Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Konstantin Zatulin deyib ki, Türkiyə hər yerdə öz mənfəətini düşünür:
“Xüsusilə Ankara taxıl müqaviləsinin uzadılması və Ukraynanın NATO-ya daxil olmasının tərəfdarıdır. Türkiyə ilə münasibətlərimizə görə özümüzü aldatmaq lazım deyil - onlar çox mürəkkəbdir. Kürəyə bıçaq? Kürəyimizə sancılan bıçaqları saysaq, kirpi kimi görünəcəyik. Türkiyə əslində Rusiya, Ukrayna və ABŞ ilə özü üçün daha yaxşı şərtlərlə danışıqlar aparır. Bunun üçün ölkəni günahlandıra bilərsiniz. Amma onu da etiraf etmək lazımdır ki, dövlət öz milli maraqlarını qoruyacaq şəkildə hərəkət edir”.
Bu, təsadüfi çıxışa oxşamır. Türkiyənin Azov döyüşçülərini verdiyinə və Ukraynanın NATO-ya üzv olmasına çağırış etdiyinə görə artıq Rusiyanın qəzəbinə gəldiyini bu açıqlama sübut edirmi? Zatulinin dili ilə rəsmi Moskvanın danışdığını güman edə bilərikmi?
Siyasi şərhçi Turab Rzayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, son dövrlərdə Türkiyə ilə Rusiya arasında münasibətlərdə Rusiyanın çox da xoşuna gəlməyəcək hadisələr baş verib: ”Bunlardan birincisi Zelenskinin Türkiyə ziyarəti oldu. Bu ziyarətdə Zelenski həddindən artıq xoş qarşılandı, xoş münasibət göstərildi və sanki müttəfiq dövlət kimi Türkiyə ilə Ukrayna ölkə başçılarının görüşü baş tutdu. Bu qarşılama prosesi ilə yanaşı, qarşılamada alınan qərarlar da önəmlidir. Bunlardan birincisi odur ki, Türkiyə Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və Krımı Ukrayna ərazisi kimi tanıyır. Bunu bir daha vurğuladı. Bu da Rusiyanın yaralı yeridir. Hətta Rusiyanın, Türkiyə Krımı Ukraynanın ərazisi kimi tanıyacağı təqdirdə Şimali Kiprin müstəqilliyini tanıyacağını iddia edənlər belə vardı. Artıq Türkiyə açıq şəkildə Krımı Ukrayna torpağı kimi tanıyır. İkincisi, Türkiyə rəhbərliyi Rusiyanın Krımdakı insanların hüquqlarını pozduğunu dəfələrlə diqqətə çatdırdığına görə Ukrayna prezidenti ona təşəkkürünü də bildirdi. Ukraynadakı krımlıların hüquqları qorunur, onların muxtariyyəti yerindədir. Üçüncü məsələ ondan ibarət oldu ki, Türkiyə ilə Ukrayna arasında hərbi sahədə anlaşma qeydə alındı. Bu anlaşmaya görə, Türkiyə ilə Ukrayna birgə silah istehsalına vəsait qoyacaqlar. Bu həm Türkiyə, həm də Ukrayna ərazisində olacaq. Hətta Ukraynaya indiyə kimi 100 milyon dollardan çox hədiyyə verən “Bayraktar” şirkətinin Ukraynada zavod açması ilə bağlı da anlaşma var. Bu da Rusiyanın heç də xoşuna gələn məsələ deyil. Digər məsələ isə “Azov” döyüşçülərinin liderlərinin verilməsi oldu. Halbuki, Rusiya və Türkiyə arasında müqavilə var idi ki, məhz danışıqlara, əsas da Ukrayna ilə 3 il danışıqlara görə bu döyüşçülər sadəcə Ukrayna müharibəsi bitəndən sonra geri təslim edilə bilərdi. Ancaq Türkiyə və Ukrayna buna əməl etmədi. Liderlərini Ukraynaya yola saldılar. Əlbəttə, Türkiyənin müəyyən səbəbləri ola bilər. Yəni artıq müharibə illərdi davam edir. Əgər illərlə davam edəcəksə, Türkiyə bu döyüşçüləri saxlaya bilməz. Eyni zamanda həmin döyüşçülərə Türkiyədə baxım şəraiti, onların əsir alındıqları vəziyyətlə indiki vəziyyətlərinin fərqləri bu əsirlərə necə müsbət davrandıqlarının təzahürüdür. Bundan başqa, Türkiyə Ukrayna ilə bağlı NATO çərçivəsində müzakirələrə də çox dəstəkləyici açıqlamalar verdi. Bunlardan biri də NATO çərçivəsində Ukrayna ərazi bütövlüyünün tanınmasıdır. Digəri perspektivdə Türkiyənin Ukraynanı NATO üzvü kimi görmək istəməsidir. Halbuki, bu Rusiyanı çox qıcıqlandırır. Daha bir addım da Türkiyənin İsveçin NATO - ya daxil olmasına yaşıl işıq yandırması oldu. Əlbəttə ki, bütün bunlar Rusiyanı narahat edir. Rusiya ilk olaraq bölgədəki neytral aktoru itirir. Çünki Rusiyaya Türkiyənin neytral qalması çox lazım idi. İkincisi, Rusiya öz əhəmiyyətli müttəfiqini itirir. Üçüncü isə, Rusiya düşünür ki, gələcəkdə Türkiyəyə F-35, F-16 -larla bağlı, NATO və yaxud da Avropa İttifaqına daxil olmaqla bağlı daha yaxşı təkliflər gələrsə, Türkiyə Rusiya ilə Qərb arasındakı neytral mövqedən çəkinib Ukraynanı, Qərbi daha çox dəstəkləyə bilər. Bu, Rusiya üçün sonun başlanğıcı ola bilərdi. Çünki NATO baş katibi, ABŞ rəhbəri Türkiyənin Avropa İttifaqına üzvlüyünü dəstəkləyəcəyini bildirdi. Eyni zamanda İsveç də bu mövqedən çıxış etdi. Bütün bunlar, aydın məsələdir ki, Rusiyanın “yuxusunu qaçırır”. Məhz buna görə, ənənəvi olaraq, ermənipərəst mövqeyi ilə tanınan Zatulinin adı ilə dövlət bu mesajları verməyə davam edir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
