Dünyanın geosiyasi, geoiqtisadi mənzərəsində son bir ildə yaşanan dəyişikliklər ölkələrin qlobal miqyasda yeri və roluna da əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərib. Elə bu kontekstdə Azərbaycanın nəinki Avrasiya, ümumiyyətlə dünya miqyasında daha çox diqqət mərkəzinə gəlməsi müşahidə edilir. Bu da səbəbsiz deyil.
Əvvəla, Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, malik olduğu enerji resursları, tranzit imkanları istər Avropa, istərsə də Asiyada bir çox ölkələr üçün hər iki tərəfin mənafeləri baxımından yaranmış indiki mürəkkəb siyasi-iqtisadi şəraitdə ümid yeri hesab edilir. Daha bir vacib məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan zəngin resurslara malik olmaqla yanaşı, həm də müstəqil siyasət yürüdür, heç kimin iradəsinə tabe deyil, iqtisadi cəhətdən özünü tam təmin edir. Bu amil beynəlxalq əməkdaşlıq və inteqrasiya proseslərində önəmli təsirə malikdir. Hətta özünü belə insan kimi yaşada bilməyən, qapılarda qarnını otaran dilənçi ölkələrlə işbirliyi qurmaq kimin nəyinə lazımdır... Ermənistan belə ölkələrdəndir. Heç eşitmisinizmi ki, Ermənistanın dövlət rəhbəri hansısa mötəbər tədbirə xüsusi qonaq statusunda dəvət alsın?! Fakt yoxdur. Ölkələr bilir ki, Ermənistanın başçıları kürsüyə qalxan kimi, acından ölürük, genosid yaşayırıq kimi naftalan iyili yalan-palanlarla hamının ovqatını təlx edəcək. Azərbaycan bu kontekstdə müqayisə olunmayacaq üstünlüyə malikdir, dünya ölkələrinin müsbət səylərinə əlavə enerji vermək və almaq iqtidarındadır. Eyni zamanda Azərbaycan bütün tərəflərlə bərabər məsafə saxlayır, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq əlaqələri qurur. Təbii ki, bu da Azərbaycanla əməkdaşlıq münasibətlərinin qurulmasına meylli olan ölkə və təşkilatların marağını və sayını artırır. Hətta kurs və yanaşma baxımından biri-birinə zidd mövqedə dayanan regional və beynəlxalq təşkilatlar Azərbaycanla münasibətlər qurularkən aralarındakı ziddiyyətləri arxa plana atırlar. Məsələn, Avropa ittifaqı və Avrasiya İqtisadi Birliyi bu gün Azərbaycanla münasibətlərin dərinləşdirilməsində eyni dərəcədə maraqlıdırlar, bir-biri ilə toqquşmurlar, daha doğrusu Azərbaycan öz ağıllı siyasəti ilə onları toqquşdurmur. Elə bu da Azərbaycanın xarici siyasi, iqtisadi-ticarət əlaqələrinin uğurunu göstərən başlıca nüanslardan biridir. Qeyd edək ki, bu və ya digər təşkilatlara Azərbaycanın əsas qonaqlardan biri qismində dəvət edilməsi artıq adi hala çevrilib. Məsələn, ötən ilin noyabrında Ərəb Dövlətləri Liqasının üzvü olan ölkələrin sammitinə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də fəxri qonaq statusunda dəvət olunmuşdu. Çox məzmunlu çıxış da etdi, həm ərəb dünyasının, həm də mütərəqqi bəşəriyyətin cari və strateji maraqlarına uyğun fikirlər söylədi. Bu günlərdə isə Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının Moskvada keçirilən geniş tərkibdə iclasında Prezident İlham Əliyev qonaq qismində, Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putinin dəvəti ilə iştirak edib. Xatırladaq ki, Ermənistan istisna olmaqla Azərbaycan bu quruma üzv ölkələrlə sıx iqtisadi-ticarət əlaqələrinə malikdir. Bu fakt sübut edir ki, Azərbaycan hətta özünün üzv olmadığı regional - beynəlxalq birliklərin işindən kənar qalmır, oxşar potensialları uzlaşdırmağa önəm verir. Məsələn, biz ölkəmizin, şəxsən Prezidentin siyasətinin bu istiqamətini Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının timsalında çox gördük. Avrasiya Birliyinin zirvəsində xüsusi qonaq kimi iştirak edən Prezident Əliyev göstərdi ki, bütün aspektlərdə müstəqil siyasət yürüdən ölkə olaraq Azərbaycan bu quruma üzv olmadan da orada yer alan konkret ölkələrlə əməkdaşlığının miqyasını daha da genişləndirə bilir. Onu da demək lazım gəlir ki, həmin tədbirdə çıxışı zamanı Prezident ölkəmizin inkişaf yoluna geniş toxundu. Bu fonda diqqətə çatdırdı ki, Azərbaycan “Şərq-Qərb”, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizlərinin fəal iştirakçısıdır. Bu zaman dövlət başçısı Zəngəzur dəhlizinə də geniş toxundu. Diqqətə çatdırıldı ki, Zəngəzur dəhlizi region ölkələrinin tranzit potensialını yüksəldir və nəqliyyat sahəsində yeni imkanlar açır. Təbii ki, ölkənin böyük önəmi baxımından səsləndirilən bu məqamlar Ermənistan rəhbərliyinə toxunmaya bilməzdi. Bu səpkidə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı məsələni başqa istiqamətə çəkməyə çalışsa da, özünü qeyri-çevik vəziyyətə saldı. Hətta o dərəcədə ki, Putin "dəhliz, ya yol anlayışlarını kənara qoyaraq" əsas məqam kimi ərazi bütövlüyünün tanınmasına fokuslanmağı tövsiyə etdi. Əslində Putin bununla Paşinyana eyham vurdu ki, "ay dadibidad, papağı artıq əldən vermisən, ərazi bütövlüyünü tanıdınsa, terminoloji məsələlərlə oynama" .Və əlbəttə, hadisələrin bu gedişi replika atan Paşinyana Prezident İlham Əliyevin arqumentli cavablarının nəticəsi oldu. İlham Əliyev həm Laçın yolunun hazırkı rejimi, həm də Zəngəzur dəhlizi barədə ortaya qoyduğu məntiq və arqumentlərlə Paşinyana qarşı kollektiv psixoloji-siyasi basqı mühiti yaratdı. Əslinə baxanda, Paşinyan o halı ilə həmin durumdan nisbətən yaxşı qurtardı. O əlavə replikalara gedəcəyi halda, daha pis vəziyyətlərə düşə bilərdi. Faktiki olaraq, Prezident İlham Əliyev Paşinyana Münhen təhlükəsizlik konfransından sonra yenidən diplomatiya dərsi keçdi. Görünür, bunu həzm edə bilməyən Paşinyan yenə erməni xislətinə sadiq qalaraq sərhədlərdə su bulandırmağa cəhd edir. Moskvada aldığı diplomatik zərbə ona qarşı ölkəsinin içində də zərbə mövqeləri açıb. Erməni mediasını izləyirik, onlar da yazır, müzakirə və Paşinyanı ittiham edirlər. Deyirlər ki, çox zəif oldun, bu ağıl-kamalla səndən lider olmaz, hətta ona "çoban" deyənlər də var... Bütün bu daxili gərginlikləri sərhədlərə ötürmək Paşinyanın özünün və çevrəsinin ağlına çıxış yolu kimi gəlir. Hər halda Moskva görüşündən dərhal sonra sərhəddə baş verən təxribat bunun təsdiqidir. Dövlət Sərhəd Xidmətinin məlumatına əsasən, mayın 26-da Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Zəngilan rayonu ərazisindən keçən hissəsində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin təxribat-diversiya qrupu tərəfindən Azərbaycanın dövlət sərhədinin pozulması cəhdinin qarşısı alınıb. Bildirilib ki, sərhəd-döyüş məntəqəsində xidmətdə olan hərbi qulluqçuların sayıqlığı nəticəsində təxribat-diversiya qrupunun hərəkəti vaxtında aşkarlanaraq zəruri tədbirlər görülüb və nəticədə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin 2 hərbi qulluqçusu saxlanılıb. Diversiya qrupunun digər üzvləri ərazinin mürəkkəb relyefə malik olmasından istifadə edərək geri qaça biliblər. Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu və Dövlət Sərhəd Xidmətinin birgə yaydığı məlumatda isə bildirilir ki, Azərbaycanda saxlanılan iki erməni diversanta cinayət işi açılıb, onlar istintaqa cəlb ediliblər. Sirr deyil ki, diversiya əməlini həyata keçirmək mümkün olsa idi, onun nəticələri ağır olardı. Sadəcə, sərhədçilərimiz bunun qarşısını vaxtında alıblar. Amma hadisənin özü göstərir ki, Ermənistan sülh gündəliyinə sadiq deyil və təxribatçı əməlləri ilə sülhün qarşısını almaq istəyir. Özü də bunu Kişinyovda gözlənilən növbəti görüş ərəfəsində etməsi təsadüf kimi görünmür. Amma bundan zərər görən də elə ermənilərin özləridir. Hər halda postmünaqişə dövründə qeydə alınan erməni təxribatlarına verilən cavablar bunun ən yaxşı təsdiqidir.
Aydın QULİYEV
