Ermənistan hakimiyyətinin mövcud xarici siyasəti ölkə üçün beynəlxalq miqyasda getdikcə daha böyük problemlərə yol açmaqdadır. Belə hesab edilir ki, indiki vəziyyət Ermənistanın yaxın tezlikdə böyük güclər arasında poliqona çevrilməsi ilə nəticələncək.
Bu xüsusda erməni mediasında qabardılan daha bir məsələ Azərbaycanın xarici siyasətinin möhtəşəm uğurları. İrəvanın bunları təkrar edə bilməməsidir.
Qeyd edilənlərlə bağlı “armenianreport” portalı yazır: “ABŞ Ticarət Nazirliyi bu günlərdə bildirib ki, Rusiya, Qırğızıstan və Ermənistandan olan 71 şirkətə qarşı yeni sanksiyalar və ixrac məhdudiyyətləri təbiq edib. Bu şirkətlər, ABŞ hökumətinin müəyyən etdiyi kimi, ABŞ-ın milli təhlükəsizlik və xarici siyasətinin maraqlarına zidd fəaliyyət göstərir. Bu siyahıda Ermənistandan neçə şirkətin olmasının fərqi yoxdur. Önəmli olan odur ki, “sanksiya” sözü ilə Ermənistan eyni sırada gedir. Biz neçə illərdir ki, Azərbaycana qarşı sanksiyaların tətbiqini tələb edirik. Amma heç bir sanksiya yoxdur. Hətta 44 günlük müharibədən sonra da bu baş vermədi. İndi də Azərbaycana qarşı heç bir sanksiya yoxdur. Daha çox demək lazımdır – Azərbaycana qarşı sanksiayaların təqdimatı ümumiyyətlə gözlənilmir. Çünki bunu etiraf etmək bizim üçün nə qədər xoşagəlməz olsa da, Azərbaycan məharətlə manevr edir. Azərbaycan “Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayan” dövlət statusundan fəal şəkildə istifadə edir. Rəsmi Bakının bu arqumenti hər an səslənir. Bununla belə, Azərbaycan Ukraynanı dəstəkləyir. Bir sözlə, Rusiya ilə münaqişənin Ukraynanın ərazi bütövlüyü prinsipi çərçivəsində həllinin vacibliyini bəyan edərək, ora humanitar yüklərin göndərilməsini həyata keçirir. Qərbdə isə, gördüyümüz kimi, bizim problemlərimizi, Rusiyadan asılılığımızı, bundan irəli gələn çağırışları anlamaq istəmirlər. İndi isə gəlin hər şeyə öz baxışımızdan baxaq. Ukrayna müdafiə naziri Oleksiy Reznikov bildirib ki, Ukrayna NATO-nun Vilnüs sammitindən gələcək tərəfdaşlığa dair “real siqnal” gözləyir, çünki bu gün Ukrayna “Rusiya imperiyasının aqressiv qabiliyyətini məhv etməklə” NATO funksiyasını yerinə yetirir. Çox güman ki, onun NATO-ya qəbulu məsələsi artıq həll olunub. Eynilə Ukraynanın Aİ-yə daxil olması məsələsi kimi. Bəs bizim axırımız nə ilə bitəcək? Və burada Azərbaycanın NATO və Aİ-yə üzv olacaq Ukraynanın strateji müttəfiqi olması faktını da arxa plana atmaq olmaz. Eyni zamanda, Azərbaycan NATO-nun üzvü olan və Macarıstan da daxil olmaqla “türk dünyasını” genişləndirən Türkiyənin strateji müttəfiqidir. Yeri gəlmişkən, Ukrayna da bu ittifaqa göz dikib. Bizə nə qalıb? Rusiyaya Qərb sanksiyalarından yan keçməkdə yardımçı kimi tanınan dövlət statusu. Hələ KTMT və Aİİ üzvü olan dövlət statusu da bura əlavə edilməlidr. Onlardan, xüsusən də KTMT-dən bizə heç bir fayda yoxdur. Yalnız zərəri var. Bəs başqasının kədəri kimin vecinədir? Müasir siyasi dünya dəhşətli dərəcədə kinlidir, ağ-qara, daxili və autsayderlərə bölünüb. Ona görə də Rusiya Azərbaycanı Aİİ-yə bu qədər fəal şəkildə cəlb etməyə çalışır. Amma Azərbaycan bu təklifdən fəal şəkildə imtina edir. O, çoxdan öz iqtisadiyyatını Qərbə yönəldib. Azərbaycanın bütün enerji layihələri Aİ ilə bağlıdır. Bu da Azərbaycana qarşı sanksiyaların olmamasının və olmayacağının başqa səbəbidir. Eyni səbəbdən Azərbaycanın fəliyyətinə cavab olaraq Qərbin bu ölkədən yana olması risqi ilə üzləşirik.
Tamamilə göz qabağındadır ki, Bakının fəaliyyətini ABŞ, Aİ və Rusiyada hamı görür, amma hər kəs öz oyununu oynayır. Eyni səbəbdən ATƏT-in Minsk qrupu da dağıldı. Rəsmi Bakının zövqünə görə bu qrup artıq fəaliyyət göstərmir. İndi Azərbaycan Qərblə Rusiya arasındakı münasibətlərdə davam edən, görünməmiş böhrandan məmnundur. Biz hadisələrə ayıq nəzər salmalıyıq. Və Azərbaycan-Ermənistan xarici işlər nazirlərinin Moskva görüşü də son dərəcə soyuqqanlılıqla qiymətləndirilməlidir. Rusiyaya o, hələ də əsas trafik nəzarətçisi olduğunu göstərmək üçün lazım idi. Rusiya bu rolu samandan yapışan boğulan adam kimi oynayır. Amma bu bizim üçün işi asanlaşdırmır. Çünki əvvəlki və indiki hakimiyyət Ermənistanı istənilən halda uduzacaq həddə çatdırıb. Və bunu görməmək sadəcə mümkün deyil”. Ermənistanın keçmiş nəqliyyat və kommunikasiya naziri Henrik Koçinyan isə qeyd edir ki, İrəvandan fərqli olaraq, Bakı hələ də geosiyasi, geoiqtisadi proseslərin daha fəal iştirakçısı olmağı bacarıb və burada böyük güclərlə üstün şəkildə manevr edir: “Məsələn, daxili narahatlığım var, Rusiya ilə İran arasında imzalanmış müqaviləyə görə, Ermənistan prosesdən kənarda qalıb. Kommunikasiya kanalları Ermənistanın qan damarlarıdır, onlar həmişə sağlam olmalıdır. Dəmir yolu əlaqəsi işləsə, yol əlaqəsi böyük həcmdə olmayacaq. “Şimal-Cənub” bizim üçün birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb edir”. Amma o bildirib ki, Rusiya və İran arasında imzalanan son razılaşma ilə Ermənistan yenə oyundankənar vəziyyətə düşür. Xatırladaq ki, bu günlərdə Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə iranlı həmkarı İbrahim Rəisi onlayn görüş keçirərək “Şimal-Cənub” dəhlizi üzrə Rəşt-Astara dəmir yolunun yaradılması haqqında saziş imzalayıblar. Razılıq Azərbaycanın beynəlxalq dəhlizlər üzrə strateji maraqlarına cavab verir. Azərbaycan illərdir ki, Rəşt-Astara yolunun 170 kilometrə yaxın hissəsində İranın dəmiryol xətti tikəcəyini gözləyir, lakin məsələ hələ də həllini tapmayıb. Bu isə nə Rusiyanın, nə də Azərbaycanın “Şimal-Cənub” dəhlizindəki maraqlarına cavab verir, bu mənada İranın yeni öhdəlik götürməsi Bakı-Moskva xəttindəki müzakirələrin bəhrəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla ölkəmizin tranzit, nəqliyyat-logistika imkanları “Şimal-Cənub” vasitəsilə daha da böyüyür, inkişaf edir, çünki Rusiya ilə İranı bağlayan vasitə Azərbaycandır. Ən əsası, bu halda Ermənistan “Şimal-Cənub” dəhlizindən kənarda qalır.
Ramil QULİYEV
