Şimali Atlantika Təşkilatı (NATO) Rusiyanın alyans ölkələrindən birinə hücum edəcəyi təqdirdə, müdafiə planı ilə bağlı razılığa gəlib. Bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.
NATO onilliklər ərzində hücum zamanı fövqəladə vəziyyət planı hazırlamağa ehtiyac görmürdü, lakin indi alyansın sərhədlərində, Ukraynada İkinci Dünya müharibəsindən bəri Avropada ən qanlı müharibəsi gedir. NATO ölkələri belə qənaətə gəliblər ki, Rusiya ilə mümkün qarşıdurmaya hərbi əməliyyatlar başlamazdan xeyli əvvəl hazırlaşmaq lazımdır. NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq daha əvvəl sənədlərin hazırlanmasını şərh edərkən bildirib ki, müttəfiqlər hansı qüvvə və imkanlara ehtiyac olduğunu, harada, nəyi və necə yerləşdiriləcəyini dəqiq biləcəklər. Onun sözlərinə görə, Rusiyanın gücünü nəzərə almamaq olmaz: “Kimsə Rusiyanı və dünyanın üzləşdiyi təhlükələri nəzərə almaya bilməz. Rusiya prezidenti Vladimir Putin azadlıqları sıxışdırır və öz ölkəsi daxilində parçalanmaları dərinləşdirir. “Vaqner” özəl hərbi şirkətinin qiyamı da bunu nümayiş etdirdi. Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi tarixdə dönüş nöqtəsidir”. “The New York Times” qəzeti isə yazır ki, həmçinin NATO ölkələri Rusiya sərhədləri yaxınlığında hərbi mövcudluğunu dörd dəfə artırmağa hazırlaşır. Nəşrin məlumatına görə, alyans Şərq cinahının 8 ölkəsindəki qüvvələrin sayını təxminən 40 min nəfərə çatdıracaq. Belə bir vaxtda o da bəlli olub ki, Kanada Latviyada hərbi mövcudluğunu iki dəfə artıracaq və NATO çərçivəsində bu ölkənin hərbi infrastrukturunun inkişafına mühüm investisiyalar yatıracaq. Kanadanın baş naziri Castin Trüdo latviyalı həmkarı Arturs Krişyanis Karinşlə keçirdiyi birgə mətbuat konfransında bu xüsusda qeyd edib: "Biz Latviyadakı mövcudluğumuzu iki dəfədən çox artırmaq qərarına gəldik. Kanada Silahlı Qüvvələrinin 1200-ə qədər hərbi qulluqçusunu əlavə olaraq bu ölkəyə göndərəcəyik". Onun sözlərinə görə, Latviyada hərbi infrastrukturun inkişafına əlavə investisiyaların ümumi həcmi 2,6 milyard dollar təşkil edəcək. Xüsusilə, smetaya kritik silah sistemlərinin alınması, həmçinin kəşfiyyat dəstəyi və kibertəhlükəsizlik tədbirləri daxildir. Artıq Kanada və Latviyanın müdafiə nazirləri Anita Anand və İnara Murniece döyüşə hazır briqada yaratmaq üçün Latviyada kanadalı hərbçilərin sayının artırılması haqqında sazişi imzalayıblar. Litva prezidenti Gitanas Nauseda isə “The Times” qəzetinə müsahibəsində deyib ki, NATO-nun Moskva ilə 1997-ci ildə imzalanmış münasibətlər və əməkdaşlıq haqqında fundamental aktı etibarsız saymasının və Rusiya sərhədləri yaxınlığında daimi hərbi bazalar yaratmasının vaxtı çatıb: "Rusiya Belarusda fəal şəkildə taktiki nüvə silahı yerləşdirəndə və bunun baş verdiyinə dair bütün sübutlarımız olduqda, biz artıq Rusiya ilə NATO arasındakı aktın ölü olduğunu qəbul etməliyik”. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Litva artıq Rusiyadan gələn nüvə təhdidlərinə öyrəşib, çünki onları daim eşidir. O vurğulayıb ki, Rusiya Ukraynada xüsusi hərbi əməliyyatlara başlayandan sonra alyans üzvləri müdafiə xərclərinin artırılmasının zəruriliyini dərk ediblər. Bununla belə, prezident etiraf edib ki, o, bu keçid dövrünün çox uzanacağından ehtiyat edir, çünki vəziyyət çox təhlükəli və qeyri-sabitdir.
Belə bir vaxtda bəlli olub ki, Norveç hakimiyyəti öz kontingentinin Litvada NATO missiyasında iştirakını 2024-cü ilə qədər uzatmaq qərarına gəlib. Baş nazir Jonas Qahr Störe bu xüsusda bildirir: "Baltikyanı ölkələr bizim müttəfiqlərimizdir. Bizim varlığımız onların təhlükəsizliyini gücləndirir. Buna görə də hökumət Norveç qoşunlarının 2024-cü ilə qədər Litvada mövcudluğunu saxlamaq qərarına gəlib". NATO-nun Litvadakı qüvvələrinin bir hissəsi olan Norveç kontingenti 2017-ci ildən bu ölkə ərazisində yerləşdirilib. Onu da qeyd edək ki, elə bu günlərdə Litva prezidenti Gitanas Nauseda, Polşa lideri Anjey Duda və Latviyanın dövlət başçısı Egils Levits NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberqə məktub göndəriblər. Məktubda Rusiya ilə Belarus arasında əməkdaşlığın təkcə regionun deyil, həm də Avro-Atlantik məkanın təhlükəsizliyinə xələl gətirdiyi diqqətə çatdırılıb: “Rusiya Ukraynaya qarşı müharibədə Belarusun ərazisi və resurslarından istifadə edir. Bu isə tərəflər arasında daha sıx hərbi əməkdaşlıqdan xəbər verir”. Üç ölkə lideri birgə məktublarında vurğulayıblar ki, hərbi əməkdaşlığın güclənməsinin son təzahürü Belarusda taktiki nüvə silahlarının yerləşdirilməsidir: “Bu, vəziyyəti daha da gərginləşdirir və cəmiyyətin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid yaradır”. Məktubda qeyd olunub ki, “Vaqner” hərbi şirkətinin üzvlərinin bir hissəsinin Belarusa yerləşməsi də diqqətdə saxlanılmalıdır: “Biz hər cür təhlükə ilə üzləşə bilərik. Ona görə də NATO-nun Vilnüs sammiti ərəfəsində bizə həmrəylik və birlik lazımdır. Biz Rusiyaya mövcud təhdidləri başa düşdüyümüzü və ehtimal edilən təhlükələrə qarşı bütün tədbirləri görməyə hazır olduğumuzu göstərməliyik”. Litva, Polşa və Latviya prezidentləri hesab edirlər ki, ehtimal edilən nüvə müharibəsinin qarşısı alınmalı, alyansın şərq cinahı gücləndirilməli, müdafiə xərcləri artırılmalıdır. Sərhədləri ətrafında aratn NATO qoşunlarını özü üçün təhdid hesab edən Rusiya buna müvafiq cavab veriləcəyini bəyan edir. Elə bu da NATO və Rusiya arasında qarşıdurma riskini artırır.
Nahid SALAYEV
