Mayın 19-da Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun dəvəti ilə Moskvada Azərbaycan Respublikası xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan arasında danışıqlar aparılıb.
Xarici İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, nazir Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyan Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderlərinin üçtərəfli bəyanatlarının icrası ilə bağlı mövqelərini təqdim ediblər.
“Sülh və dövlətlərarası münasibətlərin qurulması haqqında” saziş layihəsi üzərində işi davam etdirən tərəflər arasında hələ də fikir ayrılıqlarının mövcud olduğu mövzular ətrafında konstruktiv fikir mübadiləsi aparılıb.
S.Lavrov Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderləri tərəfindən imzalanmış üçtərəfli bəyanatların mühüm əhəmiyyətə malik olduğunu qeyd edib. O bildirib ki, bütün məsələlərin həllində məhz bu bəyanatlar həlledici rol oynamalıdır: “Bu, sülh müqaviləsinə, kommunikasiyaların açılmasına, eləcə də sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasına aiddir. Bütün istiqamətlərdə tərəqqi Cənubi Qafqazda sülhə nail olmaq üçün əsas şərtdir”.
XİN rəhbəri onu da qeyd edib ki, Rusiyanın Cənubi Qafqaz regionunda ciddi maraqları var və tarixən burada rola malik olub. Onun sözlərinə görə, rəsmi Moskva regionda sülh və sabitliyin tam bərqərar olmasına töhfə verməyə hazırdır.
Moskvada Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan xarici işlər nazirləri arasında üçtərəfli görüşdən sonra Lavrov deyib ki, "Ümid edirəm, Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri arasında birbaşa dialoq əlavə nəticələr əldə etməyə imkan verəcək. Təklif edərdim ki, üçtərəfli formatda Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması üzrə bütün məsələlər kompleks şəkildə nəzərdən keçirilsin və Rusiyanın malik olduğu, köməklik etmək üçün istifadə edə biləcəyimiz imkanlar nəzərə alınmaqla gələcək addımlar razılaşdırılsın".
Göründüyü kimi, Lavrov problemin kompleks şəkildə həllindən danışır. Bu o anlama gəlir ki, Rusiya əvvəlki qaydada “paket həll” variantını işə salmaq istəyir. Hazırda bütün sahələr üzrə qeyri-konstruktivlik göstərən Ermənistanla problemlərin kompleks həlli mümkündürmü?
Müstəqil siyasətçi Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, 90-cı illərdə “paket variantı” və ya “mərhələləi həll” adlı nizamlama sənədləri mövcud idi: “Ancaq bu təkliflər həmin vaxt “Dağlıq Qarabağ” probleminin həlli ilə bağlı verilən ilk təkliflər idi. Söhbət ilk mərhələdə Azərbaycanın 5, sonra status məsələsinin həlli, ardınca digər 2 rayonunun da azad edilməsindən gedirdi. Artıq bu adda problem yoxdur. Heç o adda inzibati ərazi vahidi də qalmayıb. Biz bu reallıqları həm də qəbul etdirə bilmişik. Elə məsələlər var ki, onların eyni vaxtda həllinə nail olmaq lazımdır. Paşinyan çalışır ki, sülh sazişi imzalanmasın. Buna görə də
təklif edir ki, əvvəlcə bir “çərçivə sənədi” imzalansın. Azərbaycan isə bütün məsələləri özündə ehtiva edən sülh sazişinin imzalanmasını istəyir. Həmin sənəddə: sərhədlərin dəqiqləşməsi, kommunikasiyaların açılması, anklavlar məsələsinin həlli eyni vaxtda həll edilməlidir və tərəflər bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanımalıdır. Öhdəlik götürməlidirlər ki, gələcəkdə də bir-birinin ərazisinə iddia qaldırmayacaqlar. Çox güman ki, Lavrov da bu variantı nəzərdə tutur. İşi düyünə salan Ermənistandır. “Çərçivə sənədi” ilə onlar prosesi mümkün qədər yubatmağa çalışırlar. Rusiyanın belə mövqe tutmasının bizə heç bir ziyanı yoxdur. Moskva da yaxşı anlayır ki, Azərbaycanın istəyi olmasa, Rusiyanın vasitəçi olmaq şansı qalmır. Bunu əldə saxlamağın yeganə yolu hazırlanan layihədə Azərbaycanın maraqlarını nəzərə almaqdan keçir. Rusiya yanlış mövqe tutmağın sonra hansı nəticələr verdiyini Soçidə gördü. Putin Ermənistana ümidlər verdi ki, Qarabağla bağlı istəklərini nəzərdən keçirməyə hazırdılar. Hətta Qarabağın statusu məsələsinə gələcəkdə baxmağın mümkünlüyünü qeyd etmişdi. Azərbaycan bu məsələnin müzakirəsindən birmənalı şəkildə imtina etdi, Rusiyanın da planları alt-üst oldu. Bu yaxınlarda Paşinyan bir də Rusiyadan həmin layihəni yenidən müzakirəyə çıxarmağı xahiş etdi. Ancaq Rusiya bunu bir daha təkrar etməz. Görünən budur ki, mayın 25-də Moskvada keçiriləcək görüşdə Rusiya irəliyə doğru ciddi addım atmağı hədəfləyir. Bu da Azərbaycanın tələblərini nəzərə almaqdan keçir. Əks halda Rusiya uğursuzluğa məhkumdur. Çünki Qərb aktiv şəkildə sülh sazişinin imzalanması prosesinə qoşulub və çox güman ki, ilin sonuna qədər buna nail olmağa çalışacaq. Rusiya tələsməlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
