılması məsələsi həllini tapacaq. Ümumiyyətlə, dünyada bu cür lokal münaqişələrin olması bəzi dövlətlərin maraqlarına xidmət edir. Bəzi dövlətlər bu cür münaqişələrdən öz maraqları naminə istifadə edirlər. Məhz Qafqazda da münaqişənin tam həll edilməsi bu cür dövlətlərin siyasi marağına uyğun deyil. Buna misal olaraq Fransa dövlətini göstərə bilərik. Fransa açıq şəkildə anti-Azərbaycan siyasəti yürüdür və Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh danışığının müsbət nəticə verməsi, prosesin davamlı olması Parisə sərf etmir. Məhz bu cür subyektiv maraqlar sülh müqaviləsinin imzalanmasını gecikdirir. Lakin mən əminəm ki, yaxın müddət ərzində sülh danışıqları öz müsbət nəticəsini verəcək. Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh danışıqları ilə bağlı dövlət başçıları səviyyəsində növbəti toplantı isə zərurət yarandığı təqdirdə yenidən keçiriləcək”.
Vidadi ORDAHALLI
